III SA/Gl 707/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-10-17
Skład orzekający: Małgorzata Herman, Barbara Brandys – Kmiecik, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia stwierdzającego wygaśnięcie zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową, wydane na podstawie literalnej wykładni art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, jest zgodne z prawem w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych dotyczącego niekonstytucyjności podobnych przepisów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organy obu instancji naruszyły prawo materialne poprzez błędną, literalną wykładnię art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Stwierdzono, że mimo braku bezpośredniego orzeczenia TK dotyczącego tego przepisu, jego brzmienie jest tożsame z art. 70 § 6 O.p., który został uznany za niekonstytucyjny. W związku z tym, konieczne jest stosowanie wykładni prokonstytucyjnej, która dopuszcza przedawnienie zobowiązań podatkowych nawet zabezpieczonych hipoteką, o ile nie wystąpiły okoliczności zawieszające lub przerywające bieg terminu przedawnienia. Odmowa wydania zaświadczenia oparta wyłącznie na zabezpieczeniu hipotecznym jest zatem wadliwa.Stan faktyczny
Strona M. S. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego wygaśnięcie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za określone miesiące, zabezpieczonych hipoteką przymusową. Organy podatkowe odmówiły wydania zaświadczenia, argumentując, że zobowiązania te nie uległy przedawnieniu z uwagi na zabezpieczenie hipoteczne, powołując się na literalną wykładnię art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia tego przepisu, wskazując na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące niekonstytucyjności podobnych regulacji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie i zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, po rozpoznaniu na w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowienie z [...] r. o nr [...]Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z [...]r., nr [...]odmawiające wydania, na wniosek M. S., zaświadczenia stwierdzającego wygaśnięcie zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji nr [...]z [...]r. Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące [...], [...], [...], [...], [...]r.
W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy i argumentację prawną.
Podkreślono, że M. S. [...] r. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego wygaśnięcie w/w wierzytelności podatko-wych wskazując, że zaświadczenie o żądanej treści jest niezbędne do przedłożenia w Sądzie Rejonowym w C. IX Wydziale Ksiąg Wieczystych wraz z wnioskiem o dokonanie wykreślenia hipoteki przymusowej ustanowionej na podstawie wskazanej decyzji.
Po rozpatrzeniu wniosku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. w wyniku uprzedniego, trzykrotnego uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. w trybie zażaleniowym postanowień organu pierwszej instancji odmawiających wydania zaświadczenia z dnia [...], [...]i [...]r.- po ponownym przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wydał:
1. [...]r. zaświadczenie znak [...], w którym potwierdzono że M. S. nie posiada zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące [...], [...], [...], [...]r.
2. [...]r. postanowienie nr [...]odmawiające wydania zaświadczenia stwierdzającego wygaśnięcie zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji nr [...] z [...]r. wydanych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące [...], [...], [...], [...], [...]roku.
Wyjaśnił, że [...]r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wydał M. S. decyzje o nr [...] do [...]określające m.in. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za [...], [...], [...], [...], [...]r. Strona złożyła odwołania od decyzji dotyczących miesięcy: [...], [...], [...]r., które Dyrektor Izby Skarbowej w K. w trybie odwoławczym utrzymał w mocy; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi na te decyzje oddalił. Natomiast od decyzji dotyczących [...] i [...]r. nie zostały wniesione odwołania, wobec czego również pozostają w mocy. W oparciu o te decyzje 23 września 2002r. do Sądu Rejonowego w C. wpłynął wniosek Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. o wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej na łączną kwotę [...]zł, którą wpisano [...]r. w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w C., na udziale nr 1 należącym do M. S.. Z kolei decyzje obejmujące [...], [...], [...] i [...] zostały uchylone, a postępowania w sprawie umorzone z uwagi na treść wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2005 r. sygn. akt. I SA/Gl 583/04 i 600-601/04.
Strona składając zażalenie zakwestionowała to postanowienie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w poprzednich zażaleniach z [...], [...]i [...] r. Powołała się na orzecznictwo sądów w sprawie wykładni art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 201; dalej O.p.), wskazując, że powiela on przepis art. 70 § 6 O.p. obowiązujący do 2002r., a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013r. (SK 40/12) uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją. Zatem ukształtowała się linia orzecznicza potwierdzająca, że ustanowienie hipoteki na zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego nie "zamraża" przedawnienia tego zobowiązania. Uznaje się bowiem, że zasada tego rodzaju jest niezgodna z Konstytucją niezależnie od tego, w jakim przepisie formalnie została " ulokowana ". Ponadto Strona stwierdziła, że "Organ podatkowy ustalił w toku czynności wyjaśniających, że w stosunku do zobowiązań podatkowych objętych niniejszym postępowaniem nie zachodziły żadne okoliczności przerywające lub zawieszające bieg przedawnienia - a zatem zgodnie z prokonstytucyjną wykładnią art. 70 § 8 O.p. zobowiązania te uległy przedawnieniu na zasadach ogólnych i wniosek Strony powinien zostać uwzględniony również w tym zakresie. "
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z [...]r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Podkreślił, że wydanie zaświadczenia to czynność materialno-techniczną i zarazem urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego; nie może wywoływać skutków kształtujących stosunki prawne, nie może rozstrzygać czegokolwiek, zwłaszcza przyznać, ograniczyć lub pozbawić uprawnienia albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki, tym samym nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaś okoliczność przedawnienia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką nie może być przedmiotem oceny i analizy prawnej w postępowaniu mającym ze swej istoty charakter uproszczony, w którym nie dokonuje się ocen prawnych. Zatem organ I instancji zobligowany był do ustalenia jedynie faktów niezbędnych dla rozpatrzenia wniosku o wydanie przedmiotowego zaświadczenia, a wynikających z posiadanych przez niego dokumentów. Skoro z dostępnych organowi informacji wynikało, że wpisy hipoteki przymusowej istnieją to w niniejszym, uproszczonym postępowaniu nie mógł zaświadczyć, że taki wpis nie istnieje i wydać zaświadczenie o żądanej przez stronę treści. Jedynie bowiem zobowiązanie za luty, marzec, kwiecień i listopad - wskutek wyeliminowania decyzji określających z obiegu prawnego, nie istniało, co zostało potwierdzone stosownym zaświadczeniem wydanym w [...]r., a dane te wynikały z posiadanej przez organ pierwszej instancji dokumentacji. Natomiast jak wynika z prowadzonych przez organ podatkowy pierwszej instancji rejestrów Strona posiada zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za [...], [...], [...], [...] i [...]r. W/w zobowiązania, zgodnie z art. 70 § 1 O.p przedawniają się z upływem lat 5, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W niniejszej sprawie termin przedawnienia zobowiązań za [...], [...], [...], [...]r. upłynął [...]r., a dla zobowiązania za [...]. [...]r.; w stosunku do zaległości tych nie zaistniały okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia wskazane w art. 70 O.p. Zaznaczyć należy, że ww zobowiązania zostały zabezpieczone wpisem na hipotekę. Zatem wydanie zaświadczenia stwierdzającego wygaśniecie wierzytelności podatkowej potwierdzałoby stan nieprawdziwy. Nadto wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczył przepisu art. 70 § 8 O.p. zatem ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie wygaśnięcia wierzytelności, o co wnioskuje Strona, byłoby działaniem z zakresu interpretacji przepisów prawa, a nadto miałoby charakter rozstrzygający.
Strona kwestionując prawidłowość powyższego postanowienia ostatecznego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zarzuciła naruszenie:
- art. 70 § 8 O.p. poprzez jego błędną interpretację, a w konsekwencji nie wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązań za miesiące [...], [...], [...], [...], [...]r. z uwagi na ich przedawnienie, podczas gdy organ ustalił, ze zobowiązania te uległy przedawnieniu na zasadach ogólnych;
- art. 20 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji zastosowanie do przedawnienia zobowiązań powstałych przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów, przepisów w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, podczas gdy w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r. sygn. akt: SK 40/12, przepisy w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2002r. byłyby dla podatnika korzystniejsze.
Ponadto wskazała, że co prawda Trybunał orzekał w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w okresie od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2002r. (art. 70 § 6 O.p.) to jednak art. 70 § 8 O.p. "odpowiada treścią niekonstytucyjnemu art. 70 § 6.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanoweinia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy obu instancji orzekające w przedmiotowej sprawie naruszyły obowiązujące przepisy prawa.
Wymaga podkreślenia fakt, że poza sporem pozostaje stan faktyczny sprawy. Przedmiotem sporu jest jego subsumpcja i stwierdzenie czy zasadna jest odmowa wydania wnioskowanego zaświadczenia stwierdzającego wygaśnięcie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące [...], [...], [...], [...], [...]r. zabezpieczonych hipoteką przymusową kaucyjną wobec stwierdzenia przez TK niekonstytucyjności art. 70 § 6 O.p. a nie aktualnego art. 70 § 8 O.p.
Zgodnie z literalną wykładnią art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Niemniej należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., w pkt 2 sentencji stwierdził, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Obecnie odpowiednikiem tego przepisu jest właśnie art. 70 § 8 O.p. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, do którego Sąd orzekający się przychyla, że brzmienie obu wskazanych przepisów oraz zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego konstatacje, uzasadniają wniosek, że także - obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r. - art. 70 § 8 O.p. nie spełnia standardów konstytucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FSK 317/14, Lex nr 1511925; wyrok NSA z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt I FSK 1176/13, Lex nr 1517661; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2015 r., I SA/Gl 619/14, Lex nr 1623087). W tej sytuacji więc dokonując wykładni art. 70 § 8 O.p. nie można poprzestać tylko na jego literalnym brzmieniu, jako niezgodnym z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Konieczne jest zatem dokonanie wykładni prokonstytucyjnej, która stanowi jedną z najważniejszych reguł wykładni systemowej (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 127). W analizowanej sytuacji zachodzi bowiem tzw. oczywista niekonstytucyjność przepisu.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 36/13 (Lex nr 1528716) sytuacja oczywistej niekonstytucyjności zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 32). Tego typu założenie - co ma szczególne znaczenie w tej sprawie - występuje również w przypadku gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (por. M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 266-268). W tym przypadku nie sposób zaprzeczyć, że regulacja art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 rudnia 2002 r. jest tożsama z art. 70 § 8 O.p. w zakresie problemów, które doprowadziły TK do wniosku o niekonstytucyjności tego pierwszego przepisu.
W wyroku TK z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt SK 36/06 (OTK-A z 2007 r., nr 6, poz. 50) wskazano, że stwierdzenie przez TK niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem.
Także sądy administracyjne opowiedziały się za koniecznością przeprowadzenia prokonstytucyjnej wykładni, stosownie do zaleceń opisanych w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 1 października 2012 r., II FSK 302/11, Lex nr 1227213; z dnia 18 grudnia 2013 r., I FSK 36/13, Lex nr 1528716; z dnia 16 kwietnia 2013 r., I FSK 787/12, Lex nr 1336059).
Oznacza to, że także na gruncie art. 70 § 8 O.p. ustanowienie hipoteki przymusowej, nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1 – 7 O.p., a więc, o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., II FSK 1764/14, Lex nr 1656216; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2015 r., I SA/Kr 1758/14, Lex nr 1624830). Komplementarnie należy dodać, że stosowanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązuje nie tylko sądy, ale też organy administracji publicznej (por. wyrok WSA w Kielcach dnia 21 maja 2015 r., II SA/Ke 322/15, CBOSA).
Konkludując tę część rozważań: organ podnosząc w zaskarżonym postanowieniu, że zobowiązania podatkowe z tytułu podatku VAT za wymienione miesiące nie uległy przedawnieniu dlatego, że zostały zabezpieczone hipoteką, bazując przy tym wyłącznie na literalnej – a więc niezgodnej z Konstytucją – wykładni art. 70 § 8 O.p. dopuścił się naruszenia tego przepisu prawa materialnego.
Zdaniem Sądu uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Organy fundamentem swojego rozumowania uczyniły bowiem wadliwie interpretowany przepis w odniesieniu do faktu w postaci zabezpieczenia hipoteką konkretnego zobowiązania podatkowego.
W toku postępowania wyjaśniającego, na które pozwala art. 306b § 2 O.p. i art. 306e § 1 O.p. (zaświadczenie o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego stanowi rodzaj zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach – por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 września 2009 r., III SA/Gl 370/09, Lex nr 526470) organy ustaliły, że przedmiotowe zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu, właśnie z uwagi na zabezpieczenie ich hipoteką. Ta okoliczność następnie stanowiła zasadniczy motyw wydania zaskarżonego postanowienia. W tej sytuacji należy stwierdzić, że błędna interpretacja art. 70 § 8 O.p. wpłynęła na rozstrzygnięcie sprawy.
W postępowaniu ponownym organ po pierwsze, będąc związany stanowiskiem sądu, dokona prawidłowej interpretacji art. 70 § 8 O.p. Po drugie, odrzuciwszy już argument o braku przedawnienia zobowiązania podatkowego oparty wyłącznie na zabezpieczeniu zobowiązania hipoteką, rozważy, czy fakty albo stan prawny, wynikające z prowadzonych ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, a przede wszystkim posiadaniu organów, od których może w ramach art. 306e § 1 O.p. pozyskiwać informacje, pozwalają na wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez Stronę.
Należy bowiem zauważyć, że postępowanie w przedmiocie wydawania zaświadczeń ma charakter bardzo uproszczony. Obowiązkiem organu podatkowego, do którego skierowano stosowne żądanie jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, ewentualnie przeprowadzenie szczątkowego postępowania wyjaśniającego, w tym pozyskanie informacji od innych organów (art. 306b, 306e § 1 o.p.). Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie nie może rozstrzygać czegokolwiek, zwłaszcza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku. Jest zatem wyłącznie oświadczeniem wiedzy, przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie lub organy przekazujące mu informacje. Na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaświadczenia lub odmowę jego wydania, składają się czynności materialno-techniczne. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także czy dane te dotyczą stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego poświadczenia żąda wnioskodawca. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć, lub pozbawić uprawnienia, albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki.
Zasadniczo zaświadczenie może zostać wydane po uprzednim skonkretyzowaniu uprawnienia lub obowiązku w akcie administracyjnym, czy orzeczeniu sądowym. Jednak nie zawsze musi być poprzedzone indywidulanym aktem prawnym (aktem woli, np. decyzją). Możliwość taka będzie zachodzić wówczas, gdy uprawnienie lub obowiązek powstały z mocy samego prawa i jednocześnie indywidualna sytuacja prawna, są na tyle jasne, że ich stwierdzenie nie wymaga przeprowadzania postępowania wyjaśniającego ponad szczątkowe ramy określone w przepisach regulujących procedurę wydawania zaświadczeń, a tym samym nie wymaga rozstrzygania deklaratoryjnym aktem prawnym. W tym przypadku nie ma mowy o rozstrzyganiu czegokolwiek, czy kształtowaniu skutków prawnych przez organ wydający zaświadczenie.
Jeśli zaś regulacje prawne, z którymi związane są skutki prawne powstające ex lege, są niejasne, gdy występowanie skutków prawnych w konkretnym przypadku budzi wątpliwości, zwłaszcza, gdy co do ich nastąpienia zachodzi spór, wydawanie zaświadczenia nie powinno mieć miejsca.
W odniesieniu do powyższych uwag Sąd aprobuje więc stanowisko wyrażone w doktrynie przez Z.R. Kmiecika (Z. R. Kmiecik, Instytucja zaświadczenia w prawie administracyjnym, Lublin 2002, s. 37-38). W tej konwencji wypowiada się także orzecznictwo sądowe m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 9 września 2015r. o sygn. akt I SA/Gl 299/15 .
Biorąc powyższe pod uwagę, należy sformułować wskazanie wobec organu co do dalszego postępowania, że jeśli przy prawidłowej wykładni art. 70 § 8 O.p. oraz przeprowadzeniu szczątkowego postępowania wyjaśniającego, kwestia przedawnie-nia zobowiązania podatkowego, którego dotyczy sprawa nie będzie budziła wątpliwości, to organ może uwzględnić żądanie strony. Jeśli zaś te wątpliwości w dalszym ciągu wystąpią, prawidłowe będzie odmowne załatwienie wniosku.
Z tego względu, zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, aby umożliwić organowi zajęcie stanowiska co do wniosku o wydanie zaświadczenia, już w oparciu o prawidłową wykładnię art. 70 § 8 o.p. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę [...] zł składa się uiszczony wpis (100 zł), opłata od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1809).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło