VII SA/Wa 1826/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2016 r., sygn. akt II K [...] Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny orzekł wobec [...] środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych - prawo jazdy kategorii B w ruchu lądowym, na okres 5 lat i na poczet tego środka zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 27 sierpnia 2016 r. Prawo jazdy zostało zatrzymane w związku z popełnieniem przestępstwa z art. 178 a § 1 Kodeksu Karnego za kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości. W związku z powyższym, Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...] cofnął [...] uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kat. B numer uprawnień [...] na okres 5 lat od dnia 27 sierpnia 2016 r. Jednocześnie w dniu [...] stycznia 2017 r. została wydana przez ten organ decyzja o skierowaniu [...] na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu narkomanii. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...] Starosta [...] zatrzymał [...] prawo jazdy kat. AM, B1, B, C1, C, BE, C1E, CE, T - wydane dnia [...] lipca 2016 r. W dniu 25 kwietnia 2017 r. [...] złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, CE. Ww. decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Starosta [...] - na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 i ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 978 z późn zm.), dalej: "ustawa" - odmówił [...] zwrotu prawa jazdy kat. C, CE. Organ I instancji przywołał przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 i ust. 3 ustawy i w konsekwencji stwierdził, że nie można skutecznie ubiegać się o zwrot prawa jazdy kat. C, C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Kolegium, w wyniku rozpoznania odwołania [...], ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. (podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji) utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. Zdaniem organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko odwołującego się stwierdzające, że skoro w prawomocnym wyroku karnym sąd orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B, z wyłączeniem pojazdów kat. C, C+E, to prawo jazdy powinno być zwrócone w zakresie tej ostatniej kategorii. Organ II instancji stwierdził, że stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu oraz w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji (art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy). Przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje się w przypadku orzeczenia sądu o wykonywaniu zakazu prowadzenia pojazdów w postaci, o której mowa w art. 182a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (art. 12 ust. 1a ustawy). Zgodnie zaś z art. 12 ust. 2 ustawy - Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, Al, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy). Zatem, Kolegium stwierdziło, że stosownie do przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy prawidłowo przyjął organ pierwszej instancji, że osoba w stosunku, do której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, nie może skutecznie dochodzić zwrotu prawa jazdy kategorii C, C+E. Taki, porządek przyjąć należy mimo, że wobec skarżącego Sąd Rejonowy w [...], Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] grudnia 2016 r., w sprawie o sygn. akt II K [...] orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii B - na okres 5 lat. W świetle ww. wyroku, doszło do wydania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, co poprzez treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy stanowi także zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C, C+E. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji jedynie konkretyzuje obowiązujące wobec strony zakazy. W ustosunkowaniu się do zarzutów [...] jakoby niego zastosowano środek karny na jego niekorzyść i stworzono sytuację, w której dolegliwość orzeczona zaskarżoną decyzją będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w wyroku, Kolegium podniosło, że w obecnym porządku prawnym regulowanym przez ustawę o kierujących pojazdami, w stosunku do osoby ubiegającej się o zwrot (wydanie) prawa jazdy, nie może być zwrócone (wydane) prawo jazdy kategorii C i C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Skutki zdarzenia prawnego jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym decyzja odmawiająca zwrotu dokumentu prawa jazdy konkretyzuje jedynie obowiązywanie zakazu prowadzenia pojazdów uwzględniając regulacje tej ustawy. Nie modyfikuje środka karnego orzeczonego sądownie, a tym samym nie wkracza w kompetencje sądu karnego (por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 369/15, LEX nr 1940846). W konsekwencji, zdaniem Kolegium, organ I instancji w sposób uprawniony rozszerzył na drodze administracyjnej sankcje wynikające z wyroku sądu karnego. Organ II instancji podkreślił, że stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie sądó administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14 stwierdził, że już tylko zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie. Przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kat. B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych, ciężarowych z przyczepą czy autobusów (kat. C, C+E, D). Organ odwoławczy wyjaśnił, że zastosowane w sprawie przepisy służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w ww. art. 12 ust. 2 ustawy. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. [...], pismem z dnia 21 lipca 2017 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i naruszenie zasady ponownego orzeczenia kary za ten sam czyn w sposób sprzeczny z ustawą penalizującą i postępowaniem karnym; 2) naruszenie art. 10 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady podziału i równowagi władzy ustawodawczej i władzy sądowniczej przyznając pierwszej z nich niczym nieuzasadnioną preferencję w rozstrzyganiu indywidualnych spraw konkretnych osób; 3) naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez sankcjonowanie czynu sprawcy dolegliwością nieorzeczoną przez sąd, naruszając tym samym zasadę sprawiedliwego procesu; 4) naruszenie art 175 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie dolegliwości wobec sprawcę czynu zabronionego oderwanej od treści orzeczenia wydanego w jego sprawie przez sąd. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. Dokonując tak określonej kontroli skład orzekający Sądu stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2016 r. (sygn. akt II K [...]), wobec skarżącego został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii B w ruchu lądowym, na okres na okres 5 lat, liczony od dnia 27 sierpnia 2016 r. do dnia 26 sierpnia 2021 r. Niesporne jest także to, że wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2017 r. skarżący zwrócił się do Starosty [...] o zwrot prawa jazdy, uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii C, CE, w konsekwencji czego organy obu instancji odmówiły zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i CE w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienia w zakresie kategorii B. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnieść należy, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 (w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu oraz w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 ustawy wskazany wyżej przepis stosuje się także, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: "2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; "3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D". Jak wskazano wyżej w art. 12 ust. 1 ustawy wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 ustawy stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym więc w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii (B), został rozciągnięty na inne kategorie prawa jazdy - uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy i domagających się ich zwrotu. Regulacja art. 12 ust. 2 ustawy nie prowadzi do podważenia prawomocnego wyroku sądowego i nie stanowi podwójnego ukarania. Samo zdarzenie prawne - fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, co do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B - może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem w literaturze prawa, każde zdarzenie prawne podlega niezależnej ocenie z punktu widzenia norma praw karnego, cywilnego i administracyjnego. Art. 12 ust. 2 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Organy obu instancji nie miały więc podstaw, by odstąpić od zastosowania w niniejszej sprawie wskazanych wyżej przepisów, nawet jeżeli oznacza to de facto dodatkową sankcję dla skarżącego. Przepisy omówione wyżej mają bowiem służyć zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje żadnych okoliczności łagodzących zakaz zwrotu dokumentu prawa jazdy. Wręcz przeciwnie, art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 ustawy mają charakter silnie zobiektywizowany, co oznacza, że wszelkie okoliczności występujące po stronie skarżącego związane z jego sytuacją osobistą, majątkową, pozostają bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii: AM, A1, A2, A, C, C1, D, D1, C+E, C1+E, D+E, D1+E, B+E, wskazanych w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy. W tym zakresie mieści się także żądane we wniosku z dnia 25 kwietnia 2017 r. zwrotu prawa jazdy kategorii C, CE Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii, o których zwrócenie wystąpił skarżący. Tym samym dokument prawa jazdy dla tych kategorii nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Sąd zwraca uwagę, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązywania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów. Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym również inne kategorie prawa jazdy, zaś Sąd Rejonowy prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie jest objęta uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. Wobec powyższego, organy orzekające w sprawie nie tylko nie naruszyły art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, ale także zebrały materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, nie uchybiając przy tym podstawowym zasadom procedury administracyjnej. W okolicznościach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy Sąd nie dostrzegł także naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przywołanych w skardze. Nie zachodzą zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.