II SA/Sz 434/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-06-14
Skład orzekający: Patrycja Joanna Suwaj, Danuta Strzelecka-Kuligowska, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania zaświadczenia o zgodności planowanej budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeśli wnioskodawca nie przedstawił dokumentacji projektowej i nie toczy się żadne postępowanie budowlane?Ratio decidendi
Organ administracji nie jest zobowiązany do wydania zaświadczenia o zgodności planowanej budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeśli wnioskodawca nie przedstawił dokumentacji projektowej i nie toczy się żadne postępowanie budowlane. Żądanie takiego zaświadczenia wykracza poza ramy czynności materialno-technicznej, jaką jest wydawanie zaświadczeń, ponieważ wymaga interpretacji przepisów planu i oceny stanu faktycznego, co należy do kompetencji organu architektoniczno-budowlanego w postępowaniu o pozwolenie na budowę.Stan faktyczny
Skarżący wystąpił o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy siedliska rolnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że nie toczy się żadna budowa ani nie ma obiektu budowlanego, a przepisy Prawa budowlanego dotyczące zaświadczeń nie mają zastosowania. Organ II instancji uchylił postanowienie organu I instancji, wskazując, że wnioskodawca wystąpił z niewłaściwym wnioskiem do niewłaściwego organu, a ocena zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym należy do organu architektoniczno-budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. R. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Wnioskiem z dnia [...] r. S. R. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), wystąpił o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy siedliska rolnego ([...]) na dz. nr [...] położonej w obrębie K. z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
2. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Burmistrz B. S., na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz, U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej przywoływana jako: "K.p.a."), odmówił wydania zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, iż we wniosku powołano się na art. 48 ust. 3 pkt 1 oraz art. 49b ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., dalej przywoływana jako: "P.b."), w których jest mowa o zaświadczeniu wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże w/w zaświadczenie jest wydawane w przypadku budowy lub wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia bądź zgłoszenia.
W ocenie Organu, z przeprowadzonej analizy wynika, iż na dz. nr [...] położonej w obrębie K. nie znajduje się ani jeden obiekt budowlany oraz nie odbywa się żadna budowa.
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 oraz art.217 § 2 pkt 1 i art. 219 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, postanowiło uchylić zaskarżone postanowienie.
W ocenie Kolegium wnioskodawca wystąpił z niewłaściwym wnioskiem kierując nadto tenże wniosek do niewłaściwego organu.
Organ odwoławczy wskazał, że z dodatkowym piśmie (wpływ do Kolegium w dniu [...] r.) Skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość posiada aktualny m.p.z.p., który przeznacza ten teren do produkcji rolniczej bez zapisu o zakazie zabudowy związanej z produkcja rolną. Nie ma zatem - zdaniem wnioskodawcy - przeszkód do zabudowy siedliskowo zagrodowej i tym samym wydania żądanego zaświadczenia.
Organ wskazał, że w powyższego pisma zdaje się wynikać, że Skarżący zamierza na przedmiotowej nieruchomości wznieść zabudowę siedliskowo zagrodową.
Określenie, czy wskazana we wniosku nieruchomość (działka nr [...] położona w obrębie K.) może stanowić grunt pod inwestycję określonego rodzaju (wskazania, czy inwestycja ta jest zgodna z zapisami planu miejscowego), w ocenie Organu stanowi już w istocie rozstrzygnięcie przesądzające sposób zagospodarowania terenu. Tymczasem konkretyzacja możliwości zagospodarowania nieruchomości zgodnie z planem, będąca wyrazem interpretacji przepisów planu i jego zastosowania, dokonywana jest stosownym rozstrzygnięciem administracyjnym (np. w decyzji o pozwoleniu na budowę lubo zmianie pozwolenia na budowę).
Organ uwypuklił, iż okoliczność, czy planowana inwestycja będzie zgodna z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, czy też nie i w jakim zakresie - nie należy do kompetencji organu wydającego zaświadczenie (organu wykonawczego gminy), lecz do organu architektoniczno-budowlanego, który w prowadzonym przez siebie postępowaniu będzie oceniał dokumentację projektową załączoną do wniosku, w trybie art. 35 w związku z art. 36a P.b. Jest to bowiem element stanu faktycznego sprawy, z którym przepisy Prawa budowlanego wiążą określone konsekwencje prawne.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2005 r., (sygn. akt II OSK 36/05, ONSAiWSA 2006/2/64) Organ wskazał, że obowiązek wydania, na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 2 K.p.a., zaświadczenia urzędowo potwierdzającego określone fakty lub stan prawny, wynikające z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, nie dotyczy okoliczności, których ustalenie i ocena następuje w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia.
