I SA/Kr 570/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wiesław Kuśnierz sędzia WSA Grażyna Firek sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2018 r. sprawy ze skarg H. Ł. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2018 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, oddala skargi. Postanowieniami z dnia 20 marca 2018 roku nr [...] i nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. odmówił H. Ł. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 6.09.2017r. Nr [...] w sprawie określenia w podatku od towarów i usług za wrzesień 2014r. oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił w uzasadnieniach postanowień, iż w/w decyzją podatkową określono skarżącemu nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, a ponadto zobowiązanie podlegające zapłacie na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług z tytułu wystawienia faktury niedokumentującej faktycznych zdarzeń gospodarczych; następnie zgodnie z dyspozycją art. 210 Ordynacji podatkowej skarżący został pouczony o przysługującym mu prawie i terminie do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 12.09.2017r. Pismami z 22.01.2018r. (nadanymi w tym samym dniu w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podał, że podczas doręczenia decyzji pracownik organu poinformował go ustnie, iż decyzja ta nie będzie miała żadnego negatywnego skutku dla skarżącego, gdyż dokonując jednocześnie korekty deklaracji obniży wynikające z niej zobowiązanie podatkowe, wskutek czego będzie ona "neutralna" podatkowo. Stosując się do przekazanych przez pracownika organu podatkowego informacji, działając w zaufaniu do organu, nie wniósł on w terminie odwołania od ww. decyzji. Natomiast w dniu 12.10.2017r. złożył korektę deklaracji VAT-7 za styczeń 2015r., w której wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 423.369 zł, w tym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 232.000 zł. O faktycznych skutkach ww. decyzji dowiedział się dopiero w dniu 16.01.2018r. podczas wizyty w siedzibie Drugiego Urzędu Skarbowego w K., gdzie został poinformowany, że nie otrzyma zwrotu podatku wykazanego w deklaracji złożonej za styczeń 2015r., ponieważ kwotę zwrotu podatku zarachowano na poczet wynikającego z tej decyzji zobowiązania podatkowego oraz odsetek w kwocie 35.000 zł. W ocenie strony, błędne pouczenie przez organ, co do skutków wydanej decyzji, mimo dołożenia z jego strony odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniło mu dokonanie czynności we właściwym czasie. W ocenie organu podatkowego istotne przy rozpoznaniu wniosku, było, iż skarżący został w decyzji prawidłowo pouczony o możliwości wniesienie środka odwoławczego, a zatem argumenty skarżącego nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Nadto przywołując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 16.10.2015r., sygn. akt II GSK 1871/14, organ podkreślił, iż organ administracji publicznej nie może skutecznie narzucić stronie, aby ta, w formie nieformalnych informacji od pracowników organu, uzyskiwała istotne informacje o jej prawach procesowych, które powinna posiąść w formalnym trybie procesowym, czyli przez właściwe pouczenie organu. Natomiast z uwagi na nie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skoro ustawowy termin do dokonania tej czynności upłynął w dniu 26.09.2017r., jego wniesienie w dniu 22.01.2018r. jest czynnością dokonaną po upływie terminu, co prowadzi do stwierdzenia jej dokonania z uchybieniem terminu. W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H. Ł., zarzucił naruszenie: - art. 191 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ocenę sprawy z pominięciem istotnej części materiału dowodowego tj. zawiadomienia skarżącego z dnia 18.01.2018r. złożonego Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K. o wprowadzeniu skarżącego przez pracownika organu podatkowego w błąd, co do skutków prawnych decyzji z dnia 6.09.2017r. oraz poprzez niezebranie w sposób kompletny całego materiału dowodowego i pominięcie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka i strony, - art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez: > nieprawidłową interpretację polegającą na przyjęciu, iż wprowadzenie skarżącego w błąd przez organ podatkowy nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia, > nieprawidłowe zastosowanie spowodowane błędnym przyjęciem, że skarżący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, - art. 120, art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez przeniesienie na skarżącego negatywnych konsekwencji związanych z błędnym pouczeniem go przez pracownika organu podatkowego, a także działanie organów podatkowych w sposób niebudzący zaufania skarżącego, - art. 228 §1 pkt 2 w związku z art. 163 §2 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym zastosowaniu. W uzasadnieniu skarg przywołano argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu, podkreślając, iż błędne pouczenie ustne o skutkach podatkowych decyzji miało istotne znaczenie dla niezachowaniu terminu, a obecnie skarżący nie może ponosić negatywnych skutków takiego pouczenia, którego istnienia organ nie zanegował. Nie zaszły też okoliczności braku należytej staranności ze strony skarżącego, gdyż nie ma on obowiązku korzystać z profesjonalnego pełnomocnika, lecz działać w zaufaniu do organów podatkowych. Nadto pierwszeństwo przy spornych postanowieniach winno mieć to o stwierdzeniu uchybienia terminu, bo tylko stwierdzenie uchybienia terminu umożliwia rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, której to zasady organ nie zachował. Wniesiono zatem o uchylenie zaskarżonych postanowień i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 – dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a., natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. sąd w przypadku nieuwzględnienia skargi, oddala skargę. Skargi nie są uzasadnione. Na wstępie podkreślić trzeba, iż oceny okoliczności dotyczących nieprawidłowego pouczenia ustnego dokonanego przez pracownika organu o następstwach wydanej decyzji, w aspekcie ich skutków względem skarżącego, dokonuje się w świetle analizy przesłanki uregulowanej w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to badanie, czy rzeczona okoliczność uprawdopodobnia brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa, brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy przeszkody tej nie można usunąć przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli strony i nie dającej się przezwyciężyć np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (por. wyrok NSA z dnia 21.04.2017r., sygn. akt I FSK 1501/15; z dnia 1.12.2016r. sygn. akt II FSK 3286/14; z dnia 15.01.2016r. sygn. akt I FSK 1520/14). Oceniając zatem kwestię braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania istotne było, iż skarżący został prawidłowo pouczony w treści decyzji o przysługującym mu prawie i terminie do wniesienia odwołania. Treść zamieszczonego na stronie 8 ww. decyzji pouczenia o warunkach umożliwiających skorzystanie z przysługującego środka odwoławczego zawiera wszystkie istotne informacje w tym zakresie i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Co więcej, analiza treści całej decyzji pozwala na stwierdzenie, iż organ I instancji nie zawarł w niej informacji, które mogłyby skarżącego wprowadzić w błąd, co do warunków realizacji prawa do wniesienia odwołania. Treść pouczenia w zakresie przysługującego środka odwoławczego jest w swej wymowie jednoznaczna i nie budzi wątpliwości. Nadto, skoro decyzja podatkowa dotyczyła stwierdzenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, a także określenia zobowiązania podlegającego zapłacie na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług z tytułu wystawienia faktury niedokumentującej faktycznych zdarzeń gospodarczych, to ustna informacja uzyskana od pracownika organu o możliwych następstwach w postaci złożenia prawidłowej korekty i braku konieczności zapłaty podatku nie może być oceniona, jako okoliczność, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w terminie, za co nie ponosi winy, lecz jako okoliczność świadcząca o niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu. Ustna, nieformalna informacja od pracownika organu, nie może przesądzać zarówno o dalszych skutkach podatkowych dla strony w sytuacji, gdy toczy się formalne postępowanie, jak i prowadzić do skuteczności informacji o jej prawach procesowych, które strona powinna posiąść w formalnym trybie procesowym, czyli przez właściwe pouczenie organu, co strona, jako należycie dbająca o swoje sprawy winna przewidywać (por. (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., II GSK 3163/15 oraz z dnia 16.10.2015r. sygn. akt II GSK 1871/14).Istotnie brak jest zatem możliwości wyłączenia braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu, zwłaszcza gdy organ I instancji w treści decyzji zawarł prawidłowe pouczenie o przysługującym skarżącemu środku odwoławczym, z którego jednak skarżący nie skorzystał w prawem przewidzianym terminie. Podnoszona zaś przez skarżącego argumentacja nawiązująca do orzecznictwa sądów administracyjnych nie może odnieść skutku, gdyż przywołane orzecznictwo dotyczy właśnie skutków braku takiego pouczenia. Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej z uwagi na nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego oraz pracownika organu podatkowego, gdyż w świetle art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej przesłanki warunkujące przywrócenie terminu, w tym kwestia ustnej informacji pracownika nie miały znaczenia przy ocenie braku winy w uchybieniu terminowi, a wskazane dowody miałyby uprawdopodobnić argumentację już zweryfikowaną i ocenioną przez organ. W zakresie zarzucanego naruszenia pierwszeństwa wydawania spornych postanowień w okolicznościach niniejszej sprawy, to oba te postanowienia zostały wydane tego samego dnia, tj. 20 marca 2018r. Równoczesne (w tym samym dniu) rozstrzyganie kwestii dotyczącej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia temu terminowi - z uwagi na ostateczny charakter obu postanowień, oraz fakt ich wydawania przez ten sam organ - jest akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jako nie naruszające praw strony. W szczególności zaś istotne jest, iż wydanie obydwu postanowień w tej samej dacie nie narusza żadnych przepisów prawa, a o przedwczesności któregokolwiek postanowienia nie może też przesądzać nadana mu sygnatura (por. wyrok NSA z dnia 6.06.2014 r., sygn. akt I FSK 715/13, wyrok NSA z dnia 6.09.2017r. sygn. akt I FSK 2321/15 oraz WSA w Krakowie z dnia 9.07.2015r. sygn. akt I SA/Kr 831/1). Ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej) nie stoi zatem na przeszkodzie wydaniu tegoż postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, sąd w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a. oddalił skargi.