I GZ 96/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Syndyka masy upadłości (...) Sp. z o.o. w likwidacji, w upadłości z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 615/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skarg Syndyka masy upadłości (...) Sp. z o.o. w likwidacji, w upadłości z siedzibą w T. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z dnia (...) czerwca 2018 r. nr (...) w przedmiocie długu celnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 615/18 odmówił Syndykowi masy upadłości (...) Sp. z o.o. w likwidacji, w upadłości z siedzibą w T. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 13 listopada 2018 r., oddalającego jego skargi na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2018 r. w przedmiocie długu celnego. Sąd wskazał, że termin do wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku upływał z dniem 20 listopada 2018 r., natomiast pełnomocnik skarżącego złożył wniosek dopiero 27 listopada 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego podniósł, że w dniach od 19 do 25 listopada 2018 r. pracownik kancelarii odpowiedzialny za "pilnowanie terminów" przebywał na zwolnieniu lekarskim, co było bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu. Dodatkowo wskazał, że Syndyk jest stroną licznych postępowań sądowych, która wynosi - w zależności od sposobu liczenia - od 1000 do 2500, i wobec absencji pracownika kancelarii w ww. okresie brak było możliwości złożenia stosownego wniosku w zakreślonym terminie. Niezapewnienie odpowiedniej organizacji kancelarii, jeśli chodzi o jej funkcjonowanie, w związku z wewnętrznym podziałem obowiązków członków jej personelu pomocniczego, Sąd uznał za zawinione przez pełnomocnika. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2018 poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) poprzez jego błędne niezastosowanie polegające na odmowie przywrócenia terminu, podczas gdy strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy; 2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie było zawinione przez pełnomocnika skarżącego, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że czynność nie została dokonana w terminie bez winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Występując z wnioskiem o przywrócenie terminu pełnomocnik powołał się na chorobę pracownika jego kancelarii. Wniosek ten został złożony dwa dni po ustaniu niezdolności do pracy tego pracownika, a więc w ustawowym terminie do dokonania czynności, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z dnia: 8 października 2013 r., sygn. akt II GZ 549/13; 3 października 2013 r., sygn. akt I FZ 410/13; 1 października 2013 r., sygn. akt II OZ 833/13 cbosa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, działający w imieniu skarżącego, profesjonalny pełnomocnik nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; 3 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 155/09; 9 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 468/06, cbosa). Wskazane powyżej kryteria ujmowane są szczególnie surowo względem osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GZ 184/09, CBOSA).W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji wskazał, że przesłanką do przywrócenia terminu jest brak winy w uchybieniu terminu. Na brak winy może powoływać się jedynie strona (pełnomocnik), która dołożyła należytej staranności przy dokonywaniu czynności. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że obiektywny miernik staranności, której należy oczekiwać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, obejmuje wymóg właściwego zorganizowania pracy kancelarii. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik skarżącego nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie. Brak winy pełnomocnik upatruje w okoliczności, że pracownik kancelarii odpowiedzialny za "pilnowanie terminów" oraz sporządzanie wniosków o uzasadnienia przebywał na zwolnieniu lekarskim i ta nieobecność spowodowała niemożność wystosowania takiego wniosku do sądu w terminie. Podkreślić należy, że prowadząc profesjonalną działalność pełnomocnik powinien wziąć pod uwagę okoliczność choroby, urlopu czy też innych nagłych zdarzeń dotyczących zarówno jego samego jak i jego pracowników, powodujących niemożliwość wykonywania powierzonych mu zadań. Zawodowy charakter działalności powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Profesjonalny pełnomocnik, powinien więc tak zorganizować pracę osób odpowiedzialnych za jej reprezentację, aby w terminie wskazanym w wezwaniu sądu usunąć stwierdzone braki formalne sprzeciwu. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.