Takiej formy stwierdzania zgodności z planem miejscowym, jak zaświadczenie burmistrza gminy o zgodności planowanej inwestycji z planem, nie przewidział ustawodawca w art. 35 P.b. Zaświadczenie organu gminy może stanowić dowód w sprawie rozpatrywanej w oparciu o przepisy art. 48-49 oraz art. 49b i art. 71 P.b.
Jednakże przepisy art. 48-49 oraz art. 49b nie mają w niniejszej sprawie zastosowania zaś przepisy art. 71 p.b. dotyczą zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Tymczasem na przedmiotowej nieruchomości nie znajduje się ani jeden obiekt budowlany oraz nie odbywa się żadna budowa. Stąd również i te przepisy nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
4. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie, Skarżący zażądał uchylenia postanowienia z [...] r. [...]. W ocenie Skarżącego jeżeli działka posiada aktualny m.p.z.p, który przeznacza teren do produkcji rolniczej bez zapisu o zakazie zabudowy związanej z produkcją rolną, to żaden przepis nie stoi w sprzeczności co do obowiązku wydania zaświadczenia przez Urząd Gminy potwierdzający ten fakt. Plany zagospodarowania należą do zadań własnych samorządów, które są zobowiązane w pierwszej kolejności do posiadania wiedzy co uchwalają. Interpretacja miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie może być scedowana na kolejny urząd w procesie inwestycyjnym, zwłaszcza że naraża to inwestora na wydatek projektów budowlanych, które mogą okazać się sprzeczne z postanowieniem tych planów. Obywatel, który jest inwestorem ma prawo do uzyskania pomocnej informacji w Urzędzie Gminy odnośnie zgodności zamierzenia z informacjami będącymi w posiadaniu urzędu, a w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy, (art. 7b K.p.a.) Tymczasem, jak wskazał Skarżący z postanowienia wynika, że obywatel musi ponieść koszty projektów budowlanych w ciemno na własne ryzyko bez prawa do uprzedniego upewnienia się co zgodności swoich zamiarów z m.p.z.p.
Ponadto, Skarżący podniósł, że postanowienie w części opiera się i zawiera niedopuszczalne stwierdzenie: "Z powyższego pisma zdaje się wynikać..." Jakiekolwiek rozstrzygnięcie nie powinno budzić żadnych wątpliwości.
5. W odpowiedzi na skargę (nieprawidłowo oznaczoną przez Organ jako "sprzeciw"), Organ wskazał, że Kolegium orzekając o uchyleniu postanowienia Organu I instancji miało na uwadze należyte wyjaśnienie sprawy i skierowanie jej na właściwą drogę postępowania. Zdaniem Kolegium, organem właściwym do załatwienia sprawy jest organ nadzoru architektonicznego i budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
6. Na wstępie wywodu odnieść się należy do możliwości zastosowania instytucji sprzeciwu od decyzji (art. 64a – 64e p.p.s.a.) do postanowień kasatoryjnych.
Przywołać w tym miejscu należy pogląd wyrażony tak w doktrynie, jak i w judykaturze, że nie ma de lege lata podstaw prawnych, aby przepisy Działu III Rozdziału 3a "Sprzeciw od decyzji" (64a – 64e) p.p.s.a., stosować również do postanowień.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 lutego 2018 r. (sygn. akt I OZ 130/18), podzielił pogląd zaprezentowany w doktrynie przez J. Jagielskiego,
J. Piechę i P. Pietrasza, że sprzeciw nie przysługuje od postanowienia organu drugiej instancji wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. Jak wskazują, »argumentem przemawiającym za takim poglądem jest po pierwsze fakt, że ustawodawca w art. 64a p.p.s.a. wprost odnosi się tylko do decyzji (a nie postanowień) wydanych w oparciu o ten przepis (tj. art. 138 § 2 K.p.a.). Trzeba tutaj zauważyć również, że pozostałe przepisy p.p.s.a. wyraźnie rozróżniają decyzję od postanowienia. Wskazuje na to już sam przepis ustalający kognicję sądów administracyjnych (art. 3 § 2 p.p.s.a. rozróżnia w pkt 1 i 2 decyzje administracyjne od postanowień). Podobne wyraźne rozróżnienie można odnaleźć w art. 51 p.p.s.a. ("Kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania"), czy też w art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ("Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności")« (zob. J. Jagielski, J. Piecha, P. Pietrasz, Art. 64a, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2017 r., s. 425-426).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że ustawodawca nie traktuje na gruncie p.p.s.a. pojęć "postanowienie" i "decyzja" synonimicznie. Jedną zaś z zasad wykładni jest zakaz wykładni synonimicznej, zgodnie z którym różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia. Skoro zatem ustawodawca na gruncie p.p.s.a. rozróżnia pojęcia "postanowienia" i "decyzji", a jednocześnie w Dziale III Rozdziału 3a p.p.s.a. uregulował instytucję sprzeciwu wyłącznie od decyzji, czemu dał też jednoznacznie wyraz już w samym tytule rozdziału ("Sprzeciw od decyzji", a nie np. "Sprzeciw od decyzji lub postanowienia"), to zakładając racjonalność ustawodawcy, nie można przepisów o sprzeciwie od decyzji kasatoryjnych stosować do postanowień kasatoryjnych. Są to na gruncie p.p.s.a. odmienne przedmioty zaskarżenia. Przy tym ilekroć ustawodawca na gruncie tej ustawy dopuszcza odniesienie (rozszerzenie) przepisów określających daną instytucję prawną na inną instytucję, czyni to w sposób wyraźny (zob. np. art. 64 § 3; art. 166, art. 167, art. 167a § 1, art. 193, art. 198, art. 285l p.p.s.a.), w tym również na gruncie przepisów dotyczących sprzeciwu (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Przepisy procesowe podlegają bowiem, z uwagi na swoje skutki, wykładni ścisłej, wobec tego do rozszerzenia zakresu normy danego przepisu p.p.s.a. konieczne jest wyraźnie dopuszczenie tego przez ustawodawcę, nie jest zaś to możliwe wyłącznie z uwagi na względy funkcjonalne. Takie założenie gwarantuje pewność prawną, pożądaną w państwie prawnym (art. 2 Konstytucji). Godzi się też dodać, że o stosowaniu przepisów p.p.s.a. dotyczących sprzeciwu od decyzji do postanowień kasatoryjnych nie wspomina uzasadnienie projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (zob. druk sejmowy VIII kadencji nr 1183, cz. XI), co wskazuje, że nie było to celem ustawodawcy.
Rezultaty wykładni językowej, systemowej i celowościowej unaoczniają zatem, że przepisy p.p.s.a. dotyczące sprzeciwu od decyzji nie mają zastosowania do postanowień kasatoryjnych wydawanych w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a.
Jednocześnie NSA w przytaczanym orzeczeniu podzielił przy tym zapatrywanie, że stosowanie przepisów o sprzeciwie od decyzji do postanowień kasatoryjnych organu usprawniałoby postępowania administracyjne, a zatem odpowiadałoby argumentom funkcjonalnym, jakie legły u podstaw wprowadzenia instytucji sprzeciwu od decyzji kasatoryjnych do polskiego porządku prawnego. Nie można jednak, w ocenie Sądu tylko na tej podstawie twierdzić, że przepisy Działu III Rozdziału 3a p.p.s.a znajdują zastosowanie również w przypadku zaskarżenia tych postanowień. Rezultaty interpretacji funkcjonalnej nie mogą bowiem podważyć wyników wykładni językowej, systemowej i celowościowej. Okoliczność zatem, że rozciągnięcie przepisów Działu III Rozdziału 3a p.p.s.a. na postanowienia wydawane w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. miałoby walor funkcjonalny, stanowić może jedynie argument de lege ferenda, nie może jednak prowadzić do twierdzenia, że taki stan prawny ma już miejsce. Nie ma bowiem ku temu podstaw prawnych. Aby stosować przepisy art. 64a – art.64e p.p.s.a. do tych postanowień niezbędne byłoby wprowadzenie odpowiedniej normy przez ustawodawcę, który może się kierować właśnie podanymi argumentami funkcjonalnymi. A contario, do czasu wprowadzenia takiej normy odnoszenie przepisów Działu III Rozdziału 3a p.p.s.a do wskazanych postanowień jest bezpodstawne.
