III SA/Wa 85/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Burmistrz W. , po rozpatrzeniu wniosku R.. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca"), odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od zalęgłości w podatku od nieruchomości za lata 2006-2011. Decyzja ta została doręczona Skarżącej w dniu 23 lipca 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach). W piśmie z dnia 4 sierpnia 2014 r. Skarżąca wniosła odwołanie. Do organu I instancji wpłynęło ono 11 sierpnia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej: "SKO") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że termin na wniesienie odwołania upłynął 6 sierpnia 2014 r., a zatem odwołanie wniesione w dniu 11 sierpnia 2014 r. jest nieskuteczne. W skardze na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 233 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że doręczenie decyzji matce członka zarządu spółki kapitałowej (Skarżącej) jest tożsame z doręczeniem decyzji stronie (Skarżącej), co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia daty doręczenia decyzji Skarżącej i wydania zaskarżonego postanowienia, mimo że Skarżąca terminowi do wniesienia odwołania nie uchybiła. W uzasadnieniu podniesiono, że SKO przyjęło, że decyzja została doręczona ze skutkiem prawnym w dniu 23 lipca 2014 r., a odwołanie zostało wniesione w dniu 11 sierpnia 2014 r. Tymczasem odwołanie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy – Prawo pocztowe w R. w dniu 8 sierpnia 2014 r., zatem zgodnie z art. 12 § 6 pkt 1 O.p. dniem wniesienia odwołania był dzień 8 sierpnia 2014 r., a nie 11 sierpnia 2014 r. Przesyłka zawierająca decyzję faktycznie została doręczona przez listonosza w dniu 23 lipca 2014 r., lecz nie stronie skarżącej, lecz [...] -letniej osobie fizycznej – J.O. (matka prezesa spółki R..), która ani nie była adresatem tej przesyłki, ani osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu strony skarżącej, o której stanowi art. 151 O.p. J. O. przekazała zamkniętą kopertę zawierającą decyzję prezesowi zarządu Skarżącej – R.O. w dniu 28 lipca 2014 r. Skarżąca nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem, bo jej zdaniem datą doręczenia decyzji jest data przekazania przesyłki zawierającej decyzję R.O. przez J. O. , a nie data wydania tej przesyłki osobie nie będącej adresatem, ani uprawnionej do odbioru korespondencji w imieniu Skarżącej. Potwierdzają to wyroki NSA: z dnia 27 maja 2010 r., II FSK 566/09, z dnia 26 października 2012 r., II FSK 380/11 oraz z dnia 10 marca 2010 r., I FSK 636/09 i I FSK 220/09. Zdaniem Skarżącej, SKO powinno wnikliwie zbadać, czy przesyłka faktycznie została doręczona osobie, o której mowa w art. 151 O.p. Nie poczyniło ono ustaleń w tym względzie, co doprowadziło do błędnego ustalenia daty doręczenia decyzji. W odpowiedzi na skargę SKO przyznało, że odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej 8 sierpnia 2014 r., ale nie zgodziło się ze Skarżącą co do późniejszej, niż przyjęło, daty doręczenia decyzji. Zdaniem organu, odwołanie zostało wniesione z 2-dniowym uchybieniem terminu, co sprawia, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Dlatego SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kontroli Sądu poddano postanowienie organu odwoławczego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, któremu Skarżąca zarzuca błędne ustalenie daty doręczenia decyzji, co ma wpływ na wyznaczenie początku biegu terminu do wniesienia odwołania. Między stronami nie ma natomiast sporu co do tego, kiedy odwołanie wniesiono – obie strony zgodnie przyznały, że była to data nadania przesyłki w placówce pocztowej czyli 8 sierpnia 2014 r. Błędu w ustaleniu daty doręczenia decyzji Skarżąca upatruje w tym, że decyzję organu I instancji odebrała – pod adresem siedziby Skarżącej (W. ul. [...] ) J. O. – jak się okazało, [...] -letnia matka prezesa zarządu Skarżącej. Decyzję tę doręczono J. O. w dniu 23 lipca 2014 r. Decyzję tę, jak podkreślała Skarżąca, J.O. przekazała swemu synowi – prezesowi zarządu Skarżącej – dopiero 28 lipca 2014 r. i tę datę należało uznać – jej zdaniem – za datę doręczenia decyzji. Oznaczałoby to, że odwołanie wniesione w dniu 8 sierpnia 2014 r. było odwołaniem wniesionym w terminie. Przyjęcie natomiast, że decyzję doręczono 23 lipca 2014 r. pociąga za sobą konieczność stwierdzenia, że odwołanie wniesione 8 sierpnia 2014 r. jest odwołaniem wniesionym po terminie. Spór sprowadza się więc do tego, czy w sprawie doszło do naruszenia art. 151 O.p., zgodnie z którym, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. Zdaniem Sądu, odpowiedź na tak postawione pytanie powinna być przecząca. Powołany przepis ma na względzie sytuację, gdy osoba prawna ma siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w takim miejscu, w którym jednocześnie nie mieszka lub nie przebywa na stale żadna osoba fizyczna, lecz jest to miejsce przeznaczone wyłącznie dla potrzeb działania osoby prawnej. Dlatego też np. osoba fizyczna tam pracująca ("osoba czynna w lokalu przedsiębiorstwa" ) jest uznawana przez prawo za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa (art. 97 k.c.). Siedziba Skarżącej w W. przy ul. [...] nie ma takiego charakteru, a odbieranie pism kierowanych do Skarżącej przez J. O. nie miało charakteru incydentalnego. Przykładowo, odbierała ona wcześniejsze pisma w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem (k. 5 akt administracyjnych), a Sądowi z urzędu znany jest fakt, że odbierała przesyłki również w innych sprawach podatkowych (zob. np. wyrok w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 84/15), co pozwala na przyjęcie, że pod tym adresem przebywał ona stale. Biorąc pod uwagę, że lokal siedziby Skarżącej jest domem mieszkalnym nie można, zdaniem Sądu, czynić organowi zarzutu wadliwego doręczenia – do rąk osoby nieupoważnionej do odbioru pism kierowanych do Skarżącej, tym bardzie, że doręczającym pisma wcześniejsze była ta sama osoba. Wobec tego, w okolicznościach rozpoznanej sprawy można było przyjąć domniemanie istnienia upoważnienia do odbioru pisma przez osobę przebywającą pod adresem siedziby Skarżącej. Skoro bowiem matka prezesa zarządu – osoba [...] -letnia, jak podkreślano w skardze, przebywa w lokalu siedziby osoby prawnej, to nie jest to zapewne rzeczą przypadku. Powołane w skardze orzeczenia NSA z dnia 27 maja 2010 r., II FSK 566/09, z dnia 26 października 2012 r., II FSK 380/11 oraz z dnia 10 marca 2010 r., I FSK 636/09 i I FSK 220/09 dotyczą zgoła odmiennych sytuacji, niż zaistniała w sprawie rozpoznanej. W sprawach II FSK 566/09 i I FSK 636/09 chodziło o przypadek pokwitowania odbioru decyzji przez pracownika innego podmiotu mającego siedzibę pod tym samym adresem, w sprawie i II FSK 380/11 była to osoba obsługująca recepcję (i w tej sprawie wyroki sądów obu instancji były korzystne dla organów podatkowych, które oparły się na domniemaniu istnienia upoważnienia), a w sprawie I FSK 220/09 decyzję w siedzibie spółki odebrała osoba, która nie była jej pracownikiem. Są to zatem przypadki, kiedy siedziba pozostaje wyłącznie siedzibą osoby prawnej, a nie jedocześnie miejscem zamieszkania lub pobytu osoby fizycznej. Dlatego formułowane w nich tezy nie zmieniają dokonanej przez Sąd w rozpoznanej sprawie oceny. Zdaniem Sądu, na ocenę tę nie może pozostać bez wpływu fakt, że Skarżąca jest niekonsekwentna godząc się – tam gdzie jest to dla niej korzystne – na tak dokonane doręczenie i go nie kwestionując (jak w sprawie III SA/Wa 84/15, gdzie chodziło o sprawę stwierdzenia nadpłaty i gdzie podważenie doręczenia w sposób taki, jak w sprawie rozpoznanej musiałoby pociągać za sobą odrzucenie skargi), a tam gdzie uznaje za stosowne – podważając je (jak w sprawie niniejszej). Aby uniknąć tego typu niekonsekwencji i potencjalnych negatywnych dla Skarżącej skutków powinna ona, zdaniem Sądu, lepiej zorganizować proces odbioru kierowanej do niej korespondencji. Z tych wszystkich przyczyn skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a).