VII SA/Wa 2123/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2017r. po rozpoznaniu wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji postanawia: odmówić K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 11 października 2017r. wpłynął wniosek K. K. o przyznanie prawa pomocy uzupełniony na formularzu PPF w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 863,55 złotych miesięcznie. Posiada dom o pow. 80 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 3,65 ha. Podała, że na utrzymanie siebie przeznacza całość kwoty jaką uzyskuje. Wobec informacji wskazanych w nadesłanym do niniejszej sprawy formularzu oraz danych, które podała wnioskodawczyni w formularzu do sprawy VII SA/Wa 670/17 wezwano K. K. do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie : - czy samodzielnie zamieszkuje w domu mieszkalnym i prowadzi gospodarstwo domowe czy też synem lub innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - czy uzyskuje z synem dochody z nieruchomości rolnych, jeśli tak w jakiej wysokości miesięcznie/ rocznie, - czy posiada inwentarz żywy, jeśli tak, należało podać jakie zwierzęta hoduje i w jakiej ilości oraz wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów, - czy wnioskodawczyni lub syn uzyskują dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości, - czy uzyskuje z synem dochód ze sprzedaży płodów rolnych (np. zboża, warzyw, owoców) bądź posiadanego inwentarza żywego, jeśli tak należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z jakiego jest on uzyskiwany, - czy uzyskuje pomoc od syna, jeśli tak w jakiej wysokości lub formie, - czy syn uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości miesięcznie, bądź czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości, - czy wnioskodawczyni posiada oszczędności pieniężne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z dnia 6 listopada 2017r. wnioskodawczyni udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie. W tym stanie faktycznym, zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt 2). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże"- że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Mając na uwadze informacje wynikające z formularza wniosku wnioskodawczyni nadesłane do sprawy VII SA/Wa 670/17 uznano, że jej oświadczenie przedstawione w treści formularza o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie nie zawiera pełnych informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Z tego też względu pismem z dnia 25 października 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 20 października 2017r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje wskazane wyżej. Wnioskodawczyni wprawdzie nadesłała do Sądu pismo z dnia 6 listopada 2017r. (data wpływu do Sądu 8 listopada 2017r.) odpowiedź na powyższe wezwanie, jednakże wskazane informacje nie dowiodły, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ww. piśmie wnioskodawczyni wyjaśniła, że zamieszkuje sama i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Podała, że jej jedynym dochodem jest "renta" w wysokości 863 złotych miesięcznie, który przeznacza w całości na własne utrzymanie (żywność, leki, gaz, energia, koszty przejazdów itp.). Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podała, że inwentarzu żywego nie ma żadnego z wyjątkiem kur na własne potrzeby. Wyjaśniła, że nieruchomością rolną zajmuje się syn, za pobierane dopłaty kupuje jej opał (drzewo, węgiel) na cały rok. Obsiewa wszystko zbożem, które sprzedaje raz w roku. Ponosi koszty z tym związane tj. koszty paliwa, zakupu nawozu, kombajnu. Podała, że w przypadku "dobrego roku" to może za dochody jakie syn uzyskuje za zboże pokryje wydatki jakie ponosi, natomiast w przypadku jakichkolwiek klęsk to zmuszony jest jeszcze dołożyć. Podniosła, że obecnie czasy dla rolnictwa są ciężkie, gdyż ceny za zboże są niskie, natomiast ceny za nawozy, węgiel, ropę, opryski ciągle rosną. Powyższe wyjaśnienia nie są jednak wystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podane ww. piśmie informacje są zbyt ogólne i niepełne. Przede wszystkim wnioskodawczyni nie wskazała dochodów/przychodów miesięcznych lub rocznych uzyskiwanych przez syna z nieruchomości rolnych, z tytułu wskazywanego sprzedaży zboża. Nie podała choćby przybliżonej wysokości kosztów jakie ponosi z prowadzeniem gospodarstwa. Nie podała również wysokości otrzymywanych dopłat. Nie wyjaśniła także czy syn uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, jeśli tak w jakiej wysokości miesięcznie bądź czy pobiera stałe lub okresowe świadczenia, jeśli tak w jakiej wysokości. Wnioskodawczyni nie przedstawiła sytuacji materialnej i finansowej syna z którym pozostaje z nią w relacji powinności alimentacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia sygn. akt VII SA/Wa 670/17, którym odmówiono wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazano, że dla oceny przesłanek prawa pomocy istotne są powyższe informacje. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła, istotnych kwestii wskazanych wyżej do określenia których została wezwana. Stwierdzić należy, iż uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było kluczowe dla oceny czy wnioskodawczyni przy pomocy syna, nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Podkreślić należy, wnioskodawczyni wnioskując o przyznanie prawa pomocy winna wykazać nie tylko własną sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny domowników, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź zobowiązani są do alimentacji (art. 252 p.p.s.a). Zgodnie z przepisem art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017r., poz. 682 zwanej dalej "k.r.o.") rodzice i dzieci obowiązani są wpierać się wzajemnie. Orzekający nie kwestionuje, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni może być trudna, jednakże wobec nie udzielenia pełnych wyjaśnień w powyższym zakresie uniemożliwiła uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Wskazać ponadto należy, iż uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprawach o przyznanie prawa pomocy referendarz nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 371/10). W orzecznictwie przyjmuje się, iż dopiero uznanie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny nie jest w stanie ponieść się kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (vide: postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2011r., sygn. akt I OZ 979/10). Wskazać należy, iż w przypadku badania przesłanek przyznania prawa pomocy uwzględnienia wymaga całokształt sytuacji wnioskodawcy, na którą wpływ mogą mieć także inne osoby (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt II FZ 84/13, LEX nr 1296829). W świetle powyższych okoliczności uznano, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy, nie wykazała bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Na podstawie posiadanych informacji nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wnioskodawczyni przy pomocy syna nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.