W rezultacie Sąd orzekający w sprawie uznał, że na postanowienie wydawane na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., jak to ma miejsce w sprawie, przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnoszona za pośrednictwem organu w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia.
7. W tym miejscu wywodu należy nakreślić ramy prawne meritum sprawy. Zgodnie z art. 217 § 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Podkreślić należy, na co słusznie zwrócił uwagę Organ II instancji, że zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną która nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaświadczenie potwierdza jedynie informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. W zaświadczeniu organ nie może dokonywać interpretacji przepisów prawa oraz oceny skutków prawnych przepisów dla danego stanu faktycznego. Natura zaświadczenia sprowadza się jedynie do prostego przeniesienia (zacytowania) danych znajdujących się w posiadaniu organu do wydawanego zaświadczenia.
8. Przenosząc powyższe na tę sprawę wskazać trzeba, że Skarżący wystąpił o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy siedliska rolnego (zabudowy zagrodowej) na dz. nr [...] położonej w obrębie K. z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sytuacji, w której jak ustalił organ, jeszcze nie wszczęto żadnego postepowania i żadna budowa się nie toczyła. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że żądanie skarżącego wykraczało poza tak rozumianą formułę zaświadczenia.
Skarżący bowiem nie chciał uzyskać zaświadczenia o danych z odpowiedniej ewidencji (miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), ale dążył do tego, aby organ administracji dokonał interpretacji i oceny zapisów zawartych w tym planie w kontekście określonego stanu faktycznego. Powyższe, co nie budzi wątpliwości Sądu wykracza poza zakres objęty uproszczonym postępowaniem w przedmiocie wydania zaświadczenia.
Wskazać nadto należy, że przesądzenie o zgodności z planem planowanego do budowy obiektu - jak tego żądał Skarżący - stanowi w istocie rozstrzygnięcie odnośnie sposobu zagospodarowania terenu. Tymczasem konkretyzacja możliwości zagospodarowania nieruchomości zgodnie z planem, będąca wyrazem interpretacji przepisów planu i jego zastosowania, dokonywana jest stosownym rozstrzygnięciem administracyjnym (np. w decyzji o pozwoleniu na budowę lub o zmianie pozwolenia na budowę), a okoliczność, czy planowana inwestycja będzie zgodna z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, czy też nie i w jakim zakresie - nie należy już do kompetencji organu wydającego zaświadczenie, lecz do organu architektoniczno - budowlanego, który w prowadzonym przez siebie postępowaniu będzie oceniał stosowną dokumentację projektową w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Jest to bowiem element stanu faktycznego sprawy, z którym przepisy Prawa budowlanego wiążą określone konsekwencje prawne.
9. Sąd orzekający w niniejszym składzie całkowicie zgadza się z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września
2005 r. (sygn. akt II OSK 36/05, ONSAIWSA 2006/2/64), w którym Sąd ten stwierdził, że obowiązek wydania, na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 2 K.p.a., zaświadczenia urzędowo potwierdzającego określone fakty lub stan prawny, wynikające z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, nie dotyczy okoliczności, których ustalenie i ocena następuje w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia.
10. W tym miejscu uwypuklić można, iż w orzecznictwie zarysowały się dwa poglądy co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez organy w takim przypadku (żądania wydania zaświadczenia). Zgodnie z pierwszym z nich, organ II instancji powinien uchylić postanowienie organu I instancji, którym odmówiono wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę i umorzyć postępowanie organu I instancji w całości, gdyż organ I instancji nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego (tak np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 640/12). Zgodnie z drugim poglądem, organ II instancji powinien utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wydania zaświadczenia żądanej przez wnioskodawcę treści (tak np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1081/13).
11. Zgodnie z art. 138 K.p.a. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której (§1): utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo (pkt 1) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo (pkt 2) umarza postępowanie odwoławcze.
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z kolei na podstawie art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Odesłanie do odpowiedniego stosowania oznacza, że niezbędne jest przy ocenie zastosowania przepisów dotyczących odwołania uwzględnienie cech właściwych prawa zażalenia i postępowania zażaleniowego. Jak wskazuje B. Adamiak, odpowiednie zastosowanie ma art. 138 regulujący rodzaje decyzji odwoławczych (por. B. Adamiak, Komentarz do art. 144 K.p.a., w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 15 wyd., Warszawa 2017 r., s. 746).
W postepowaniu zażaleniowym, zdaniem B. Adamiak, organ II instancji będzie miał kompetencje merytoryczno-reformacyjne oraz kompetencje kasacyjne. Po rozpoznaniu kwestii będącej przedmiotem zaskarżonego postanowienia organ II instancji, w przypadku gdy:
1) jego rozstrzygnięcie będzie pokrywało się z rozstrzygnięciem organu I instancji utrzyma w mocy zaskarżone postanowienie;
2) rozstrzygnięcie to nie będzie się pokrywało z rozstrzygnięciem organu I instancji uchyli zaskarżone postanowienie i wyda postanowienie rozstrzygające kwestię będącą przedmiotem zaskarżonego postanowienia odmiennie;
3) ustali on, że nie było podstaw prawnych lub faktycznych do wydania w danej kwestii postanowienia, uchyli zaskarżone postanowienie. Zróżnicowanie kwestii procesowych regulowanych w formie postanowienia powoduje, że ostatni człon przepisu art. 138 § 1 pkt 2, stanowiący: "umarza postępowanie pierwszej instancji", musi być stosowany z zachowaniem odpowiedniości. Oznacza to, że w niektórych sprawach nie będzie go można stosować, a w innych będzie to konieczne;
4) wystąpią przesłanki określone w art. 138 § 2, uchyli zaskarżone postanowienie i przekaże sprawę, będącą przedmiotem zaskarżonego postanowienia, do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
12. Zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
W ocenie Sądu, a co nie wynika z rozstrzygnięcia Organu odwoławczego, skorzystanie z dyspozycji powyżej zacytowanego przepisu jest możliwe jedynie wówczas gdy organ odwoławczy wykaże i uzasadni konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, jedynie bowiem w takiej sytuacji można stwierdzić, że konieczny do wyjaśnienia przez organ I instancji zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W przeciwnym razie sprawę może wyjaśnić organ odwoławczy, który nie tylko kontroluje decyzję organu I instancji, lecz również ponownie rozpoznaje sprawę administracyjną.
Należy bowiem podkreślić, że obowiązkiem organu odwoławczego jest przede wszystkim ponowne wyjaśnienie i rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, co zapewniają przepisy kształtujące postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest jedynie weryfikacja decyzji organu I instancji, lecz przede wszystkim ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej.
Uwypuklić należy, iż katalog rozstrzygnięć określony w art. 138 K.p.a. ma charakter zamknięty, więc postanowienie SKO w K., wydane na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. jedynie uchylające postanowienie Organu I instancji zostało wydane z naruszeniem w/w przepisu. Co prawda, jak wskazano powyżej, w postepowaniu zażaleniowym istnieje możliwość wydania rozstrzygnięcia jedynie uchylającego (bez jednoczesnego umorzenia postepowania), jednak takie rozstrzygnięcie wydane może być na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i musi być wystarczająco jasno uzasadnione (dlaczego organ odstępuje od umorzenia postępowania pierwszej instancji)
13. Końcowo, warto w tym miejscu również zauważyć, że w tej sprawie może mieć zastosowanie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 647), zgodnie z którym każdy ma prawo wglądu do studium lub planu miejscowego oraz otrzymania z nich wypisów i wyrysów. Przepis ten przyznaje powszechne prawo podmiotowe w kwestii możliwości uzyskania informacji planistycznych, w zakresie wskazanym w tym przepisie. Skarżący zatem, w oparciu o cytowany przepis, mógł domagać się uzyskania wyrysu lub wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. S., nie mając jednocześnie obowiązku wykazywania swego interesu prawnego w żądaniu otrzymania wskazanych dokumentów.
Dodać wypada, że ten tryb uzyskania informacji żądanej przez stronę w zakresie treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na zasadzie regulacji szczególnej w stosunku do przepisów K.p.a., wyłącza – w zakresie w jakim istnieje możliwość wydania wyrysów i wypisów planów miejscowych i studiów uwarunkowań – możliwość wydawania w tym przedmiocie zaświadczeń w trybie art. 217 i 218 K.p.a.
14. Ponownie rozpoznając sprawę Organ weźmie pod uwagę wykładnię przepisów zaprezentowana przez Sąd i wyda orzeczenie odpowiadające wymogom K.p.a. oraz stosownie je uzasadni.
15. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło