II FSK 1799/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-07-17
Skład orzekający: Beata Cieloch, Grażyna Nasierowska, Tomasz Zborzyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy urządzenia techniczne stacji redukcyjno-pomiarowej gazu, zlokalizowane wewnątrz budynku, stanowią budowlę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako odrębny obiekt, czy też są częścią budynku, a tym samym opodatkowane łącznie z nim?Ratio decidendi
Urządzenia techniczne stacji redukcyjno-pomiarowej gazu, nawet jeśli znajdują się w obudowie posadowionej na fundamencie, nie stanowią odrębnej budowli podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Mogą one być traktowane jako część budynku, jeśli obudowa spełnia definicję budynku (trwale związana z gruntem, wydzielona przegrodami, posiadająca fundamenty i dach). W takim przypadku przedmiotem opodatkowania jest budynek, a nie same urządzenia jako budowla.Stan faktyczny
Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r., twierdząc, że urządzenia stacji redukcyjno-pomiarowej gazu, zlokalizowane wewnątrz budynku, nie stanowią budowli, a powinny być opodatkowane łącznie z budynkiem. Organy podatkowe uznały te urządzenia za budowlę. WSA oddalił skargę spółki. NSA uchylił wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w całości, uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P., zasądził zwrot kosztów postępowania od SKO na rzecz P. sp. z o.o. Oddział w T.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. Oddział w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1692/15 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. Oddział w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 7 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 7 sierpnia 2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia 26 lutego 2015 r., [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz P. sp. z o.o. Oddział w T. kwotę 1517 (słownie: jeden tysiąc pięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sygnatura akt II FSK 1799/16
U z a s a d n i e n i e
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością P. Oddział w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2010.
Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:
Skarżąca Spółka wnioskiem z dnia 28.12.2012 r. wystąpiła do Wójta Gminy P. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2010, podnosząc, że niezasadnie zadeklarowała jako przedmiot opodatkowania budowlę stacji redukcyjno-pomiarowej gazu, zlokalizowanej wewnątrz budynku, podczas gdy to urządzenie techniczne nie stanowi budowli, a przedmiotem opodatkowania powinien być sam budynek.
Wójt Gminy P. decyzją z dnia 26.02.2015 r. określił wysokość zobowiązania skarżącej w podatku od nieruchomości za rok 2010, przyjmując, że urządzenia stacji redukcyjno-pomiarowej stanowią budowlę podlegającą opodatkowaniu jako część należącego do skarżącej obiektu liniowego w postaci gazociągu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 7.08.2015 r. decyzję Wójta utrzymało w mocy, wskazując, że stacje redukcyjno-pomiarowe w sieciach gazowych powinny być opodatkowane jako budowle, gdyż obiekty te nie posiadają cech budynku, a ponadto ze względu na sposób powstania i przeznaczenie stacji należy je kwalifikować wyłącznie jako obiekt budowlany stanowiący część składową sieci gazowej, jako że urządzenia techniczne stacji nie dają się prawnie odłączyć od sieci gazowej, stanowiącej całość techniczno-użytkową.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej: u.p.o.l.) przez przyjęcie, iż urządzenia techniczne stanowią budowlę, mimo, że nie sa one obiektem budowlanym, naruszenie art. 3 pkt 1 lit. b i art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej: P.b.) przez przyjęcie, że obiektem budowlanym są urządzenia techniczne niezależnie od ich części budowlanych mimo braku związku technicznego pomiędzy urządzeniem technicznym a częścią budowlaną oraz naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 1 lit. a P.b. przez przyjęcie za podstawę opodatkowania wartości urządzeń technicznych zlokalizowanych wewnątrz budynku, podczas gdy stanowią one przedmiot opodatkowania łącznie z budynkiem. Ponadto skarżąca Spółka zarzuciła przeprowadzenie postępowania podatkowego z naruszeniem zasad określonych w art. 120, art. 121, art. 122 i art. 124 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.).
Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że przedmiotem opodatkowania są części budowli sieci gazowej, które nie wypełniły definicji budynku. Posiłkując się definicją zawartą w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 30.04.2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 97, poz. 1055) wyjaśnił, że pod pojęciem sieci technicznej należy rozumieć całość, składającą się z wielu połączonych elementów i, niekoniecznie w sposób trwały, służącą przesyłaniu i dystrybucji paliw gazowych. Nadto powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.12.2013 r. (II FSK 213/12) wywiódł, że budowa stacji redukcyjno-pomiarowej wprawdzie ma ustawowe cechy budynku, niemniej nie można uznać, że obudowy w postaci niewielkich kontenerów, choćby umożliwiających wejście do nich pracowników, stanowiące opakowanie sieci gazowej, nawet posadowione na fundamentach, mogły stanowić budynki w rozumieniu ustawy podatkowej. Nie mogą być one bowiem odłączone od sieci i stanowią jej konieczny element, jakkolwiek mogą być demontowane i zastępowane innymi urządzeniami. Również zdefiniowanie gazociągu jako budowli w postaci obiektu liniowego nie spowodowało zmiany w zakresie przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie:
1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która została wydana z naruszeniem art. 122 w związku z art. 187 O.p. z uwagi na fakt, że Sąd nie zarzucił organom podatkowym niewłaściwego wyjaśnienia stanu faktycznego i poczynienia tym samym błędnych założeń w sprawie;
2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. i utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które stoi w sprzeczności z dorobkiem orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie opodatkowania urządzeń technicznych, którymi są, co do istoty działania i konstrukcji, urządzenia techniczno-pomiarowe i pozostawił w obrocie prawnym decyzję oraz wydał wyrok, które rażąco naruszają zasady sprawiedliwości opodatkowania obiektów, stanowiących przedmiot sprawy, jako urządzeń technicznych;
3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i utrzymał w mocy decyzję wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie:
4. art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 1 lit. b P.b. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obiektami budowlanymi są urządzenia techniczne, mimo braku związku technicznego pomiędzy urządzeniami technicznymi a ich częścią budowlaną, a tym bardziej siecią gazową;
5. art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 3 P.b. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obiektem budowlanym stanowiącym budowlę są urządzenia techniczne a nie wyłącznie części budowlane tych urządzeń oraz pominięcie braku związku technicznego pomiędzy urządzeniem technicznym a jego częścią budowlaną, skutkujące przyjęciem, że części niebudowlane urządzeń technicznych są budowlami’
6. art. 1a ust. 1 pkt 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 1 lit. b P.b. przez zaakceptowanie pominięcia przez organy podatkowe, iż stacje redukcyjno-pomiarowe mogą stanowić budynki oraz zaakceptowanie nieprzeprowadzenia dowodu w tym kierunku (stosowny narzut naruszenia przepisów postępowania został wskazany w punkcie 1 skargi kasacyjnej), a w konsekwencji nierozważnie, że wówczas urządzenia techniczne zlokalizowane wewnątrz budynku stanowią przedmiot opodatkowania łącznie z budynkiem, co skutkuje tym, że podstawą opodatkowania powinna być powierzchnia użytkowa tego budynku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Zagadnienie prawne, stanowiące przedmiot sporu w niniejszej sprawie, było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności Sąd ten w wyroku z dnia 13.12.2017 r. (II FSK 3183/15) wywiódł, że urządzenia sieci gazowej (pomiarowo-redukcyjne) mogą być umieszczone w obudowie, pod zadaszeniem lub na otwartej przestrzeni. Stacja gazowa może zatem istnieć bez obudowy, jak i obudowa bez stacji gazowej w jej wnętrzu i może stanowić budynek, jeżeli spełnia warunki wymienione w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w postaci trwałego związania z gruntem, wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadania fundamentów i dachu. Urządzenia w niej zamontowane nie stanowią natomiast ze stacją całości techniczno-użytkowej, służą bowiem do innego celu, niż ich obudowa i wykonane są w innej technice (nie są wynikiem robót budowlanych).
Do powyższej konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny doszedł przeprowadzając wywód, który Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podziela. Jego istotne elementy są następujące:
Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są, między innymi, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.). W art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. budowlę na potrzeby ustawy podatkowej zdefiniowano jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie powinno budzić obecnie wątpliwości, w szczególności w świetle uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.09.2011 r. (P 33/09), że odesłanie do "przepisów prawa budowlanego" oznacza wyłącznie odesłanie do przepisów P.b. Odesłanie, o którym mowa w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., dotyczy bowiem określenia przedmiotu opodatkowania, a zgodnie z art. 217 Konstytucji RP, przedmiot opodatkowania winien być uregulowany wyłącznie w ustawie.
P.b. definiuje pojęcie obiektu budowlanego poprzez definicję zakresową pełną, wskazując, że są nimi budynki wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowle stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekty małej architektury (art. 3 pkt 1). Jednocześnie w definicji budowli (art. 3 pkt 3) ustawodawca wyraźnie wskazuje na to, że wymienione przez niego w katalogu rodzaje obiektów budowlanych stanowią grupy rozłączne, każdy obiekt budowlany może być zaliczony tylko do jednej z kategorii - budynków, budowli lub obiektów małej architektury. Budowlą jest bowiem tylko taki obiekt, który nie jest budynkiem lub obiektem małej architektury.
Urządzenia budowlane to zgodnie z art. 3 pkt 9 P.b. urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Budowlę zdefiniowano w P.b. poprzez definicję zakresową niepełną, nie wskazuje ona bowiem w definiensie wszystkich elementów z danego zakresu, a ogranicza się jedynie do wyróżnienia przykładu tych elementów, używając słowa "w szczególności" (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2002, s. 199, B. Bodziony, R. Dziwiński, P. Gnacik, Nowe prawo budowlane z komentarzem, Ośrodek Doradztwa i Szkolenia, Jaktorów 1994, s. 14). W powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznano, że o ile w P.b. dopuszczalne jest przyjęcie, że definicja budowli zawiera niepełny ich katalog, o tyle w sytuacji, gdy definicja ta ma mieć zastosowanie w prawie podatkowym, taka wykładnia jest niedopuszczalna. Za budowlę w rozumieniu przepisów u.p.o.l. należy zatem uznać taki obiekt budowlany, który został jednoznacznie wskazany w definicji budowli bądź w innych przepisach P.b. Obiekt ten (budowla) musi przy tym stanowić całość techniczno-użytkową.
Wśród desygnatów budowli w art. 3 pkt 3 P.b. wymieniono, między innymi, sieci techniczne i sieci uzbrojenia terenu. Ustawodawca nie zdefiniował tych pojęć. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z dnia: 27.05.2014 r., II FSK 1498/12 i z dnia 21.01.2011 r., II FSK 1338/10), z uwagi na specyficzny, techniczny charakter tych pojęć, zawodne może być odwołanie się do ich potocznego rozumienia w języku etnicznym (np. w Słowniku współczesnego języka polskiego - Wyd. Wilga 1996, s. 1014 - 1015 - sieć zdefiniowano jako ogół połączeń, dróg, linii przesyłowych, itp. umożliwiających komunikację, przekazywanie czegoś, transport określonego typu na danym obszarze, np. sieć telefoniczna, drogowa, por. też B. Brzeziński, W. Morawski, Kable telekomunikacyjne znajdujące się w kanalizacji kablowej a podatek od nieruchomości, Przegląd Podatkowy z 2008 r., nr 10, s. 24), czy definicji tych pojęć zawartych w aktach prawnych regulujących inny zakres przedmiotowy (jak np. w art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 17.05.1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), czy w art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Z dalszych przepisów P.b. wynika jednakże, że do obiektów budowlanych zalicza się, między innymi, sieci elektroenergetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne i telekomunikacyjne (art. 29 ust. 2 pkt 11, załącznik do ustawy - kategoria XXVI). Niewątpliwie zatem sieć gazową uznać należy za budowlę także na gruncie u.p.o.l. P.b. nie rozstrzyga jednakże, jakie elementy składają się na sieć gazową.
