I OSK 2801/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-02-08

Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Maciej Dybowski, Dariusz Chaciński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, która na stałe przebywa za granicą i posiada zameldowanie w Polsce, ale nie zamieszkuje w nieruchomości dotkniętej powodzią, przysługuje zasiłek celowy na remont tej nieruchomości?
Ratio decidendi
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego na skutki klęski żywiołowej, przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie, mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Osoba stale przebywająca za granicą, nawet jeśli posiada zameldowanie w Polsce i jej nieruchomość została dotknięta powodzią, nie spełnia przesłanki faktycznego przebywania na terytorium Polski, co wyklucza ją z kręgu osób uprawnionych do tego typu pomocy, gdyż pomoc ta jest przeznaczona dla osób, które utraciły lokal mieszkalny stanowiący centrum ich życia.
Stan faktyczny
A. K., obywatel polski stale przebywający od 10 lat w USA, wnioskował o przyznanie zasiłku celowego na remont domu w Polsce, który został uszkodzony podczas powodzi w 2010 r. Pełnomocnik skarżącego, jego siostra L. K., złożyła wniosek w jego imieniu. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, argumentując, że skarżący nie spełnia przesłanki faktycznego przebywania na terytorium Polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 245/12 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 245/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania L. K., działającej w imieniu A. K., od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy S. nad [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. nad [...] z dnia [...] r., odmawiającej przyznania zasiłku celowego dla osób poszkodowanych podczas powodzi w 2010 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: A. K. jest właścicielem działki numer [...] o powierzchni 1,90 ha wraz z zabudowaniami, położonej w [...] gmina S. nad [...] na podstawie umowy darowizny, sporządzonej w formie aktu notarialnego dnia 29 marca 2008 r. Dnia 5 lipca 2010 r. do GOPS w S. nad [...] wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego - jego siostry L. K., o wypłatę zasiłku w kwocie 6.000 zł w związku ze szkodami w zabudowaniach, gdzie jest zameldowany, spowodowanymi powodzią w czerwcu 2010 r. A. K. od 10 lat przebywa w Stanach Zjednoczonych, a do Polski przyjeżdża co 2 lata. W przedmiotowym domu L. K. przebywa od marca do listopada każdego roku, na stałe jest zameldowana w O. W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] r. [nr ...] organ I instancji odmówił przyznania L. K. zasiłku celowego, ponieważ zarówno ona, jak i jej brat są w stanie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby, a we wskazanym budynku przed powodzią nie prowadzono gospodarstwa domowego. Organ II instancji, na skutek odwołania L. K., decyzją z dnia [...] r. [nr ...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powołując art. 5 u.p.s. Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2011 r. VIII SA/Wa 39/11 uchylono obie w/w decyzje z uwagi na nienależycie wyjaśniony stan faktyczny. Sąd zwrócił uwagę, że organy błędnie potraktowały L. K. jako wnioskodawczynię w sytuacji, kiedy złożyła notarialne pełnomocnictwo do występowania w sprawie w imieniu brata. W konsekwencji pełnomocnik nie mógł być adresatem decyzji, tylko podmiot, w imieniu którego podejmuje czynności w postępowaniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy miały przeprowadzić analizę treści art. 40 ustęp 2 u.p.s. pod kątem tego, czy sytuacja wnioskodawcy kwalifikuje go do uzyskania pomocy, jak i podjąć stosowne ustalenia na okoliczność, czy w wyniku klęski żywiołowej poniósł on stratę oraz oszacować jej wysokość. Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] r. organ I instancji, w oparciu o przepisy art. 104 i 105 k.p.a., art. 19 punkt 10, art. 54, art. 59 ust. 2, art. 106 i art. 112 ust. 5 u.p.s., odmówił A. K. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego dla osób poszkodowanych podczas powodzi w 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że osobą wnioskującą o przyznanie pomocy w związku ze szkodami powodziowymi w 2010 r. jest A. K., a L. K. jest jego pełnomocnikiem. Powołał się na wytyczne [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia 25 maja 2010 r. i 29 czerwca 2010 r., zgodnie z którymi pomoc w formie zasiłku celowego w sytuacji szkód związanych z powodzią w 2010 r. przysługuje osobom zameldowanym na stałe w zniszczonych domach, którzy utracili jedyne schronienie lub zostało ono zniszczone, a sami nie są w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych w oparciu o własne środki. Poza tym do przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego niezbędne było ustalenie, że przed powodzią faktycznie prowadzono w zniszczonym budynku mieszkalnym gospodarstwo domowe. W ocenie organu I instancji skarżący, jak również jego pełnomocnik, nie spełniają w/w przesłanek, dlatego nie zachodzi konieczność udzielenia im wsparcia w postaci zasiłku celowego dla osób poszkodowanych podczas powodzi. Od tej decyzji odwołanie złożyła pełnomocnik skarżącego, podnosząc braki i niejasności w jej uzasadnieniu, i brak oszacowania wysokości strat, poniesionych w wyniku powodzi w czerwcu 2010 r. Nie zgodziła się z ustaleniami, że skarżący nie przebywał w miejscu zamieszkania przed, podczas i po powodzi, a przed powodzią nie prowadzono w przedmiotowym domu gospodarstwa domowego. Na skutek odwołania organ II instancji decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję z [...] r., wskazując art. 5 u.p.s., z którego wynika, że dla przyznania określonych w ustawie świadczeń niezbędne jest wykazanie, że osoba korzystająca z pomocy społecznej posiada miejsce zamieszkania i przebywa na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. O spełnieniu tych przesłanek nie decyduje tylko treść oświadczenia woli wnioskodawcy, ale dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności i zachowanie, wskazujące na jego rzeczywisty stan. W ocenie Kolegium, w sytuacji kiedy skarżący w W. jest tylko zameldowany, na stałe przebywa za granicą, a do kraju przyjeżdża co 2 lata (ostatnio był w październiku 2010 r.), nie spełnia on przesłanki faktycznego przebywania na terytorium Polski, co uniemożliwia z kolei zastosowanie art. 40 ust. 2 u.p.s. W takim stanie rzeczy nie jest istotne ustalenie poniesionych przez niego strat w wyniku powodzi w 2010 r. i szacowanie jej wysokości. Organ nie kwestionuje, że w wyniku powodzi skarżący poniósł szkodę majątkową, jest poszkodowanym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. (Dz.U nr 123, poz. 835, dalej ustawa z 2010 r.). Jednak status poszkodowanego w aspekcie w/w ustawy nie czyni go uprawnionym do świadczeń przyznawanych na podstawie u.p.s.. Organ II instancji podniósł, że również w świetle wytycznych [...] Urzędu Wojewódzkiego z 25 maja i 29 czerwca 2010 r. skarżący nie mógł być zakwalifikowany jako uprawniony do wnioskowanej pomocy. Nie ma też znaczenia w rozpatrywanej sprawie, że pełnomocnik skarżącego gospodaruje jego majątkiem, posiadając szerokie pełnomocnictwo. W konkluzji organ uznał, że stan faktyczny przebywania strony poza granicami RP wyłącza go, w oparciu o art. 5 u.p.s., z grona osób uprawnionych do otrzymania pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w trybie art. 40 ust. 2 u.p.s. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje wyjątków od tej normy, jest w tym zakresie bezwzględnie obowiązująca i nie należy do uznania administracyjnego. Jednocześnie organ II instancji sprostował podstawę prawną wskazaną przez organ I instancji, podając prawidłowo art. 5, art.18 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 40 ust. 2, art. 106, art. 112 ust. 5 u.p.s. i art. 104 k.p.a. Od tej decyzji pełnomocnik skarżącego złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 u.p.s. przez błędną interpretację, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia w formie zasiłku celowego dla osób poszkodowanych podczas powodzi w 2010 r., w następstwie czego w całości zaniechano ustaleń co do wysokości szkody i zasiłku celowego. SKO błędnie oceniło, że w przedmiotowym przypadku nie nastąpiło kumulatywne spełnienie przesłanek: posiadania obywatelstwa polskiego, miejsca zamieszkania i przebywania na terytorium kraju. Art. 5 u.p.s. należy interpretować łącznie z definicją poszkodowanego z art. 3 pkt 2 ustawy z 2010 r. Skarżący posiada obywatelstwo polskie, ma miejsce zameldowania na terytorium gminy S. nad W. i czasowo (w czasie swych przyjazdów) przebywa w przedmiotowym domu, jest z tym miejscem związany, zamierza w nim stale spędzać czas, a w związku z powodzią w 2010 r. doznał szkody majątkowej i stracił możliwość czasowego korzystania ze swej nieruchomości. W świetle powyższego winien być uznany za osobę uprawnioną do otrzymania zasiłku celowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia podstawy prawnej, poprzestając jedynie na wymienieniu przepisów prawnych, co jest sprzeczne z art. 107 § 3 k.p.a W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i powołał się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto podniósł, że wystąpienie szkody nie jest determinujące w przedmiotowej sprawie, tylko status osoby, która tej szkody doznała. Status skarżącego, mimo doznania szkody, nie uprawniał skarżącego do uzyskania wnioskowanej pomocy. Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, że z art. 5 pkt 1 u.p.s. wynika, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie, mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium RP. W świetle powyższego przepisu skarżący nie spełnia przesłanki posiadania miejsca zamieszkania i przebywania na terenie Polski (obie przesłanki muszą być spełnione łącznie). Bezspornie skarżący przebywa od 10 lat w USA, a do Polski przyjeżdża co 2 lata. Ostatnio był w 2010 r., po powodzi i interesował się w Gminie możliwością przyznania zasiłku celowego (oświadczenie pełnomocnika złożone na rozprawie k. 36). W ocenie Wojewódzkiego Sądu, uszkodzony budynek skarżącego w W., w którym jest zameldowany, nie stanowi dla niego centrum życiowego, nie przebywa on w nim na stałe, tylko okresowo (w czasie sporadycznych pobytów w Polsce). Wobec tego przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w oparciu o art. 40 ustęp 2 u.p.s. na remont tego budynku jest nieuzasadnione. Nie ma znaczenia, że skarżący w tym budynku jest na stałe zameldowany. Niewątpliwie ma on zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, poza granicami Polski i nie można go zakwalifikować do kategorii osób, które na skutek powodzi w 2010 r. utraciły lokal mieszkalny, a zatem miejsce, które służy do realizacji podstawowych funkcji życiowych. Nawet uznanie skarżącego za poszkodowanego w świetle art. 3 pkt 2 ustawy z 2010 r. nie jest podstawą do przyznania żądanego zasiłku, bowiem ta ustawa nie stanowi podstawy wypłaty zasiłku celowego, tylko ustawa o pomocy społecznej. Sąd pierwszej instancji uznał więc, że w zaskarżonej decyzji organ II instancji prawidłowo ustalił i wyjaśnił, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, dlaczego nie uznano statusu skarżącego jako pozwalającego na przyznanie mu pomocy, rozpatrując przepisy u.p.s. i ustawy z 2010 r. Organy nie musiały zatem ustalać zakresu i wysokości szkody, jaką poniósł skarżący na skutek powodzi. Poniesienie tej szkody nie przesądza bowiem o obowiązku przyznania zasiłku celowego w trybie art. 40 ust. 2 w związku z art. 5 pkt 1 u.p.s. Nadto zdaniem Sądu pierwszej instancji, organy wypełniły zalecenia wynikające z wyroku WSA w Warszawie z 11 maja 2011 r. VIII SA/Wa 39/11, gdyż w pierwszej kolejności ustaliły adresata decyzji, a następnie dokonały analizy, czy sytuacja skarżącego kwalifikuje go do uzyskania pomocy w trybie art. 40 ust. 2 u.p.s. Gdyby skarżący spełniał przesłanki wynikające z art. 5 pkt 1 u.p.s., wówczas organy byłyby obowiązane ustalać zakres i wysokość szkody, poniesionej przez niego na skutek powodzi w 2010 r. Sąd pierwszej instancji z urzędu stwierdził także nieprawidłowe doręczenie decyzji organu I instancji osobiście skarżącemu, zamiast jego pełnomocnikowi, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jednak uznał, że stanowi to jedynie uchybienie procesowe, niemające istotnego znaczenia w sprawie, w momencie gdy decyzja organu II instancji została prawidłowo doręczona do rąk pełnomocnika. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. K. zarzucając mu: I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię: 1. art. 18 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 u.p.s.; 2. art. 40 ust. 1 i 2 u.p.s.; II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: 3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. tj. przekroczenie granic uznania administracyjnego przez organ, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji; naruszenie art. 151 p.p.s.a.; 4. błąd w ustaleniach faktycznych przez ustalenie, że pomoc finansowa z tytułu klęski żywiołowej powodzi określona jako świadczenie nadzwyczajne, celowe uruchamiane przez Prezesa Rady Ministrów z tytułu zdarzenia którego przewidzieć nie można było - dla skarżącego nie jest należną. Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji pominął w zakresie wykładni prawa okoliczność, że z zasad ogólnych k.p.a. wynika, że prawo ma być środkiem służącym obywatelom, a jego zastosowanie ma pogłębiać zaufanie ludzi do organów państwa. W przedmiotowej sprawie nastąpiło zdarzenie klęski żywiołowej. Pomoc społeczną i uruchomienie środków celowych na zniwelowanie skutków zaistniałej powodzi dostrzegł Rząd - uruchamiając takie środki. Zaistniała potrzeba i uruchomiono środki celowe - w interesie obywateli. Celem takiej pomocy celowej było rzeczywiste i szybkie wsparcie dla gospodarstw i ludności zamieszkałej na terenach, które zostały zalane. Wniosek o udzielenie pomocy skarżącemu jest więc w pełni uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012, poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych, jednak żaden z podniesionych w niej zarzutów nie mógł zostać uznany za usprawiedliwiony. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa procesowego tj. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należy stwierdzić, że są one nieusprawiedliwione. Podzielić należy zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenę co do tego, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy i że zakres tych ustaleń był wystarczający do wydania kwestionowanej w sprawie decyzji. Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2011 s. 345 nb 2). W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe (w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że o tym, jakie okoliczności – jako istotne (art. 227, 316 § 1 k.p.c.) – wymagają wyjaśnienia, decydują przepisy prawa materialnego, które winny być zastosowane w rozpoznawanej sprawie (uzasadnienie wyroku SN z 30.8.1990 r., IV CR 236/90, OSNC 1991, nr 10-12, p. 125, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 227 uw. 6; wyrok NSA z 4.4.2012 r., II OSK 2097/10). Jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, z art. 5 pkt 1 u.p.s. wynika, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie, mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium RP. Tymczasem w niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżący zamieszkuje od 10 lat w USA, bowiem tam znajduje się jego centrum spraw życiowych i tam ma zabezpieczone podstawowe potrzeby mieszkaniowe. Uszkodzony budynek skarżącego znajdujący się w W., w którym jest zameldowany, nie stanowi więc jego centrum spraw życiowych, nie przebywa on w nim na stałe, tylko okresowo (w czasie sporadycznych pobytów w Polsce). Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (W. Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, RPEiS 1/04/8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Wobec tego przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w oparciu o art. 40 ust. 2 u.p.s., na koszt polskiego podatnika, na remont tego budynku byłoby nieuzasadnione. Prowadzenie dalszych dowodów dla ustalenia zakresu i wysokości strat, poniesionych przez skarżącego na skutek powodzi w 2010 r. tylko wówczas znajdowałoby oparcie w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyby skarżący spełniał przesłanki wynikające z art. 5 pkt 1 u.p.s. Z tych powodów za niezasadne uznać należy zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji uznał, że orzekające w sprawie organy administracji publicznej zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego, a dokonując oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Podkreślić w tym miejscu należy, że o ile przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust.1 u.p.s., jest uzależnione od zaistnienia przesłanki niezbędnej potrzeby bytowej, o tyle przyznanie zasiłku na podstawie art. 40 u.p.s. ma zastosowanie do zdarzeń losowych lub klęski żywiołowej. Zgodnie z art. 40 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Z powyższego wynika zatem, że aby można było zastosować art. 40 u.p.s., organ administracyjny musi ustalić, jakie straty zostały poniesione. Nie oznacza to jednak, że nie mają tu zastosowania zasady ogólne, o których była mowa powyżej. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma bowiem charakter uznaniowy. Środki przeznaczone na pomoc społeczną są środkami publicznymi i muszą być przydzielane zgodnie z celami i zasadami polityki społecznej, o których mowa we wspomnianych normach art. 2 i 3 u.p.s. Środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ust. 2 wskazanej ustawy winny być przede wszystkim kierowane do osób, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie i nie posiadają innego lokalu, w którym mogą mieszkać na czas usuwania skutków powodzi. Przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi polityki społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (wyrok NSA z: 15.6.2012 r., I OSK 491/12; 1.2.2012 r., I OSK 2176/11; 2.8.2011 r., I OSK 866/11; 14.7.2011 r., I OSK 570/11; 25.10.2011 r., I OSK 1265/11). Błędna jest zatem wywodzona w skardze kasacyjnej taka interpretacja art. 40 u.p.s., według której zasiłek taki winien być wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej powodzią. W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy na pokrycie skutków powodzi ma zapewnione warunki bytowe we własnym zakresie w innym miejscu, czy w innej miejscowości lub kraju, niż dotknięte żywiołem, uznać należy, że ma zapewnione minimum egzystencji, co wskazuje i świadczy zarazem o tym, że pomoc socjalna ze strony państwa na podstawie ustawy z 2010 r. nie jest niezbędna. Taka sytuacja z kolei wyklucza możliwość udzielenia jej przedmiotowej pomocy socjalnej (wyrok NSA z 28.11.2012 r., I OSK 2120/12). Zdaje się to dostrzegać także autor skargi kasacyjnej, wskazując, że "celem takiej pomocy celowej było rzeczywiste i szybkie wsparcie dla gospodarstw i ludności zamieszkałej na terenach które zostały zalane", a skarżący do mieszkających na terenie zalanych powodzią w 2010 r. nie należy. Wobec powyższego należy uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie organy dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Tym samym zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 40 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 u.p.s. również nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło