I FZ 322/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 209/18 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 6 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia sierpnia 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 3 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w sprawie o sygn. akt I SA/Op 209/18, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę M. K. (dalej: strona lub skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 6 kwietnia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia 2011 r. Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem z 23 maja 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na wymienioną na wstępie decyzję organu podatkowego. Zarządzeniem z 29 czerwca 2018 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (dalej: Przewodniczący Wydziału) wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł. W wezwaniu zawarto pouczenie o wysokości, trybie i terminie uiszczenia wpisu, a nadto wskazano skutki niedopełnienia tego obowiązku (odrzucenie skargi). Wezwanie zawierało również pouczenie o prawie i trybie realizacji prawa pomocy. Przesyłka zawierająca odpis ww. zarządzenia została doręczona skarżącemu 19 lipca 2018 r., a wyznaczony przez Sąd termin upłynął bezskutecznie 26 lipca 2018 r. Pismem z 25 lipca 2018 r. zaś, złożonym osobiście w biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu 2 sierpnia 2018 r., skarżący zawnioskował o zwolnienie go od uiszczenia wpisu od skargi. Z uwagi na fakt, że w zakreślonym w wezwaniu z 29 czerwca 2018 r. terminie do uiszczenia wpisu (tj. w okresie od 20 do 26 lipca 2018 r.) należna opłata sądowa nie została uiszczona, jak też nie został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zaskarżonym postanowieniem z 3 sierpnia 2018 r., odrzucił skargę strony. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak też o przywrócenie terminu i ponowne rozpatrzenie wniosku z 25 lipca 2018 r. o prawo pomocy, nawiązując w uzasadnieniu zażalenia do okoliczności złożenia tego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić. Na wstępie - mając na uwadze treść uzasadnienia zażalenia - zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek zażalenia skarżącego. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 209/18, o odrzuceniu skargi na decyzję organu podatkowego. Powodem odrzucenia było zaś nieuiszczenie należnej opłaty (wpisu od skargi). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak określone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wnosząc skargę na decyzję organu podatkowego skarżący nie uiścił jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi (okoliczność ta jest przy tym bezsporna). W związku z tym prawidłowo Przewodniczący Wydziału - zarządzeniem z 29 czerwca 2018 r., wydanym na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwał go do uiszczenia ww. opłaty, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie - po uprzednim awizowaniu - zostało odebrane w urzędzie pocztowym przez pełnomocnika pocztowego skarżącego 19 lipca 2018 r. (k. 56), przy czym prawidłowość doręczenia nie jest aktualnie kwestionowana. Skutkiem tego termin do uiszczenia wymaganego wpisu, zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a., upłynął 26 lipca 2018 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie uczynił zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału. Sąd pierwszej instancji zatem zasadnie odrzucił skargę. Jak trafnie zauważono w zaskarżonym postanowieniu, okoliczność złożenia przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogła wywrzeć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi, jako że wniosek ten został złożony już po upływie ww. terminu. W orzecznictwie podkreśla się, że po wezwaniu strony skarżącej do uiszczenia wpisu, przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia tej opłaty uzależnione jest od tego, czy wniosek w tym przedmiocie zostanie złożony w terminie otwartym do uiszczenia wpisu. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie ww. terminu nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania opłat, do których strona została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 marca 2017 r., I OZ 486/17; z 8 marca 2017 r., I GZ 35/17; z 13 stycznia 2012 r., II OSK 81/12 oraz z 30 sierpnia 2011 r. I FZ 181/11; orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Podkreślenia wymaga przy tym, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10, CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m. in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i n.). Niezależnie od powyższego Sąd kasacyjny zauważa, że okoliczności powoływane przez skarżącego w zażaleniu nie dotyczą w istocie zaskarżonego postanowienia, ale zdaniem tego Sądu - zostały przywołane na uzasadnienie żądania przywrócenia terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy. Kwestie te wykraczają zatem poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, przez co pozostały poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na marginesie wskazać jedynie należy, co wynika z akt sprawy, że postanowieniem z 11 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.