W art. 3 pkt 3a P.b., w brzmieniu obowiązującym od dnia 17.07.2010 r., zdefiniowano obiekt liniowy jako obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności: droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable w niej zainstalowane nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Ustawodawca, jak wynika z zawartego w powołanym przepisie wyliczenia przykładów obiektów liniowych, za samodzielny obiekt budowlany uznaje gazociąg. Z porównania definicji obiektu budowlanego wyprowadzić należy kolejny wniosek, że gazociąg stanowić będzie budowlę, której charakterystyczną cechą będzie jej długość.
Budowlę określono w P.b. jako obiekt budowlany stanowiący całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i przyłączami. Określenie "całość techniczno-użytkowa" odnosi się, jak wskazuje kolejność użytych słów, do budowli jako obiektu budowlanego, a nie do związku tego obiektu z urządzeniami i instalacjami (por. uzasadnienie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20.04.2010 r., II FSK 2112/08 i z dnia 27.05.2014 r., II FSK 1498/12). Całość techniczno-użytkową należy zatem rozumieć jako połączenie poszczególnych elementów w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki nadawały się one do określonego użytku. Nie można przy tym wykluczyć, że każdy z tych elementów może być samodzielnym obiektem, choć nie zawsze samodzielnie wykorzystywany będzie mógł służyć określonemu celowi. Obiektem budowlanym w zależności od konkretnego stanu faktycznego może być zatem budowla, budowla wraz z instalacjami i urządzeniami, a także traktowane jako jeden obiekt budowlany różne budowle, pozostające w funkcjonalnym związku i tworzące w nim całość techniczno-użytkową (por. Prawo budowlane. Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2007, s. 41-42). W orzecznictwie podkreśla się (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.04.2010 r., II FSK 2112/08 i z dnia 7.10.2009 r., II FSK 635/08), że przy ocenie, co składa się na daną budowlę jako całość techniczno-użytkową, nie można pominąć wyliczenia budowli, zawartego w art. 3 pkt 3 P.b. i urządzeń budowlanych, zawartego w art. 3 pkt 9 P.b. Nie może zatem być uznany za budowlę lub urządzenie budowlane obiekt, który nie jest wymieniony wprost w przepisach P.b. i nie jest do tych obiektów nawet podobny. Z tych powodów w orzecznictwie właściwie jednolicie uznano, że transformatory nie są budowlą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. (pogląd ten został podzielony - poza wyrokami wskazanymi wyżej - w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16.12.2009 r., II FSK 1184/08, z dnia 5.01.2010 r., II FSK 1101/08, z dnia 25.11.2010 r., II FSK 1382/09 i z dnia 26.02.2014 r., II FSK 804/12).
Wśród budowli (w stanie prawnym obowiązującym w latach 2010-2014) wymienia się bowiem, między innymi, części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń), a także fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów, składających się na całość użytkową. Wymienione przykładowo budowle, a także treść art. 3 pkt 9 P.b. wskazują zatem na to, że w przypadku powiązania części budowlanych z urządzeniami technicznymi, dla oceny, czy jest to budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z urządzeniami i instalacjami, czy też budowla i odrębne od niej urządzenia techniczne, należy zbadać, czy tworzą one całość wyłącznie użytkową, ale są odrębne pod względem technicznym, czy też tworzą całość techniczno-użytkową, bo stanowią całość także pod względem technicznym (wykonane są według tej samej techniki). Ustawodawca wymaga bowiem nie tylko istnienia związku użytkowego, ale również technicznego. Warunek ten dotyczy tak budowli, jak i urządzeń i instalacji, które stanowią jeden obiekt budowlany jako budowla.
Nie można podzielić poglądu, że urządzenia techniczne stacji redukcyjnych stanowia część budowli w postaci sieci gazowej. Skoro ustawodawca, jak wskazano powyżej, definiuje budowlę jako całość techniczno-użytkową, jednocześnie zaznaczając w odniesieniu do niektórych obiektów, że budowlę stanowią tylko części, które nie są odrębne pod względem technicznym, to tym samym wyróżnia w budowli części budowlane i niebudowlane. Ponadto przez całość techniczną rozumie całość spójną pod względem technicznym, a zatem wykonaną w tej samej technice. Z tego względu za budowlę uznaje fundamenty pod maszyny, a maszyn, dla których ten fundament został wykonany, już za budowlę się nie uważa, choć przecież sam fundament, bez posadowienia na nim maszyny, nie będzie pozwalał przedsiębiorcy na prowadzenie produkcji. Dla uznania budowli za całość techniczno-użytkową nie ma znaczenia cel prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, a jedynie funkcjonalność obiektu budowlanego jako całości, z punktu widzenia techniki wykorzystywanej w budownictwie. Użyte w definicji budowli określenie całość techniczno-użytkowa odnosić należy zatem wyłącznie do budowli jako obiektu budowlanego.
Nieprawidłowe jest przy tym odwołanie się do definicji sieci gazowej, zawartej w powoływanym wcześniej rozporządzeniu Ministra Gospodarki. P.b. zalicza przepisy tego rozporządzenia do przepisów techniczno-budowlanych (art. 7). Są one jednak aktem rangi niższej, niż ustawa, a zatem mimo zaliczenia ich do przepisów prawa budowlanego nie powinny stanowić podstawy do ustalania zakresu opodatkowania - jego przedmiotu. Ponadto, choć istotnie rozporządzenie to zawiera definicje legalne sieci gazowej, gazociągu, stacji gazowej, stacji redukcyjnej i pomiarowej, to definicje te mają zastosowanie w obrębie tylko tego aktu prawnego (por. M. Zieliński, dz. cyt., s. 201, § 147 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" - Dz. U. Nr 100, poz. 908, z późn. zm.), co wynika zresztą wyraźnie z § 2 ab initio rozporządzenia. Nie jest zatem możliwe (poza przypadkiem, gdy ustawa upoważniająca zawiera takie uprawnienie - § 149 Zasad techniki prawodawczej) formułowanie w akcie niższego rzędu definicji terminów ustawowych (por. M. Zieliński, dz. cyt.s. 201). Definicje sieci gazowej zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki nie mogą zatem stanowić podstawy do zdefiniowania sieci gazowej i jej elementów stanowiących (jako budowla) całość techniczno-użytkową. Prezentowany pogląd był już wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi w wyrokach z dnia 23.06.2016 r., II FSK 1087 i 1955/14.
Funkcją gazociągu jest przesyłanie gazu (jego transport). Zadaniem kontenerowej stacji redukcyjno-pomiarowej jest natomiast ochrona przed dostępem osób trzecich i warunkami atmosferycznymi znajdujących się w nich urządzeń, umożliwiających zmniejszenie ciśnienia gazu od wielkości możliwej do dostarczenia odbiorcom tego gazu i pomiar ilości pobranego gazu. Inna jest zatem funkcja użytkowa każdego z tych obiektów. Niewątpliwie dla potrzeb działania przedsiębiorstwa, zajmującego się dystrybucją i sprzedażą gazu niezbędne jest posiadanie zarówno gazociągu, jak i stacji redukcyjno-pomiarowych. Jednakże z punktu widzenia prawa budowlanego, każdy z tych obiektów spełnia swoją rolę samodzielnie (jako całość techniczno-użytkowa) i jest ona inna. Ponadto stacja kontenerowa posadowiona na fundamencie spełniać może przeznaczoną jej rolę - obudowy, ochrony przed dostępem osób trzecich i działaniem atmosferycznym niezależnie od tego, czy i co znajduje się w jej wnętrzu. Mogą to być zarówno urządzenia pomiarowo-redukcyjne służące do dystrybucji gazu ziemnego, jak i - przykładowo - urządzenia do przesyłu energii elektrycznej, w zależności od potrzeb inwestora. Również jeżeli nie ma w niej żadnych urządzeń, to posiada ona cechy pozwalające na wykorzystanie jej potencjalnie jako obudowy. Jak wynika z powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki urządzenia stacji gazowej (pomiarowo-redukcyjne) mogą być umieszczane w obudowie, pod zadaszeniem lub na otwartej przestrzeni (§ 41 ust. 2 rozporządzenia). Nie jest zatem tak, że nie może istnieć stacja gazowa bez obudowy i obudowa bez stacji gazowej w jej wnętrzu. Stacja kontenerowa czy obudowa punktu pomiarowego stanowić będzie całość techniczno-użytkową jako obudowa dla różnego rodzaju urządzeń i pełnić będzie podobną rolę, jak wymienione w art. 3 pkt 3 P.b. fundamenty pod maszyny. Urządzenia w niej zamontowane nie stanowią natomiast ze stacją całości techniczno-użytkowej, służą bowiem do innego celu, niż ich obudowa i wykonane są w innej technice (nie są wynikiem robót budowlanych. Ich wartość nie powinna być zatem uwzględniana w podstawie opodatkowania.
Odnosząc powyższe rozważania do zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, należy uznać zasadność zarówno zarzutu naruszenia przez błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 1 lit. b i art. 3 pkt 3, jak i w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 P.b. Błędne jest bowiem przyjęcie, że obiektami budowlanymi mogą być urządzenia techniczne w przypadku braku związku technicznego pomiędzy tymi urządzeniami a ich częścią budowlaną w postaci sieci gazowej. Zasadny jest także zarzut błędnego przyjęcia, że stacje redukcyjno-pomiarowe nie mogą być budynkami, mimo spełnienia przez nie definicji budynku (jako obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem, wydzielonego z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadającego fundamenty i dach – art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.); można dodać, że odmowa zakwalifikowania obiektu do tej kategorii przy zastosowaniu kryteriów nieznanych ustawie (wielkość obiektu, jego przeznaczenie), nie może być zaaprobowana.
W konsekwencji zasadne są także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., bowiem zaskarżona decyzja, a także decyzja ją poprzedzająca, powinny być uchylone ze względu na naruszenie prawa materialnego, co może się przełożyć także na naruszenie przepisów postępowania ze względu na niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego w zakresie zbadania, czy położona na terenie Gminy P. stacja redukcyjno-pomiarowa skarżącej ma cechy budynku, o jakich stanowi art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a., bowiem oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosował środek określony w ustawie. Okoliczność, że skarżone rozstrzygnięcie było merytorycznie wadliwe, nie upoważnia do czynienia zarzutu naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a., ale powinno stanowić asumpt do formułowania zarzutów opartych na innych podstawach kasacyjnych, co skarżąca Spółka skutecznie uczyniła.
W tym stanie rzeczy, uznając, ze skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy, a zarazem ze względu na przeprowadzoną wykładnię przepisów prawa materialnego istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i rozpoznał skargę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z 135 i art. 193 P.p.s.a. uchylając zarówno zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. Rozstrzygając sprawę ponownie organ podatkowy na mocy art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej, wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, której istota sprowadza się do twierdzenia, że stacja redukcyjno-pomiarowa może być budynkiem, w którym umieszczone są urządzenia sieci gazowej, a w takiej sytuacji przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości powinien być budynek, a nie te urządzenia jako budowla.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło