II OSK 1163/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C.-G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 17/18 o odrzuceniu skargi A. C.-G. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę A. C.-G. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że z treści art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., wynika, że postanowienie to nie podlega zaskarżeniu, ponieważ jego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że postanowienie to nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Po zajęciu stanowiska przez wierzyciela, postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów wydaje organ egzekucyjny (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Od postanowienia tego stronie służy zażalenie (art. 34 § 5 u.p.e.a.). Skargę do sądu administracyjnego wnosi się dopiero od postanowienia wydanego na skutek wniesienia przez stronę wspomnianego zażalenia. Jest to bowiem "postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Wówczas dopiero sąd administracyjny, kierując się art. 134 § 1 i art. 135 § 1 p.p.s.a., poddaje merytorycznej ocenie stanowisko wierzyciela w ramach kontroli sądowoadministracyjnej postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. A. C.-G. wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nowelizacja p.p.s.a. z dnia 15 sierpnia 2015 r. dotycząca kognicji sądu znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadne przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, 2. rozpoznanie sprawy na rozprawie, 3. zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. z art. 2, 30, 31 ust. 1, 2 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2 i 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu na postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, również w przypadku spraw w toku, co powoduje przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii ochrony zdrowia i przymusu państwa z tym związanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Przepis ten w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, tj. do dnia 14 sierpnia 2015 r. umożliwiał zaskarżanie do sądu administracyjnego decyzji organów administracyjnych na wszelkie postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Jednakże w wyniku nowelizacji ww. normy prawnej dokonanej art. 2 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015 poz. 658), przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ograniczył kognicję sądu, którą stosuje się do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. i w przepisach intertemporalnych brak jest odstępstwa od tej zasady. Z mocy art. 2 ustawy nowelizującej przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w nowym brzmieniu znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r., przy czym chodzi tu o wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania administracyjnego. Celem ustawy nowelizującej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego, zatem użyte w treści art. 2 ustawy nowelizującej pojęcie "postępowania" oznacza postępowania sądowoadministracyjne. Postępowanie prowadzone przed sądem administracyjnym zarówno z punktu widzenia ustrojowego jak i procesowego stanowi zupełnie odrębny rodzaj procedury niż procedura administracyjna. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 28 września 2016 r., II OSK 2014/16, z 6 lipca 2017 r., II OSK 1417/17, z 18 lipca 2017 r., II OSK 1562/17 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne w momencie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (za pośrednictwem organu), czyli w dniu 4 grudnia 2017 r., zatem już po nowelizacji art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo zatem odrzucił skargę wobec braku kognicji sądu administracyjnego do merytorycznego rozpoznania tej sprawy i jej rozstrzygnięcia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie wniosek strony o zawieszenie postępowania w tej sprawie i o zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP. Nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie ograniczyła standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. Ochrona ta zagwarantowana jest poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego merytorycznego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w tym przedmiocie wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Wprawdzie postanowienia wierzyciela wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie podlegają od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej, lecz na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd dokonuje ich kontroli w postępowaniu ze skargi na końcowe postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. To do oceny Sądu pozostawiono więc kwestię rozpoznania tego rodzaju skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie i wniosek strony nie jest w tym zakresie dla Sądu wiążący. W tej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, gdyż przedmiotowa sprawa tego nie wymaga.