II OSK 3847/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-11-17
Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Paweł Miładowski, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa stacji bazowej telefonii komórkowej na budynku mieszkalnym wielorodzinnym, stanowiąca całość techniczno-użytkową, jest budowlą wymagającą pozwolenia na budowę, czy też instalacją, której montaż na istniejącym obiekcie może nie wymagać pozwolenia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stacja bazowa telefonii komórkowej, będąca wieloelementową konstrukcją telekomunikacyjną stanowiącą całość techniczno-użytkową, ma cechy budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i jako taka wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Instalowanie takiej stacji nie może być traktowane jako instalacja urządzeń na istniejącym obiekcie budowlanym w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b., która mogłaby nie wymagać pozwolenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej stacji bazowej telefonii komórkowej na budynku mieszkalnym. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że budowa stacji bazowej wymaga pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Tomasz Stawecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 378/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 378/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał [...] rozbiórkę samowolnie wybudowanej stacji bazowej telefonii komórkowej zlokalizowanej na budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz.1257, dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz.1332, dalej: "P.b."), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że spółka nie wywiązała się w z obowiązków nałożonych postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., wobec czego PINB w [...] wydał w dniu [...] kwietnia 2017 r., na podstawie art. 48 ust. 1 P.b., decyzję Nr [...], która stanowi konsekwencję prawną nieprzedłożenia przez inwestora w terminie wskazanym w ww. postanowieniu określonych, kompletnych dokumentów celem doprowadzenia powstałego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy podkreślił, że z orzecznictwa i wykładni przepisów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że budowa stacji bazowej telefonii komórkowej zawsze wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto, w sytuacji, gdy w sprawie nie ma wątpliwości, że na budowę sieci telekomunikacyjnej inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę, to na rozbudowę takiej sieci, która polega właśnie na budowaniu stacji bazowych i dzięki temu poszerzaniu obszaru działalności takiej sieci, również wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi [...] e (dalej "skarżąca") domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, a także postanowień wydanych w sprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 3 pkt 3 P.b. poprzez jego zastosowanie, art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b P.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 3 pkt 3, art. 29 ust. 2 pkt 15 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b P.b., a także § 3 pkt 2 i 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz. U. z 2005 r., Nr 219, poz. 1864) poprzez błędną ich wykładnię, art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3, art. 80 k.p.a., art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, art. 3 pkt 3, art. 29 ust. 2 pkt 15 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 lit.b P.b., a także § 3 pkt 2 i 9 rozporządzenia; art. 48 ust. 2 , art. 48 ust. 3 P.b. oraz art. 15 i art. 124 k.p.a.
Sąd I instancji oddalając skargę wskazał, że ocena stanu faktycznego i prawnego w sprawie dokonana przez organy była prawidłowa. Realizacja przedmiotowej stacji bazowej, wykracza poza pojęcie instalacji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b. i co za tym wymaga uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 ust. 1 P.b. Sąd przypomniał, że w obowiązującym prawie budowlanym zasadą jest, że rozpoczęcie i prowadzenia robót budowlanych może nastąpić po uprzednim uzyskaniu przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę, z czego wynika, że wszystkie wyjątki od tej zasady nie mogą być wykładane rozszerzająco. Analizując dalej okoliczności sprawy przez pryzmat przesłanek zastosowania art. 48 ust. 1 P.b. Sąd zauważył, że inwestor nie legitymował się pozwoleniem na budowę przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej. Okoliczność ta wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego i jest w istocie bezsporna.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła [...] (dalej "skarżąca kasacyjnie"), zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy p.p.s.a. w związku z wymienionymi w skardze przepisami prawa materialnego, w szczególności art. 29 ust. 1 pkt 19a lit. e) w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b., w szczególności poprzez niezastosowanie określonego w ustawie środka kontroli legalności i nieuchylenie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego, w związku z nieuprawnionym prowadzeniem postępowania na podstawie art. 48 P.b.,
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organy administracji pierwszej i drugiej instancji przeprowadziły w sposób wystarczający postępowanie dowodowe w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy i w konsekwencji nie ustaliły tegoż stanu faktycznego, w wyniku czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaakceptował fakt, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
c. art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organy w toku postępowania administracyjnego przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu za prawidłowe działanie organu w sytuacji gdy z powodów błędnych ustaleń poczynionych przez organy postępowanie doprowadziło do nakazaniu rozbiórki urządzeń posadowionych na istniejącym obiekcie na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
d. normy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 roku nr 153 poz. 1269 ze zm.) zwanej dalej "u.s.p." w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1) p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, to jest nieprawidłowe spełnienie funkcji kontrolnej, gdyż pomimo naruszenia przepisów prawa przez organy administracji publicznej I i II instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wspomnianym wyroku nie uchylił tych decyzji;
e. naruszenie art. 141 § 4 p. o p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do interpretacji przepisów ustawy Prawo budowlane, które to wskazania nie znajdują oparcia w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a. przez błędną wykładnię art. 29 ust. 2 pkt 15) P.b. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3) lit. b) P.b. poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy roboty budowlane wykonane przez [...] polegały na instalowaniu urządzeń, w tym antenowej konstrukcji wsporczej instalacji radiokomunikacyjnej, których wysokość nie przekroczyła 3 metrów. Sąd I instancji przyjął więc wadliwie, że instalacja urządzeń o wysokości poniżej 3 metrów na istniejącym obiekcie budowlanym, która miała miejsce w przedmiotowej sprawie, wymagała uzyskania dodatkowych pozwoleń, gdyż w ocenie Sądu I instancji działania których dotyczy niniejsza sprawa nie znajdują w kręgu działań objętych dyspozycją normy art. 29 ust. 2 pkt 15) P.b. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3) lit. b) P.b.,
b. art. 48 ust. 1 - 3 P.b. poprzez ich zastosowanie, czyli prowadzenie postępowania na podstawie wskazanych przepisów w przypadku, gdy przedmiotem postępowania nie jest obiekt budowlany, a postępowanie dotyczy instalowania urządzenia na istniejącym obiekcie i nie doprowadziły do powstania nowego obiektu budowlanego w postaci budowli, co wymagałoby uprzedniego uzyskania pozwolenia jak również nie dostrzeżenie, że roboty prowadzone przez Spółkę nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę jak również nie wymagały uprzedniego zgłoszenia budowlanego,
c. przepisu art. 3 pkt 3) P.b. , art. 29 ust. 2 pkt 15) P.b. oraz art. 30 ust. 1 pkt 3) lit. b) P.b., a także § 3 pkt 2 i 9 poprzez błędne utożsamienie urządzeń o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 z pojęciem urządzeń budowlanych gdy ustawa prawo budowlane nie wymaga aby urządzenia o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 były urządzeniami budowlanymi zdefiniowanymi przez tę ustawę.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, ewentualnie jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdzi naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdzi jedynie naruszenie prawa materialnego, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie merytoryczne skargi, a także o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy – wobec intensyfikacji rozwoju epidemii - mogłoby bowiem wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można jej było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, w którym wydano zaskarżony wyrok. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie uznał za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego, a także naruszenia prawa materialnego.
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności należało podkreślić, że chybione są zarzuty naruszania przepisów postępowania, bowiem Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji, a o naruszeniu art. 3 § 1 p.p.s.a można by mówić jedynie w sytuacji wykroczenia przez sąd poza przyznane mu ustawowo kompetencje i zastosowania środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie w sytuacji, gdy sąd uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której w przepisie mowa. Przepis nie określa wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Tak więc okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia powyższego uregulowania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie można też mówić o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., a także art. 151 p.p.s.a., gdyż analiza istoty sprawy prowadzi do wniosku, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przekonaniu NSA zarzuty skargi kasacyjnej stanowią jedynie polemikę z ustaleniami wyroku Sądu I instancji.
Oparty na nieusprawiedliwionych podstawach jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje zasadnicze elementy składowe uzasadnienia wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. A zatem uzasadnienie wyroku powinno być sporządzone w taki sposób, by wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Według skarżącej kasacyjnie Sąd naruszył jednak wskazany przepis bowiem zaakceptował brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego przez organy oraz poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do interpretacji przepisów ustawy Prawo budowlane, które nie znajdują oparcia w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy. Podkreślić więc ponownie należy, że o wadliwości uzasadnienia wyroku można mówić wtedy, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie przyczyn, dla których sąd uznał zaskarżone działanie organu za zgodne lub niezgodne z prawem. Tymczasem z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wprost i jasno wynika, czym kierował się Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie.
Nieusprawiedliwione są również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego wskazujące na błędną kwalifikację spornej stacji bazowej telefonii komórkowej i zastosowanej w sprawie procedury legalizacyjnej (art. 3 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 2 pkt 15, art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b, art.48 ust. 1, 2 i 3 P.b.). Sąd Naczelny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym stacja bazowa jest obiektem budowlanym w postaci budowli stanowiącej całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień wykonania spornych robót.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni przyjmuje stanowisko, że urządzenie budowlane (art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b.) to "urządzenie łącznie spełniające następujące warunki: a) jest to urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym; b) urządzenie to zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Stacja bazowa telefonii komórkowej nie spełnia tego drugiego warunku. Celem budowy tej stacji nie jest bowiem zapewnienie samej możliwości użytkowania budynku mieszkalnego (domu studenckiego) zgodnie z jego przeznaczeniem. Stacja ta nie jest elementem wyposażenia budynku mieszkalnego, ani też nie jest urządzeniem związanym funkcjonalnie z takim budynkiem. Stanowi ona odrębny od budynku obiekt budowlany, składający się z urządzenia przekaźnikowego, wież antenowych i anten." (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 191/17, LEX nr 2305263, a także wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2245/17, którym Sąd oddalił skargę kasacyjną spółki [...]). Przyjęte w sprawie stanowisko Sądu I instancji, że stacja bazowa stanowi obiekt budowlany w postaci budowli ma swoje oparcie w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1389/16, z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1685/17, 11 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1429/14, z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 596/17, z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 848/16; patrz: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 pkt 3) P.b., art. 29 ust. 2 pkt 15) P.b. oraz art. 30 ust. 1 pkt 3) lit. b) P.b., a także § 3 pkt 2 i 9 poprzez błędne utożsamienie urządzeń, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 z pojęciem urządzeń budowlanych, Sąd Naczelny uznał, że wbrew twierdzeniom skarżącej spółki zastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b. i związanego z tym przepisem art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b P.b. nie było dopuszczalne.
Zgodnie z wymienionymi przepisami: "Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywania robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych" oraz "Zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa (...) i wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych". Pojęcie instalacji nie zostało zdefiniowane w Prawie budowlanym wśród prac określających roboty budowlane (art. 3 pkt 7 P.b.). Natomiast ustawodawca posługuje się nim, tworząc katalog robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 6, 14, 15 P.b.). W odniesieniu do części z nich (pkt 14 i 15 cytowanego wyżej przepisu), wskazano wyraźnie, że roboty polegające na instalowaniu wykonywane są na obiektach budowlanych. To doprecyzowanie szczególnie w odniesieniu do instalowania urządzeń (pkt 15) nakazuje przyjąć, że analizowany zwrot dotyczy robót budowlanych wykonywanych na istniejących już obiektach, które służą za nośnik dla owej instalacji urządzeń i na których mają one być zamontowane. Stosownie więc do art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b. nie stanowiły obiektów budowlanych anteny, zaliczone do urządzeń, których instalowanie na obiektach budowlanych nie wymagało pozwolenia na budowę, z wyjątkiem obowiązku zgłaszania właściwemu organowi zamierzenia polegającego na instalowaniu na obiektach budowlanych urządzeń o wysokości powyżej 3 metrów (art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b P.b.).
Zrealizowana natomiast przez skarżącą spółkę inwestycja nie mogła być także uznana za urządzenie zainstalowane na dachu budynku, gdyż stanowiła ona całość techniczno-użytkową składającą się z szeregu elementów umieszczonych na budynku. Należało uznać ją więc za budowlę, której realizacja musi być - z zasady - poprzedzona uzyskaniem pozwolenia na budowę.
Zasadnie Sąd I instancji stwierdził także, że skoro w przedmiotowej sprawie nie było wątpliwości, że na budowę sieci telekomunikacyjnej inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę, to na rozbudowę takiej sieci, która polega właśnie na budowaniu stacji bazowych i dzięki temu poszerzaniu obszaru działalności takiej sieci - budowa kolejnej stacji bazowej telefonii komórkowej stanowi rozbudowę tej sieci i jako taka również wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Błędnie przy tym skarżąca kasacyjnie spółka kwestionuje to stanowisko powołując się na art. 29 ust. 1 pkt 19 a P.b., który został dodany ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2015 r. poz. 443), a który w brzmieniu nadanym wskazaną ustawą nie obowiązywał w czasie budowy spornej stacji bazowej.
Dodatkowo, stanowisko Sądu I instancji przyjęte w rozpatrywanej sprawie potwierdzają dalsze argumenty prawne. Przede wszystkim nieprzekonująca jest interpretacja skarżącej kasacyjnie spółki wskazująca na ratio legis nowelizacji ustawy Prawo budowlane, która weszła w życie w dniu 17 lipca 2010 r. Zdaniem skarżącej kasacyjnie nowela poprzez użycie zwrotu "instalacja telekomunikacyjna" przesądziła, że każda taka instalacja jest objęta zakresem zastosowania normy wynikającej z art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym kasacyjnie wyroku wskazał przykłady instalacji komunikacyjnych, do których ww. przepis ma zastosowanie (np. anteny na budynku Straży Pożarnej lub anteny telewizji satelitarnej na budynku mieszkaniowym). Wskazanych przykładów nie można jednak rozciągać na wszystkie przypadki instalacji komunikacyjnych. Art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b. stanowi bowiem wyjątek od zasady wyrażonej w art. 28 ust. 1 P.b. i z tego względu może podlegać jedynie wykładni ścisłej lub zwężającej, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Natomiast twierdzenia skarżącej kasacyjnie o "konsekwentnej liberalizacji" przepisów P.b. dotyczących stacji bazowych i anten telekomunikacyjnych, w tym nowelizacji art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b., stanowią interpretację zainteresowanej strony nie znajdującą potwierdzenia ani w treści przepisów, ani w orzecznictwie sądów administracyjnych, ani wreszcie w innych wiarygodnych źródłach prawa i źródłach wiedzy o prawie.
Podobnie z faktu, że w art. 3 pkt 3 P.b. wskazano "wolnostojące maszty antenowe" nie wynika, że przedmiotowe urządzenie składające się z 68 części (a nie tylko samodzielnego masztu) nie są budowlą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Stanowisko skarżącej kasacyjnie w tej kwestii należy uznać za błędne zastosowanie rozumowania a contrario: skoro budowlą jest samodzielny maszt to wieloelementowe urządzenie umieszczone na dachu nie jest budowlą. Nie można więc uznać, że lista przykładów budowli wymienionych we wskazanym przepisie ma charakter zamknięty i enumeratywny, zwłaszcza że sama skarżąca kasacyjnie podkreśla użycie w ww. definicji budowli zwrotu "w szczególności".
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie dostrzega orzeczenia sądów administracyjnych, w tym również NSA, przyjmujące odmienne rozumienie kluczowych pojęć, zwłaszcza terminu "urządzenia telekomunikacyjne". Zdaniem Sądu kasacyjnego orzeczenia te były wydane często w przypadkach różniących się pod względem stanów faktycznych od rozpatrywanej niniejszym sprawy, a przez to nie mogły być zastosowane w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 378/18. W szczególności dotyczy to niejasności, którą rodzi sformułowanie w art. 3 pkt 9 P.b. definicji urządzeń budowlanych, a jednoczesne posłużenie się w art. 29 ust. 2 pkt 15 P.b. terminem "urządzenia". Między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1247/14, jak wskazuje skarżąca kasacyjnie, podkreśla się, że "stacje bazowe telefonii komórkowej, jakkolwiek są urządzeniami technicznymi, to nie służą zapewnianiu możliwości użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie powinno też ulegać wątpliwości, że urządzenia, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 i art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego, nie mogą być utożsamiane z urządzeniami budowlanymi". Skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje wszakże przedstawione wątpliwości językowe i systemowe za nieistotne dla uzasadnianego rozstrzygnięcia. Sąd I instancji uznał bowiem, że w rozpatrywanej sprawie wymóg pozwolenia na budowę wynikał z faktu, że całość przedmiotowej i wieloelementowej konstrukcji telekomunikacyjnej posiadała cechy budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 P.b. Z tego względu argument ze sporności pojęcia urządzenia nie mógł być uznany za relewantny.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia § 3 pkt 2 rozporządzenia z 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie poprzez – co sugeruje skarżąca kasacyjnie – utożsamienie dwóch typów urządzeń telekomunikacyjnych: telekomunikacyjnych urządzeń budowlanych (w rozumieniu rozporządzenia) oraz urządzeń budowlanych (według art. 3 pkt 9 P.b.). O tym, jaki obiekt jest urządzeniem budowlanym, co do zasady rozstrzygają przepisy ustawy Prawo budowlane, a nie przepisy aktu wykonawczego wydanego w powiązanej lecz odrębnej dziedzinie (telekomunikacji). Sąd I instancji nie utożsamia więc obu kategorii. Jeśli natomiast przepisy wykonawcze uznają jakąś konstrukcję za telekomunikacyjny obiekt budowlany, to jest to dodatkowy argument potwierdzający prawidłowość klasyfikacji dokonanej na podstawie i w ramach przepisów ustawy Prawo budowlane. Obecnie obowiązujący art. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie obejmuje bowiem wszystkie istotne składniki stacji bazowej będącej przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie.
Mając na względzie przedstawione wyżej argumenty stanowiące odpowiedzi na zarzuty skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało ją oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło