II SA/Bd 571/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-08-14
Skład orzekający: Anna Klotz, Joanna Janiszewska - Ziołek, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy na remont budynku mieszkalnego, uszkodzonego w wyniku klęski żywiołowej, może zostać przyznany osobie, która nie zamieszkiwała w tym budynku w dniu zdarzenia i posiada inny budynek mieszkalny, w którym zaspokaja swoje potrzeby życiowe?Ratio decidendi
Zasiłek celowy na pokrycie skutków klęski żywiołowej może być przyznany osobie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej, jednakże jego celem nie jest pełne odszkodowanie, a pomoc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. Kluczowe jest, aby osoba poszkodowana nie była w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, w tym mieszkaniowych, we własnym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskodawca posiada inny budynek mieszkalny, w którym zaspokaja swoje potrzeby, a w uszkodzonym budynku nie prowadził gospodarstwa domowego w dniu zdarzenia, pomoc socjalna nie jest niezbędna, a przyznanie zasiłku celowego mieści się w granicach uznania administracyjnego organu.Stan faktyczny
I. T. wystąpiła o zasiłek celowy na remont budynku mieszkalnego uszkodzonego w wyniku nawałnicy. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że wnioskodawczyni nie zamieszkiwała w uszkodzonym budynku w dniu zdarzenia i posiadała inny budynek mieszkalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów KPA i ustawy o pomocy społecznej, kwestionując ustalenia organów dotyczące braku prowadzenia gospodarstwa domowego w uszkodzonym budynku oraz zaniżoną ocenę szkód.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi I. T. oraz M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. I. T. wystąpiła do Burmistrza T. o przyznanie wsparcia finansowego na remont budynku mieszkalnego (dachu budynku mieszkalnego) oraz budynku gospodarczo-garażowego.
W następstwie rozpatrzenia ww. wniosku w zakresie dotyczącym budynku mieszkalnego Burmistrz T., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], na podstawie m.in. art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1769 ze zm., dalej powoływanej jako ups), odmówił przyznania I. T. zasiłku celowego przyznawanego w sytuacji klęsk i zdarzeń losowych na remont budynku mieszkalnego w związku z poniesionymi stratami powstałymi w wyniku nawałnicy z dnia [...]sierpnia 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że I. T. nie przysługuje wnioskowana pomoc na remont budynku mieszkalnego położonego w T. przy ul. [...]w związku z poniesionymi stratami w budynku w wyniku nawałnicy, gdyż strona jest właścicielką dwóch budynków mieszkalnych położonych w bezpośrednim sąsiedztwie, tj. budynku przy ul. [...]oraz przy ul. [...], a w dniu zdarzenia klęskowego nie zamieszkiwała i nie prowadziła gospodarstwa domowego w budynku pod nr [...], którego dotyczy wniosek, co wynika z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego z dnia [...]sierpnia 2017 r., dokumentu – "Ocena uszkodzeń budynku spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych – sierpień 2017" z dnia [...]sierpnia 2017 r., informacji uzyskanych od dwóch pracowników socjalnych oraz dzielnicowego policjanta. Okoliczności te zdaniem organu wskazują, że poniesione straty nie miały wpływu na możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych rodziny T., i nie uzasadniają przyznania wnioskowanej pomocy w świetle art. 2 ust. 1 ups oraz regulacji wyrażonej w pkt I ppkt 6 pisma Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]sierpnia 2017 r. znak [...] "Zasady udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych", z uwzględnieniem zmian określonych w piśmie z dnia [...]sierpnia 2017 r. znak [...] (dalej powoływanego jako "Zasady udzielania pomocy finansowej"), która stanowi, że jeżeli w zniszczonym lub uszkodzonym budynku/lokalu mieszkalnym gospodarstwo domowe nie było prowadzone w dniu zdarzenia klęskowego, to nie zachodzą przesłanki do przyznania pomocy.
Odnosząc się do przedłożonego przez stronę dokumentu "Ocena techniczna budynku mieszkalnego jednorodzinnego" z dnia [...]września 2017 r., sporządzonego przez mgr inż. Z. K., w którym straty w budynku oszacowane zostały na [...]%, organ stwierdził, że nie przesądza ona podstawowej dla sprawy kwestii rozmiaru straty będącej następstwem sierpniowej nawałnicy, gdyż nie określa ona które ze wskazanych w niej defektów są następstwem upływu czasu, ewentualnych zaniedbań w utrzymaniu nieruchomości i braku remontów, a które są następstwem nawałnicy. Z tym względów organ uznał, iż większe znaczenie należy nadać dokumentowi "Ocena uszkodzeń budynku spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych – sierpień 2017" z dnia [...]sierpnia 2017 r., w którym pracownicy nadzoru budowlanego ocenili straty w budynku na poziomie [...]%, co zgodnie z "Zasadami udzielania pomocy finansowej", wyłącza przyznanie wsparcia.
Od powyższej decyzji I. T. oraz jej mąż M. T. wnieśli odwołanie. Domagając się przyznania wnioskowanej pomocy, odwołujący zarzucili naruszenie:
- art. 7, art. 7a, art. 8 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływanej jako "kpa") poprzez prowadzenie postępowania niezgodnie z przepisami prawa, w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, w tym nieprzeprowadzenia wszystkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego, zróżnicowanie orzecznictwa w stosunku do identycznych stanów faktycznych;
- art. 107 § 3 kpa poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące uzasadnienie decyzji, niepozwalające na dokonanie jej pełnej merytorycznej kontroli;
- ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 2017 r. w sprawie gmin poszkodowanych w wyniku działania żywiołu w sierpniu 2017 r., w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych oraz Zasad udzielania pomocy finansowej, poprzez błędne przyjęcie, że wnioskodawczyni nie prowadziła gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym i, że zasiłek celowy nie jest konieczny dla zaspokojenia elementarnych potrzeb bytowych oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia na protokołach oceny uszkodzeń budynków sporządzonych niezgodnie ze stanem faktycznym i wbrew przedłożonym dowodom.
Odwołujący podkreślił, że stan faktyczny sprawy powinien zostać ustalony w oparciu o protokół wywiadu środowiskowego oraz o protokoły oceny uszkodzeń budynków. W kwestii protokołów oceny uszkodzeń budynków wskazali, że zostały one sporządzone niedbale, pobieżnie i bez należytego zapoznania się ze stanem technicznym budynków. Zarzucili, że organ I instancji w ogóle nie odniósł się do ustaleń wypływających z przedłożonego przez wnioskodawczynię materiału dowodowego, zaznaczając że z przedłożonej przez nią prywatnej opinii na temat oceny stanu technicznego budynków po nawałnicy wynika, że wysokość szkód oszacowanych w protokołach oceny uszkodzeń budynków została znacznie zaniżona. Zdaniem odwołujących organ dostrzegając wyraźne różnice pomiędzy ustaleniami protokołów i opinii, powinien był sam z urzędu przeprowadzić postępowanie dowodowe. Protokoły sporządzone w specyficznych warunkach, w ocenie odwołujących, nie mają w żadnym stopniu wyższej mocy dowodowej niż przedłożone przez wnioskodawczynię. Odwołujący zarzucili również, że organ I instancji nieprawidłowo ustalił, że w budynku mieszkalnym nie było prowadzone gospodarstwo domowe, wskazując że nabyli oni budynek mieszkalny celem stworzenia w nim swego centrum życiowego, że budynek był zdatny do zamieszkania, jednakże zdecydowali się oni na przeprowadzenie remontu przed zamieszkaniem w nim, celem poprawy jego stanu technicznego i estetycznego oraz, że pomimo tego budynek ten jest ich głównym miejscem zamieszkania. Zaspokojenie potrzeb bytowych w innym budynku w trakcie remontu nie może, jak stwierdzili odwołujący, stanowić podstawy rozstrzygnięcia.
Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji, SKO tak jak organu I instancji stwierdziło, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem są właścicielami dwóch budynków mieszkalnych oraz, że w dniu nawałnicy nie zamieszkiwali i nie prowadzili oni w zniszczonym budynku gospodarstwa domowego (dowód: wywiad środowiskowy z dnia [...]sierpnia 2017 r., "Ocena uszkodzeń budynku spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych – sierpień 2017" z dnia [...]sierpnia 2017 r., notatka służbowa z dnia [...]listopada 2017 r. nr [...], notatka służbowa z dnia [...]listopada 2017 r. nr [...], pismo z Komendy Powiatowej Policji w T. z dnia [...]listopada 2017 r.). Ustalenia te, zdaniem SKO, w świetle celów pomocy społecznej i potrzeb innych osób wnioskujących o pomoc społeczną oraz rozwiązań przyjętych w "Zasadach udzielania pomocy finansowej", stanowią podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy, gdyż wskazują one, że wnioskodawczyni w oparciu o swoje własne możliwości jest w stanie poradzić sobie z zaistniałą sytuacją życiową, że ma ona możliwość zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych w godziwych warunkach oraz że nie utraciła ona możliwości przebywania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Jednocześnie SKO podkreśliło, że okolicznością znaną mu z urzędu, jest okoliczność nie przyznawania przez organy administracji pomocy w związku ze stratami powstałymi w wyniku nawałnicy z dnia [...]sierpnia 2017 r., w przypadku braku zamieszkiwania w budynku dotkniętym nawałnicą.
Na powyższą decyzję I. T. i M. T. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. Podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji odwołujący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podkreślając że organ nieprawidłowo ustalił, że w budynku mieszkalnym nie było prowadzone gospodarstwo domowe, że nie odniósł się do wszystkich przesłanek przyznawania pomocy oraz nie dokonał analizy zakresu uszkodzeń budynku i przedłożonych na tę okoliczność dokumentów. Ponadto skarżący wskazali, że w sytuacji zbliżonej do ich sytuacji znalazło się wiele osób, które otrzymały zasiłki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływanej jako "ppsa") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, nie mając uprawnienia do rozpoznania sprawy w oparciu o kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą podjętych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2017 r., poz. 1769 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisów art. 40 ust. 2 i 3 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Z przytoczonych regulacji wprost wynika, że przesłanką warunkującą przyznanie pomocy w ramach tego zasiłku jest poniesienie straty w wyniku m.in. klęski żywiołowej. Pomimo tego zasiłek celowy nie pełni funkcji odszkodowawczej za powstałe szkody w wyniku klęski żywiołowej i jego celem nie jest zapewnienie pełnej rekompensaty z tytułu powstałych strat i szkód. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem oferowanym w ramach pomocy społecznej, zatem musi być przyznawany zgodnie z zasadami i celami pomocy społecznej, co wymaga uwzględnienia w ramach udzielanej pomocy zasady subsydiarności, pomocniczości i wspomagającego charakteru pomocy społecznej oraz możliwości pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 2 i 4 usp). Pomoc społeczną przede wszystkim cechuje subsydiarny charakter środków pomocowych, co oznacza, że powinny być one uruchomiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej wykorzystując "własne uprawnienia, zasoby i możliwości". Należy mieć także na uwadze, że użyte w art. 40 ups sformułowanie "może być przyznany" wskazuje, że decyzja w sprawie przyznania omawianego świadczenia ma charakter uznaniowy. Treść tego przepisu wskazuje zatem jednoznacznie, iż wsparcie udzielane na podstawie art. 40 ups nie jest skierowane bezwzględnie do wszystkich osób, które doznały uszczerbku w wyniku klęski żywiołowej oraz w takim rozmiarze jak tego żądają. Organ orzekający posiada więc swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Uznaniowej decyzji organu w tym przedmiocie nie może jednak cechować dowolność. Organ powinien zatem w uzasadnieniu decyzji wykazać, że podjęte rozstrzygnięcie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Podejmując rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organ powinien wziąć pod uwagę potrzeby osoby wnioskującej, ale też możliwości wsparcia społecznego oraz cele i zdania pomocy społecznej, wyważając słuszny interes obywatela oraz interes społeczny (art. 7 kpa). Należy także zauważyć, że wytyczne organów rządowych określające zasady rozdysponowywania środków finansowych przeznaczonych na zasiłki celowe, o których mowa w art. 40 ust. 2 ups, nie należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego i dlatego nie mogą być one samodzielną podstawą przyznania, bądź odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Podstawy takiej należy zawsze upatrywać w przepisach ustawy o pomocy społecznej, a zatem w art. 40 ups.
Powyższe oznacza, że nie każdy podmiot, który poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej w rozumieniu art. 40 ust. 2 ups, może i musi uzyskać wnioskowane świadczenie. Środki przeznaczone na pomoc społeczną są środkami publicznymi i muszą być przydzielane zgodnie z celami i zasadami pomocy społecznej, o których mowa w art. 2 i art. 3 usp, w tym zgodnie z wyrażoną w art. 2 ust. 1 ups zasadą subsydiarności. Należy zaakceptować w pełni podgląd, wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym w wyniku klęski żywiołowej i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ust. 2 ups powinny być kierowane do osób, które zostały pozbawione domu lub lokalu, w którym koncentrowało się ich życie i nie posiadają innego domu lub lokalu, w którym mogą zamieszkać, a samo powstanie, na skutek klęski żywiołowej straty w nieruchomości stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną, w sytuacji gdy osoba ta ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej osobie pomocy w postaci zasiłku celowego (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W przypadku gdy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy na pokrycie skutków takiej klęski ma zapewnione warunki bytowe we własnym zakresie w innym miejscu, czy innej miejscowości, uznać należy, że ma zabezpieczone minimum egzystencji, co wskazuje i świadczy, że pomoc socjalna ze strony Państwa nie jest niezbędna (zob. np. wyroki NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12; z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2249/11; z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2801/12 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przeznaczenie zasiłków dla tych osób musi odpowiadać ustawowemu celowi polityki społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Z powyższego wynika, że pomoc finansowa w postaci omawianego zasiłku celowego, powinna zostać skierowana do osób zamieszkujących w lokalach lub domach, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu, gdyż osoby te znalazły się w trudnej sytuacji z racji utraty jedynego miejsca zamieszkania, którego to nie są w stanie sobie zapewnić przy użyciu własnych środków i możliwości. Spójne z powyższym stwierdzeniem, opartym na istocie celu wsparcia społecznego, jest rozwiązanie przyjęte w piśmie Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji - Zasady udzielania pomocy finansowej, gdzie w pkt I ppkt 4 wskazuje się, że pomoc przyznawana jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, prowadzącym w dniu wystąpienia zdarzenia klęskowego, gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym zniszczonym lub uszkodzonym w wyniku tego zdarzenia, a pkt I ppkt 6 wprost określa się, że jeżeli w zniszczonym lub uszkodzonym budynku/lokalu mieszkalnym gospodarstwo domowe nie był prowadzone w dniu zdarzenia klęskowego, nie zachodzą przesłanki do przyznania pomocy. Wprawdzie, jak podkreślono wskazane pismo organu rządowego nie należy do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, niemniej jednak obrazuje ono określone ujednolicone standardy i zasady postępowania organu pomocowego względem osób pokrzywdzonych zdarzeniem klęskowym, celem zapewniania równego dostępu do pomocy finansowej ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, a także odzwierciedla ono założenia na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa celem realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, co wiąże się jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone finansowane z budżetu państwa. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 4 ups, do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. Z kolei, jak stanowi art. 22 pkt 1 ups, do zadań wojewody należy ustalanie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Gmina natomiast, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę, o czym stanowi art. 110 ust. 2 ups. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego, który przekazuje środki finansowe na realizację tego zadania zleconego, co określa jednocześnie możliwości finansowe organu pomocowego.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że z w wywiadzie środowiskowym, podpisanym przez skarżącą I. T. w dniu [...]sierpnia 2017 r., stwierdzone zostało, że I. T. i M. T. są właścicielami dwóch budynków, że obecnie zamieszkują oni w budynku pod nr [...], ale mają zamiar użytkowania drugiego domu (nr [...]), który okresowo użytkuje syn. W dokumencie "Ocena uszkodzeń budynku spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych – sierpień 2017" z dnia [...]sierpnia 2017 r. pracownicy nadzoru budowlanego wskazali, że budynek mieszkalny jednorodzinny nr [...], w którym zerwane zostały z dachu płyty eternitowe oraz zniszczone orynnowanie, stolarka okienna i ocieplenie od strony zachodniej, według oświadczenia osoby przebywającej na działce jest niezamieszkiwany od lutego 2017 r. i aktualnie w trakcie remontu. Z notatki służbowej z dnia [...]listopada 2017 r. nr [...]pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. – A. B. wynika, że w dniu [...]sierpnia 2017 r. pracownik socjalna wraz z dwoma innymi osobami udała się do skarżącej I. T., która przekazała, że uszkodzony został budynek nr [...], że był on wcześniej zamieszkiwany przez J. S., która zmarła [...]lutego 2017 r., a dom został przez I. i M. T. odkupiony, że z mężem w tym domu nie zamieszkiwała i, że syn od czasu do czasu pomieszkiwał tam, spotykał się z kolegami, lecz w dniu nawałnicy nie było go w tym budynku. Ponadto w notatce służbowej z dnia [...]listopada 2017 r. nr [...]pracownik socjalna Ośrodka Pomocy Społecznej w T. – P. J. oświadczyła, że z informacji pracownika socjalnego oraz obserwacji środowiskowej wynika, że po śmierci J. S. w dniu [...]lutego 2017 r., w jej miejscu zamieszkania w przy ul. [...]nikt nie zamieszkiwał. W piśmie Komendanta Powiatowego Policji w T. z dnia [...]listopada 2017 r. wskazane zostało natomiast, że z posiadanych i uzyskanych informacji w wyniku wywiadu środowiskowego, wynika że I. i M. T. w okresie [...]sierpień 2017 r., jak i w chwili obecnej, mieszkają pod adresem zameldowania T. ul. [...], a nie pod adresem T. ul. [...]. W ocenie Sądu w świetle informacji wynikających z przywołanych dokumentów nie budzi wątpliwości po pierwsze, że skarżący są właścicielami dwóch budynków mieszkalnych - przy ul. [...]i przy ul. [...] (okoliczność ta nie była kwestionowana przez skarżących), a po drugie, że w dniu zdarzenia klęskowego zamieszkiwali oni i prowadzili gospodarstwo domowe w budynku przy ul. [...]. Według argumentacji skarżących zaspokojenie potrzeb bytowych przy ul. [...]było wynikiem remontu domu przy ul. [...], niemniej wolą ich było aby remontowany budynek stanowił ich centrum życiowe. Zdaniem Sądu wola skarżących stworzenia centrum życiowego w budynku przy ul. [...], nie stanowi o tym, że skarżący prowadzili obiektywnie gospodarstwo domowe w tym budynku. Z ustaleń pracowników socjalnych, w tym tych będących następstwem rozmowy z I. T., jednoznacznie wynika, że skarżący nie zamieszkali od śmierci poprzedniej właścicielki budynku do zdarzenia klęskowego w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. Wykonywanie natomiast remontu tego budynku w sytuacji braku wcześniejszego zamieszkania w tym budynku, i wola na przyszłość zamieszkania w nim, w żaden sposób nie może oznaczać, że skarżący prowadzili w nim gospodarstwo domowe. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, za prawidłowe stanowisko orzekających w sprawie organów, że skarżący w dniu zdarzenia klęskowego mieszkali i prowadzili gospodarstwo domowe w budynku przy ul. [...], gdzie byli zresztą zameldowani, a nie przy ul. [...]. Brak jest w sprawie jakichkolwiek podstaw do uznania, że w remontowanym budynku przy ul. [...], prowadzone było przez skarżących gospodarstwo domowe. Żadnych dowodów w tym zakresie nie przedstawili skarżący, natomiast z udokumentowanych ustaleń organów wynika, że taka okoliczność nie miała miejsca. Jednocześnie należy podnieść, że pomoc społeczna, zgodnie z zasadą subsydiarności wyrażoną w art. 2 ust. 1 ups, powinna być przyznana tylko, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej wykorzystując "własne uprawnienia, zasoby i możliwości". Skoro więc skarżący posiadają, poza budynkiem przy ul. [...], również budynek mieszkalny przy ul. [...], w który mogą zaspokoić i zaspokajają podstawowe potrzeby życiowe, w tym zwłaszcza mieszkaniowe, to tym samym brak jest podstaw do uznania, że wnioskowana pomoc społeczna przysługuje wnioskodawczyni i jej rodzinie, gdyż mają oni możliwości i są w stanie zapewnić sobie warunki mieszkaniowe we własnym zakresie. W takich okolicznościach samo powstanie, na skutek klęski żywiołowej, straty w budynku mieszkalnym przy ul. [...], nie uzasadniało przyznania wnioskowanej pomocy. W konsekwencji więc skoro pomimo poniesienia straty wnioskowana pomoc nie mogła zostać przyznana, z uwagi na możliwość zaspokojenia przez wnioskodawczynię i jej rodzinę we własnym zakresie potrzeb mieszkaniowych oraz nieprowadzenie w budynku przy ul. [...] gospodarstwa domowego, to tym samym nie miało już dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia zakres poniesionej straty, w sytuacji gdy jak wykazano sama strata w budynku mieszkalnym przy ul. [...] jest niewystarczająca do przyznania wnioskowanej pomocy. Jednocześnie należy podkreślić, że skarżący nie powołali w sprawie żadnej innej okoliczności, poza stratą w postaci uszkodzenia budynku, która uzasadniałaby przyznanie im pomocy finansowej.
Reasumując stwierdzić należy, że okoliczność, iż wnioskodawczyni wykorzystując własne możliwości przezwyciężyła trudną sytuację życiową spowodowaną nawałnicą oznacza, że pomoc społeczna ze strony Państwa, o której mowa w art. 40 ups nie jest jej niezbędna. Decyzja zatem o odmowie przyznania wnioskodawczyni pomocy finansowej w formie zasiłku celowego dla osób lub rodzin poszkodowanych w wyniku klęski żywiołowej, ze względu na możliwość zaspokojenia we własnym zakresie potrzeb mieszkaniowych z uwagi na posiadanie dwóch budynków mieszkalnych i związaną z tym okoliczność niezamieszkiwania i nieprowadzenia gospodarstwa domowego w uszkodzonym w wyniku nawałnicy budynku przy ul. [...], mieści się w granicach uznania administracyjnego i znajduje uzasadnienie w aktualnej sytuacji skarżącej. Przedmiotowy zasiłek ma na celu przede wszystkim zabezpieczenie jednej z podstawowych potrzeb człowieka – zagwarantowanie poszkodowanym w wyniku klęski żywiołowej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a tę potrzebę skarżąca zabezpieczyła we własnym zakresie. Pomoc finansowa w postaci zasiłku celowego nie ma stanowić odszkodowania ze strony Państwa z tytułu doznanych strat, ma zaś służyć poszkodowanym w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie.
W tym stanie rzeczy uznając decyzje orzekających w sprawie organów za zgodne z prawem materialnym, nie stwierdzając przy tym naruszeń przepisów postępowania, w tym zwłaszcza wskazanych w skardze, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło