I OSK 2735/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-04-29

Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Aleksandra Łaskarzewska, Jolanta Górska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy społecznej w formie biletu socjalnego, uzależniona od zawarcia kontraktu socjalnego, jest zgodna z prawem, gdy wnioskodawca nie podpisał takiego kontraktu, ale spełnia inne kryteria pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że brak zawarcia kontraktu socjalnego przez wnioskodawcę uniemożliwia przyznanie biletu socjalnego zgodnie z uchwałą Rady m.st. Warszawy. Sąd podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego, w tym w formie biletu kredytowanego, leży w gestii uznania administracyjnego organu i nie stanowi roszczenia dla wnioskodawcy, nawet przy spełnieniu kryteriów dochodowych. Organy prawidłowo oceniły sytuację wnioskodawcy, uwzględniając już udzieloną mu pomoc i możliwości instytucji.
Stan faktyczny
A.Z. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Organy administracji odmówiły A.Z. przyznania pomocy w formie biletu socjalnego, argumentując, że nie podpisał on kontraktu socjalnego, który jest warunkiem jego uzyskania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania wyjaśniającego i uzasadnienia decyzji, a także naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1232/18 w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie biletu socjalnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1232/18, oddalił skargę A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] maja 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie biletu socjalnego. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezydent [...] decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...], odmówił przyznania A.Z. pomocy w formie biletu socjalnego. Uzasadniając wydaną decyzję Prezydent wskazał, że otrzymanie imiennego uprawnienia do bezpłatnych przejazdów, tzw. "biletu socjalnego", wiąże się z zawarciem kontraktu socjalnego przez osobę ubiegającą się o pomoc, w celu wzmocnienia jej aktywności i samodzielności, a skarżący, z uwagi na stan zdrowia, nie ma gotowości do podjęcia pracy zawodowej. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z [...] maja 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji, Kolegium wskazało, że z przepisu art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769) wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych i to w wysokości dla nich satysfakcjonującej, czy pożądanej. Przy czym, ma ona umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki. Zgodnie zaś z § 1 pkt 23 załącznika do uchwały Rady [...] z 25 sierpnia 2016 r., nr XXXIII/828/2016, w sprawie ustalenia ulg za usługi przewozowe środkami lokalnego transportu zbiorowego w m.st. Warszawie – do bezpłatnych przejazdów środkami transportu zbiorowego w m.st. Warszawie uprawnione są osoby korzystające z pomocy warszawskich ośrodków pomocy społecznej, stale zamieszkujące na terenie Warszawy, które podpisały kontrakty socjalne, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Natomiast, z akt sprawy nie wynika fakt zawarcia przez skarżącego kontraktu socjalnego, uprawniającego do otrzymania imiennego uprawnienia do bezpłatnych przejazdów. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegającym na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji Prezydenta [...] z 7 marca 2018 r.; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegającym na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, wbrew ciążącemu z mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz na sporządzeniu uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.; - art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym na wstępie wyroku oddalił powyższą skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Uzasadniając wydany wyrok Sąd wskazał, że skarżący wystąpił o przyznanie mu pomocy w formie biletu socjalnego. Zgodnie zaś z § 1 pkt 23 załącznika do uchwały Rady [...] z 25 sierpnia 2016 r., nr XXXIII/828/2016 (Dz.Urz. Woj. Mazowieckiego poz. 7862), w sprawie ustalenia ulg za usługi przewozowe środkami lokalnego transportu zbiorowego w m.st. Warszawie – do bezpłatnych przejazdów środkami lokalnego transportu zbiorowego uprawnione są osoby korzystające pomocy warszawskich ośrodków pomocy społecznej, stale zamieszkujące na terenie Warszawy, które podpisały kontrakty socjalne, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Z kolei, art. 39 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769) stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności może on być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym, zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego. Bilet kredytowany jest formą zasiłku celowego w formie niepieniężnej. Może zostać przyznany osobom bez dochodu lub o bardzo niskim dochodzie, a celem przyznawania biletu kredytowanego, jak każdego rodzaju zasiłku celowego, jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Sąd podkreślił przy tym, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego i sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Oczywiście, wydając orzeczenie w przedmiocie zasiłku celowego, który może być zrealizowany w formie biletu kredytowanego czy też socjalnego, organy zobowiązane są uwzględnić, iż stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 powołanej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Jednocześnie, udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ powinien kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnić potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wsparcie z pomocy społecznej powinno być zatem dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta. Przy czym, określone potrzeby osób i rodzin mogą być jednak zrealizowane tylko wówczas, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach, także finansowych, pomocy społecznej. Sąd zauważył, że w ocenie organu skarżący nie jest osobą, która podpisała kontrakt socjalny, a przez to nie może być mu przyznany bilet "socjalny". Ponadto, jak wskazał organ I instancji skarżący nie jest osobą, która współdziała w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, a mimo to ośrodek udzielił mu pomocy socjalnej w formie zasiłku okresowego, zasiłków celowych oraz bezpłatnych posiłków. Przyznanie biletu organ uznał za niecelowe, w sytuacji kiedy skarżący, z uwagi na stan zdrowia, nie może zostać zaktywizowany zawodowo. Powoduje to ponadto, że nie może mieć do niego zastosowania uchwała Rady [...]. Wobec powyższego należy stanowisko organów uznać za prawidłowe. Zdaniem Sądu, brak było również podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego i wyjaśnił, że w przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków i liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Z akt sprawy, w tym również z odwołania i skarg wynika, że skarżący oczekuje od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zaspokojenia wszystkich jego niezbędnych potrzeb. Przerzucanie przez skarżącego na MOPS obowiązku ponoszenia wszystkich swoich wydatków nie znajduje uzasadnienia w ustawie o pomocy społecznej. Za nieprawidłowe bowiem należałoby uznać działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych rodzin, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej rodziny lub tych rodzin była najtrudniejsza. Organy orzekające rozstrzygnęły sprawę zważając na sytuację skarżącego, podkreślając przy tym fakt przyznania mu w marcu 2018 r. pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku celowego w wysokości 100 zł oraz pomocy w postaci bezpłatnych posiłków, których średni koszt miesięczny wynosi 285 zł. Jednocześnie, Sąd stwierdził, że lakoniczność uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie odpowiada wprawdzie wymaganiom art. 107 k.p.a., ale nie wyklucza to kontroli poprawności samego rozstrzygnięcia i nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy w sposób właściwy rozpatrzyły i przeanalizowały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w oparciu o art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co znalazło wyraz w prawidłowym rozstrzygnięciu. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie a także przyznania pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu kosztów zastępstwa procesowego. Nadto, zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący postawił zarzut naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Prezydenta [...] i w konsekwencji uznanie, że skarżący nie ma prawa do otrzymania biletu socjalnego; - art. 39 ust. 1, 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego w formie kredytowanego biletu, w formie pomocy niepieniężnej w sytuacji, gdy spełniona została przesłanka wynikająca z zaskarżonego artykułu, bowiem skarżący jest osobą o dramatycznej sytuacji finansowej; - art. 107 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawarcie w niej stwierdzeń ogólnych i nie odnoszących się do konkretnego przypadku, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego wbrew ciążącym obowiązkom Sądu, niepodjęcie przez Sąd czynności celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do uwzględniania żądania skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Przede wszystkim, zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako nieskuteczne. Podkreślić trzeba, że dla prawidłowego sformułowania zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. zarzutu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, konieczne jest wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. W zarzucie tym nie chodzi bowiem o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, uregulowanej przepisami p.p.s.a. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu a sąd administracyjny nie orzeka na podstawie przepisów k.p.a., lecz na podstawie p.p.s.a. Dlatego też, w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że powołanie przepisów postępowania administracyjnego, w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego, nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, o których mowa art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Należy je bowiem powiązać z odpowiednimi przepisami procedury sądowoadministracyjnej (zob. wyrok NSA z 27 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 596/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy k.p.a. nie mogą samodzielnie stanowić podstawy prawnego sformułowanego zarzutu dotyczącego naruszenia prawa procesowego (zob. wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2210/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący w rozpoznawanej skardze kasacyjnej postawił zaś zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego bez powiązania ich z odpowiednimi regulacjami p.p.s.a., tym samym czyniąc ten zarzut nieskutecznym. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w sprawie nie doszło do naruszenia powołanych przepisów postępowania administracyjnego. Organy administracji, rozpatrując sprawę przeprowadziły wnikliwie postępowanie wyjaśniające w zakresie istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, zachowując wymagania wynikające z treści art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienia wydanych decyzji umożliwiają ich merytoryczną kontrolę, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji. Z tych samych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Prezydenta [...] i w konsekwencji uznanie, że skarżący nie ma prawa do otrzymania biletu socjalnego. Jeszcze raz należy podkreślić, że Sąd I instancji nie stosował bezpośrednio przepisów k.p.a., lecz jedynie weryfikował stosowanie przepisów tego aktu normatywnego przez organ administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z § 1 pkt 23 załącznika do uchwały Rady m. st. Warszawy z 25 sierpnia 2016 r., nr XXXIII/828/2016, w sprawie ustalenia ulg za usługi przewozowe środkami lokalnego transportu zbiorowego w m.st. Warszawie – do bezpłatnych przejazdów środkami transportu zbiorowego w m. st. Warszawie uprawnione są osoby korzystające z pomocy warszawskich ośrodków pomocy społecznej, stale zamieszkujące na terenie Warszawy, które podpisały kontrakty socjalne, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Natomiast z akt sprawy nie wynika fakt zawarcia przez wnioskującego kontraktu socjalnego, uprawniającego do otrzymania imiennego uprawnienia do bezpłatnych przejazdów. Co więcej, nabycie na podstawie powołanej uchwały uprawnienia do bezpłatnych przejazdów nie następuje w trybie pomocy społecznej. Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut naruszenia art. 39 ust. 1, 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego. Zgodnie z treścią art. 39 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego (ust. 4). Niewątpliwie, przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od dochodu. Jednakże nie jest to jedyne kryterium przyznawania zasiłku celowego. Dlatego też, spełnienie kryterium dochodowego przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w żądanej wysokości. Zasiłek ten przyznawany jest bowiem w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny (zob. wyrok NSA z 27 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1291/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo (zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2926/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasiłek celowy może być zatem przyznany na: zakup żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, pokrycie kosztów drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, organizację pogrzebu, pokrycie wydatków na leczenie. Wymienione wyżej potrzeby należą do najbardziej podstawowych i powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności. Niemniej należy podkreślić, że katalog potrzeb, które leżą w orbicie działań pomocy społecznej, jest otwarty, a ich ocena zawsze wymaga indywidualnej analizy sytuacji konkretnej osoby i rodziny. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zawsze na określony cel, co podkreśla już jego nazwa (zob. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, WKP 2017, Lex/el). Z treści komentowanego artykułu wynika, że zasiłek nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Co więcej, rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania przyjmującego postać decyzji administracyjnej. Uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Tym samym, spełnienie warunków otrzymania zasiłku celowego nie obliguje organu do jego przyznania, jednakże odmowa udzielenia świadczenia wymaga uzasadnienia, w tym powołania się na interes społeczny bądź brak możliwości organu. Kontrola decyzji uznaniowych jest zaś przeprowadzana pod względem ich zgodności z prawem. Zbadania wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne, czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji i czy prawidłowo uzasadniono wybór rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast wybór rozstrzygnięcia powinien być oparty o wyraźnie określone kryteria, którymi kierował się organ. W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej – kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy o pomocy społecznej. Takie ustawowe kryterium legło także u podstaw oceny legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, których to kontrolę przeprowadził Sąd I instancji. Nie podważając potrzeb skarżącego, Sąd ten uwzględnił, że skarżący z pewnością jest osobą wymagającą wsparcia a organy w sposób szczegółowy rozważyły jego sytuację. Organy uwzględniły bowiem przyznane już skarżącemu wsparcie, podkreślając przy tym fakt przyznania mu w marcu 2018 r. pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku celowego w wysokości 100 zł oraz pomocy w postaci bezpłatnych posiłków, których średni koszt miesięczny wynosi 285 zł. Ponadto, organy odniosły sytuację skarżącego do potrzeb innych podopiecznych ośrodka pomocy społecznej i możliwości zaspokojenia przez tę instytucję potrzeb jej podopiecznych. Sąd podkreślił, że skarżący jest objęty opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, który wspiera go już od kilku lat. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy nie można stwierdzić, aby zaskarżona decyzja przekraczała granice uznania administracyjnego. Z pewnością, nie może o tym przesądzać fakt, że skarżącemu nie udzielono wsparcia w rozmiarze przez niego zgłaszanym. Podkreślić bowiem raz jeszcze należy, na co słusznie zwrócił uwagę również Sąd I instancji, że nawet spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w żądanej wysokości. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa na podstawie art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny przy zastosowaniu przepisów art. 258-261 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, ponieważ skarżący zrzekł się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 p.p.s.a.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło