I FSK 1705/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Marek Kołaczek (spr.), Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1762/17 w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. z siedzibą w Chojnicach na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2014 r. nr PT-II/4407-92-103/14/11 w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1024/14 p o s t a n a w i a: 1) oddalić skargę kasacyjną, 2) zasądzić od B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji. 1.1. Zaskarżonym postanowieniem z 28 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1762/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego sądu z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1024/14. 1.2. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że skargę o wznowienie postępowania wniesiono 22 grudnia 2017 r. Skarżąca wskazała, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), bowiem strona wykryła okoliczności faktyczne, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła ona skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżąca stwierdziła, że w dacie doręczania decyzji z dnia 6 grudnia 2011 r., od której strona wniosła odwołanie, potraktowane jako wniesione z uchybieniem terminu, jedynym członkiem zarządu uprawnionym do reprezentacji Spółki był prezes M.S.. Jak wynika z informacji uzyskanej z Krajowego Rejestru Karnego był on skazany wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r. za przestępstwa z art. 294, 297 i 300 Kodeksu karnego. Zgodnie z art. 18 § 2 Kodeksu spółek handlowych wykluczało to możliwość pełnienia przez niego funkcji członka zarządu spółki. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stanowisko doktryny, Skarżąca wskazała, że wyłączało to możliwości reprezentowania Spółki przez M.S. w okresie od 26 stycznia 2009 r. do 28 kwietnia 2014 r. Spółka nie posiadała organu upoważnionego do jej reprezentacji, zatem kierowane do niej pisma winny być, zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej jako "Ordynacja podatkowa"), doręczane wyznaczonemu przez sąd kuratorowi. 1.3. Odrzucając przedmiotową skargę o wznowienie postępowania Sąd pierwszej instancji wskazał, że oświadczenie Skarżącej o wykryciu po wydaniu wyroku okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, budzi wątpliwości. Powołując się na dołączoną do skargi informację z Krajowego Rejestru Karnego Sąd stwierdził, że wynika z niej, że M.S. w latach 2011-2014 r. odbywał karę pozbawienia wolności, co prowadzi do wniosku, że nieprawdopodobnym jest, by skarżąca w czasie trwania postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego nie posiadała informacji o odbywaniu kary pozbawienia wolności przez prezesa jej zarządu oraz o rodzaju popełnionych przez niego przestępstw. Z tego WSA wywodzi, że podnoszona okoliczność nie powinna być traktowana jako mająca wpływ na wynik sprawy okoliczność faktyczna, wykryta po wydaniu wyroku. Niezależnie od tego Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie zachowała trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi, liczonego od dnia otrzymania informacji z KRK. Wskazał bowiem, że skarżąca wystąpiła do KRK z zapytaniem o udzielenie informacji 8 września 2017 r., zaś z informacji z Ministerstwa Sprawiedliwości – Biura Informacyjnego KRK z dnia 13 lutego 2018 r. wynika, ze odpowiedź na to zapytanie została wysłana w dniu 14 września 2017 r. przez punkt informacyjny KRK przy Sądzie Okręgowym w Gdańsku, a przesyłka ta została doręczona skarżącej 18 września 2017 r. W replice na to skarżąca wskazała, że przedmiotowe pismo doręczono jej 26 września 2017 r., nie przedkładając jednak żadnych dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. W konsekwencji WSA uznał skargę za wniesioną po terminie, uznając, że trzymiesięczny termin na jej wniesienie należy liczyć od 19 września 2017 r. Mając na uwadze powyższe WSA odrzucił skargę jako wniesioną po terminie i nie opartą na ustawowej podstawie wznowienia postępowania. 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiodła skarżąca, zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 280 § 1 w zw. z art. 273 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, polegające na błędnym ustaleniu, że wskazane przez Skarżącą przesłanki wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. dotyczące postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1023/14 nie zaistniały, mimo że nastąpiło wykrycie nowych istotnych okoliczności faktycznych i środków dowodowych świadczących o tym, iż informacja uzyskana z Krajowego Rejestru Karnego (wpływ informacji do Spółki w dniu 26 września 2017 r.) o tym, iż Pan M.S. -jedyny członek zarządu - został skazany wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r., który uprawomocnił się w dniu 23 listopada 2007 r. za przestępstwa z art. 294, art. 297, art. 300 Kodeksu Karnego, prowadzi do wniosku, iż Spółka B. nie posiadała w okresie od 26.01.2009 r. do 28.04.2014 r. Zarządu, tj. organu uprawnionego do reprezentacji Spółki, a ocena doręczeń Spółce winna być przeprowadzona z uwzględnieniem treści art. 154 § 1 i art. 138 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej - przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; 2) przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 280 § 1 w zw. z art. 277 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, polegające na błędnym ustaleniu, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania liczony winien być od dnia 19 września 2017 r, zamiast od dnia 26 września 2017 r. - przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a. 3) przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 280 § 1 w zw. art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, tj. przyjęcie, iż dokumentem potwierdzającym datę doręczenia przesyłki z przez Punkt Informacyjny Krajowego Rejestru Karnego przy Sądzie Okręgowym w Gdańsku za pośrednictwem operatora pocztowego może być wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej z zakładki "śledzenie przesyłek" zamiast data stwierdzona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (jego brak w aktach postępowania sądowego) i wydanie rozstrzygnięcia na tej podstawie - przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a. 4) naruszeniu prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 39, art. 76 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 9 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - pominięcie ich zastosowania - przy badaniu przez Sąd przesłanki, o której mowa w art. 277 p.p.s.a. - przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a. 2.2. W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 2.3. Na powyższą skargę kasacyjną wniósł odpowiedź Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, wnosząc o jej oddalenie w całości i obciążenie skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwiony podstaw, gdyż zaskarżone postanowienie, pomimo wadliwego uzasadnienia odpowiada prawu. 3.2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. 3.3. Istotą niniejszego postępowania jest stwierdzenie czy przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania została oparta na ustawowej podstawie wznowienia oraz czy została wniesiona w terminie. Przy czym jako zasadne jawi się odniesienie się w pierwszej kolejności do kwestii zachowania terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Z kolej art. 279 p.p.s.a. wskazuje, że skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać m.in. okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienie skargi. Art. 280 p.p.s.a. stanowi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie postępowania odrzuci. Ponadto na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu. Skarga o wznowienie postępowania stanowi jeden z nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Owa nadzwyczajność wyraża się w tym, że wymieniona instytucja przysługuje od ściśle określonych orzeczeń (prawomocnych, kończących postępowanie) i na ściśle określonych podstawach. Według poglądów doktryny wyjątkowość tej instytucji ma zapewnić racjonalną stabilność merytorycznego orzeczenia oraz autorytet sądu, który je wydał (K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 49–50, i podana tam literatura). Trzymiesięczny termin do wniesienie skargi o wznowienie postępowania jest terminem procesowym zawitym (por. np. Postanowienie NSA z 22.09.2011 r., sygn. II GSK 1814/11). Lektura art. 279 i 280 p.p.s.a. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że to do strony wnoszącej skargę o wznowienie postępowania należy uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu. 3.4. W niniejszej sprawie strona wskazała, że dowiedziała się o podstawie wznowienia 26 września 2017 r. za pośrednictwem doręczonej tego dnia informacji z KRK (oryginały znajdują się na k. 11-12 akt sprawy). Na potwierdzenie tej okoliczności skarżąca wskazuje wyłącznie na naniesioną ręcznie adnotację o dacie wpływu w dniu 26 września 2017 r. do spółki. Taka adnotacja widnieje na obu kartach otrzymanej informacji, jednak jak słusznie wskazał to organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, data 26 września 2017 r. na piśmie znajdującym się na k. 12 akt sprawy jest poprawiona. W takim stanie rzeczy WSA słusznie zwrócił się do Ministerstwa Sprawiedliwości - Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego o wskazanie daty doręczenia skarżącej przedmiotowej informacji. W nadesłanej odpowiedzi biuro wskazało, że przesyłka została wysłana 14 września 2017 r. przez Punkt informacyjny KRK przy Sądzie Okręgowym w Gdańsku, a doręczona adresatowi w dniu 18 września 2017 r. Jednak ta data doręczenia została ustalona na podstawie strony internetowej Poczty Polskiej (http://emonitoring.poczta-polska.pl), a nie na podstawie potwierdzenia ZPO. Odpis pisma Biura Informacyjnego KRK został przesłany skarżącej zakreślając jej termin na ustosunkowanie się do niego. W odpowiedzi pełnomocnik spółki poddał pod wątpliwość wartość dowodową przekazanej informacji, następnie ograniczając się do ponowienia oświadczenia, że spółka otrzymała pismo 26 września 2017 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła dotrzymania terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania. Przeciwnie, twierdzenia w tym zakresie opiera wyłącznie na własnym oświadczeniu i własnoręcznie naniesionej adnotacji. Dodatkowo wiarygodność tych twierdzeń podważa otrzymana z Biura Informacyjnego KRK informacja. Faktem jest i należy w tym zakresie przyznać rację autorowi skargi kasacyjnej, że wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej nie stanowi dowodu doręczenia przesyłki w konkretnej dacie (por. np. wyrok NSA z 13.04.2017 r., sygn. akt II FSK 778/15). Nie ma to jednak wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem Skarżąca błędnie ocenia swoją sytuację procesową. To ona jako wnioskodawczyni w postępowaniu o wznowienie postępowania ma obowiązek udowodnić zachowanie przez siebie terminu na wniesienie skargi. W tej sytuacji rolą sądu nie jest poszukiwanie kontrdowodów służących do obalenia - skądinąd zasadniczo gołosłownych – oświadczeń o dochowaniu terminu. Jak bowiem wynika z zasad logiki, nie sposób dowieść nieistnienia danej okoliczności. Dodatkowo warto zaznaczyć, że zasady postępowania wznowieniowego z przymiotu swojej nadzwyczajności uzasadniają ścisłą wykładnię przesłanek formalnych wznowienia postępowania. Odmienny wniosek stałby w sprzeczności z zasadą trwałości prawomocnych orzeczeń. W świetle powyższego należy stwierdzić, że postawione przez skarżącą zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 280 § 1 w zw. z art. 277 § 1 oraz art. 280 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. są trafne, w zakresie w jakim zarzucają błędne ustalenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Wbrew pozorom jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Błąd WSA polegał wyłącznie na nieuprawnionym ustaleniu daty od której biegł termin na wniesienie skargi - nie dysponował bowiem żadnym dowodem przesądzającym, czy chociażby uprawdopodabniającym tę kwestię. W takiej sytuacji, zamiast stwierdzać naruszenie terminu Sąd pierwszej instancji winien poprzestać na twierdzeniu, że skarżąca nie uprawdopodobniła zachowania terminu. To naruszenie jednak pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wobec ustalenia, że skarżąca nie dotrzymała terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania bezprzedmiotowa staje się analiza pozostałych zarzutów ogniskujących wokół oparcia wniosku o ustawową przesłankę wznowienia. Na marginesie należy krytycznie odnieść się do nieznajdujących potwierdzenia w aktach sprawy stwierdzeń WSA dotyczących rzekomego wymiaru i okresu odbywania kary pozbawienia wolności przez M.S. Jedyna dokumentacja dotycząca tej kwestii znajdująca się w aktach sprawy to informacja z KRK. Z niej zaś wynika wyłącznie to, że w/wym. został skazany 15.12.2006 r. (data uprawomocnienia 23.11.2007 r.) na karę łączną (która to instytucja zdała się umknąć WSA) 4 lat pozbawienia wolności, oraz, że 22.03.2017 r. został on warunkowo zwolniony z odbywanej kary. Poza tymi okolicznościami wydruk z KRK nie zawierają adnotacji o okresach odbywania kary. Na podstawie przedmiotowego wydruku z KRK można by co najwyżej przypuszczać, że pomiędzy 23.11.2007 r. a 22.03.2017 r. skazany odbył bliżej niesprecyzowaną część orzeczonej kary 4 lat pozbawienia wolności. Z tego względu zupełnie bezpodstawne jest więc stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w/wym. w latach 2011-2014 r. odbywał karę pozbawienia wolności. 3.6. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. in fine. 3.7. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 w zw. z art. 276 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Agnieszka Jakimowicz Małgorzata Niezgódka-Medek Marek Kołaczek sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA