II SA/Gd 342/18
WyrokWSA w Gdańsku2018-09-11
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Magdalena Dobek-Rak, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla linii elektroenergetycznej, która częściowo przebiega przez działki należące do skarżącej spółki, narusza jej prawo własności i interes prawny, w tym w kontekście ochrony zabytków?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla linii elektroenergetycznej nie narusza istoty prawa własności skarżącej spółki. Lokalizacja linii i związane z nią ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy, uwzględniając nadrzędny interes publiczny związany z realizacją inwestycji o znaczeniu krajowym oraz fakt, że ingerencja w prawo własności jest niezbędna i proporcjonalna do celu publicznego. Brak uwzględnienia w planie obszaru zabytkowego nie stanowił istotnego naruszenia, gdyż inwestycja została uzgodniona z konserwatorem zabytków i nie wpływała negatywnie na ochronę zabytku.Stan faktyczny
Skarżąca spółka wniosła skargę na uchwałę rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla linii elektroenergetycznej 400 kV, która przebiega przez jej działki. Spółka zarzuciła m.in. brak uzgodnienia z konserwatorem zabytków, naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym, brak merytorycznej oceny uwag oraz sprzeczność z ustaleniami studium. Sąd pierwszej instancji pierwotnie uwzględnił skargę, ale Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na konieczność ponownego rozpoznania sprawy i analizy wpływu planu na prawo własności skarżącej oraz kwestię ochrony zabytków. Po ponownym rozpoznaniu, WSA w Gdańsku oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na uchwałę Rady Gminy z dnia 27 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę nr [...] z dnia 27 kwietnia 2016 r. Rada Gminy M. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przebiegu dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] na terenie gminy M. (Dz. Urz. Woj. Pomor. z 2016 r., poz. 2118). W § 12 uchwały określone zostały zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Według nich w granicach planu znajduje się 11 stref ochrony stanowisk archeologicznych, oznaczonych na rysunku planu.
Domagając się w skardze stwierdzenia nieważności przedmiotem uchwały Spółka zarzuciła:
- brak uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków lokalizacji linii energetycznej 400 kV w pobliżu oraz na terenie zabytkowego zespołu parkowo-dworskiego w B. (wpisanego do rejestru zabytków), a tym samym naruszenie art. 4 ust. 6, art. 6 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 7 ust. 4, art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 1-3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.),zwanej dalej ustawą o ochronie zabytków;
- naruszenie art. 24 ust. 1 w zw. z art. 17 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 778) zwanej dalej u.p.z.p., poprzez brak uzgodnień dotyczących obszaru chronionego;
- naruszenie art. 17 pkt 1 i 13 u.p.z.p. przez brak merytorycznej oceny uwag zgłoszonych przez skarżącą w odniesieniu do projektu planu oraz brak powtórnego udostępnienia do wglądu projektu planu, pomimo wprowadzenia zastrzeżeń wniesionych przez organy uzgadniające, a także poprzez brak powtórnych uzgodnień do planu, mimo zmian wynikających z uzgodnień;
- naruszenie art. 9 ust. 4 u.p.z.p. przez pominięcie wiążących ustaleń "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M." (uchwała Rady Gminy M. nr [...] z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M.; w skrócie jako "Studium") dotyczących zadań polityki konserwatorskiej, a polegających na zachowaniu historycznej skali zabudowy przy wprowadzaniu nowych obiektów na terenie parkowo – dworskim w B.;
- naruszenie art. 9 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez sprzeczność zapisów Studium z treścią zaskarżonej uchwały, polegającej na tym, że zapisy Studium odwołują się do ochrony parku w B.,
- naruszenie art. 16 ust. 1 u.p.z.p. poprzez sporządzenie planu na mapie w skali 1:2000, która uniemożliwia zapoznanie się i precyzyjne umiejscowienie planowanych inwestycji, a także doprowadziła do pominięcia obszaru B., który stał się niewidoczny na mapie, w sytuacji, gdy nie zachodzi szczególny przypadek, uzasadniający zastosowanie takiej skali mapy.
W wyroku uwzględniającym skargę Sąd stwierdził, że postanowienia zaskarżonego planu miejscowego naruszają interes prawny skarżącej, ponieważ w obszarze objętym ustaleniami tego planu znajduje się nieruchomość stanowiąca jej własność, obejmująca działki o numerach [...] i [...], a plan ogranicza możliwość zagospodarowanie tej nieruchomości zgodnie z wolą Spółki. Jak wynika bowiem z zaskarżonej uchwały, na części działki nr [...], a także na znacznej części działki nr [...] został zlokalizowany pas technologiczny linii elektroenergetycznej 400 kV (usytuowany na gruntach oznaczonych w planie jako tereny rolnicze – R). Ponadto część działki nr [...] przeznaczono w planie pod tereny infrastruktury elektroenergetycznej (oznaczone symbolem 19 E i 20 E), stanowiące równocześnie pas technologiczny linii elektroenergetycznej 400 kV. Pozostałe części ww. działek oznaczone są w planie jako tereny rolnicze – część działki nr [...] jest oznaczona symbolem 40 R, a część działki nr [...] – symbolami 39 R, 40 R i 41 R.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, Rada Gminy M. przekroczyła granice władztwa planistycznego, co oznacza, że istotnie naruszyła zasady sporządzania planu miejscowego. W szczególności w toku postępowania planistycznego organy gminy nie rozważyły, czy ograniczenie prawa własności skarżącej jest niezbędne dla realizacji celu publicznego, tj. nie zbadano, czy zaproponowany przez inwestora przebieg linii elektroenergetycznej jest jedynym możliwym i niezbędnym do realizacji celu publicznego. Analiza była natomiast niezbędna, aby wykazać, że organy Gminy M. właściwie procedowały w tej sprawie, ważąc zarówno interes publiczny, przemawiający za wybudowaniem linii elektroenergetycznej także na nieruchomościach stanowiących własność prywatną, jak i interesy prywatne, odzwierciedlające się w poszanowaniu prawa własności. Zdaniem Sądu skarżąca słusznie zarzucała, że w tej sprawie organy Gminy naruszyły zasadę zrównoważonego rozwoju, ponieważ przy opracowaniu przedmiotowego planu nie wyważyły wartości podlegających ochronie konstytucyjnej i nie uzasadniły, że przyjęte przez nie rozwiązanie - przebieg przedmiotowej linii elektroenergetycznej ustalony w planie, uwzględnia nie tylko interes publiczny, ale także interesy indywidualnych podmiotów - właścicieli działek objętych tą inwestycją.
Ponadto jak uznał Sąd, gmina nie rozważyła, czy realizacja celu publicznego nie będzie dokonana nadmiernym kosztem innego dobra szczególnie chronionego przepisami Konstytucji RP, jakim jest zabytek. Na stanowiącej własność skarżącej działce nr [...] w B. (częściowo objętej ustaleniami zaskarżonego planu) znajduje się podlegający ochronie konserwatorskiej zespół parkowo - folwarczny (park, budynek gospodarczy, relikty budynków gospodarczych), który został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 24 listopada 1989 r. Z treści zaskarżonej uchwały, w tym przede wszystkim jej § 12, wynika natomiast, że w planie istnienie tego zabytku na terenie objętym jego ustaleniami nie zostało w ogóle ujawnione. Takie działanie organów Gminy stoi w oczywistej sprzeczności z treścią art. 1 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p., a także z przepisem art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p. Sąd podzielił przy tym pogląd, zgodnie z którym ogólne uzgodnienie projektu planu przez organ konserwatorski w żadnej mierze nie może zastąpić rzeczowej argumentacji organów gminy, odnoszącej się do uwarunkowań związanych z konieczną ochroną konkretnego obiektu. To organy Gminy M. winny były zatem w tej sprawie wykazać, że przygotowując projekt planu, a następnie go uchwalając, dokonały oceny przyjętych w planie ustaleń pod kątem ich wpływu na chroniony prawem zabytek w postaci zespołu parkowo – dworskiego w B.
Na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej wywiedzionej przez Gminę M., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2970/17, uchylił powyższy wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.
NSA zakwestionował ocenę Sądu pierwszej instancji co do naruszenia przez organy gminy władztwa planistycznego przy uchwalaniu kontrolowanej uchwały wskazując, że ustalenia planistyczne służące lokalizacji linii elektroenergetycznej nie godzą w potrzeby ochrony zabytkowego zespołu parkowo-dworskiego, a tylko ustalenia faktyczne wskazujące na konflikt inwestycji celu publicznego i obszaru zabytkowego mogłoby świadczyć o istotnym naruszeniu norm chroniących zabytki. Zdaniem Sądu drugiej instancji w zaskarżonym wyroku brakuje przede wszystkim powiązania zarzutu braku wskazania obiektu zabytkowego w planie miejscowym z naruszeniem prawa własności skarżącej, a związek ten wyznacza granice skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g.
NSA podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie jest badana ingerencja w prawo własności ze względu na ochronę zabytków, ale ze względu na potrzebę realizacji inwestycji celu publicznego. Omawiana jest obiektywna ochrona interesu publicznego, jakim jest ochrona zabytków. Natomiast Sąd pierwszej instancji zakwestionował zakres ochrony zabytków przyjęty w planie niejako samoistnie, tj. w oderwaniu od wpływu wymagań konserwatorskich na własność nieruchomości. Tymczasem w dokonanej pozytywnej opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków - tj. organu, który jest uprawniony do obiektywnej oceny, czy wymogi ochrony zabytków są w planie ujęte prawidłowo - stwierdzono, że lokalizacja linii i przyjęte w związku z tym ograniczenia, generalnie respektują wymogi ochrony zabytków, nawet jeśli wprost nie wskazano konkretnego zabytku. W konsekwencji brak wskazania w planie obszaru zabytkowego, przy przyjęciu ustaleń planistycznych, które pozostają w zgodzie z potrzebami jego ochrony, nie może być więc uznany za istotne naruszenie zasad sporządzania planu (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.), jak czynił to Sąd pierwszej instancji. NSA podkreślił przy tym, że zakres ingerencji inwestycji w działkę nr [...], objętą w chwili uchwalania planu wpisem do rejestru zabytków, jest minimalny. Okoliczności, że linia nie będzie przebiegać przez tę działkę i nawet nie będzie potrzeby, by roboty budowlane związane z linią objęły tę działkę, muszą wpływać na ocenę istotności naruszenia prawa w omawianej sprawie. W rzeczywistości jedynie niewielki, graniczny skrawek działki [...] został objęty pasem technologicznym inwestycji, która i tak pozostaje w znacznej odległości od nieruchomości skarżącej Spółki. Wpływ inwestycji na działkę jest teoretyczny i w rzeczywistości nie doprowadzi do ograniczenia możliwości korzystania z niej.
Odnosząc się do kwestii naruszenia uprawnień właścicielskich Spółki NSA zauważył, że sieć elektroenergetyczna 400 kV wymaga wprowadzenia pasa technologicznego w przyjętej w planie szerokości, a dopuszczenie na przedmiotowych działkach budowy odpowiedniej infrastruktury (oznaczonej literą E), jest oczywistym wyrazem lokalizacji linii. Przy czym sam zasięg przedmiotowej sieci przesyłowej sprawia, iż nie ma możliwości ominięcia działek prywatnych,
a w konsekwencji i rozważenia, czy inwestycja musi przebiegać przez tereny stanowiące własność prywatną. W związku więc z tym, że na potrzeby obiektów liniowych związanych z energetyką, ustawodawca przyjmuje model ograniczenia prawa własności, sam fakt, iż mamy do czynienia z ograniczeniem własności, a nie z jej odjęciem, powinien wpływać na stosowanie omawianych przepisów w sposób zapewniających większe możliwości działania władzy publicznej, która nie pozbawia właścicieli ich praw, tylko w pewnej części jej uszczupla.
Zdaniem NSA w niniejszej sprawie kwestia ważenia interesów winna uwzględniać fakt, iż przewidziana w planie inwestycja - dwutorowa napowietrzna linia elektroenergetyczna 400kV [...] - stanowi jedną z najważniejszych inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym. Realizacja tego typu inwestycji z definicji łączy się z ingerencją we własność prywatną, która, wobec potrzeby publicznej musi, w wymaganym zakresie, ustąpić. Co więcej, przebieg inwestycji nie jest zależny wyłącznie od woli organów gminy. Zarówno bowiem fakt uwzględnienia jej w planie, ale również jej przebieg musi wynikać z planów inwestycyjnych operatora systemu przesyłowego, a także z dokumentów planistycznych wyższego szczebla, zwłaszcza planu zagospodarowania przestrzennego województwa. Przy czym z akt sprawy wynika, że Gmina przeprowadziła niezbędne analizy - we współpracy z inwestorem rozpatrywano warianty przebiegu linii w gminie, możliwe do przeprowadzenia ze względu na powyższe uwarunkowania. Przeprowadzono także konsultacje społeczne, a w planie został wybrany wariant uzgodniony z mieszkańcami, zaakceptowany przez władze gminy M. i konsultowany z władzami gmin sąsiednich. Wzięto też pod uwagę możliwości projektowe w gminie M. zakładające przebieg linii 400 kV od strony zachodniej istniejącej linii 220 kV, przeznaczonej do likwidacji.
W konsekwencji tych rozważań NSA zobowiązał Sąd pierwszej instancji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zbadał przede wszystkim, jaki jest wpływ przebiegu dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...], na treść i istotę prawa własności skarżącej Spółki.
Na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. pełnomocnik skarżącej Spółki r.pr. W.L. podtrzymując skargę złożył do akt dokumenty obejmujące korespondencję z Konserwatorem Zabytków oraz korespondencję tego organu kierowaną w Wójta Gminy M., decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, decyzje o pozwoleniu na budowę, decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w postaci działek nr [...] i [...] oraz zezwolenie na ich niezwłoczne zajęcie. W ocenie pełnomocnika dokumenty te wskazują na naruszenie interesu prawnego Spółki. Pełnomocnik Spółki r.pr. W.R. uzasadniając naruszenie interesu prawnego Spółki powołał się na wyrok tutejszego Sądu z dnia 3 lipca 2018 r. II SA/Gd 387/18 i wskazał, że poza naruszeniem interesu prawnego wynikającego z ochrony zabytków naruszony został również interes prawny właściciela, który posiadał pozwolenie na budowę kurnika na działce nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zakres tej kontroli obejmuje również orzekanie, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Kryterium legalności uchwały rady gminy stanowi jej zgodność z prawem, czyli z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02, publ. OTK-A 2003/9/100).
Przedmiotem zaskarżenia objęto uchwałę nr [...] Rady Gminy z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przebiegu dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] na terenie Gminy M. Skarżąca Spółka jako właściciel działek o nr [...] i [...] objętych postanowieniami zaskarżonego planu wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały o planie w całości zarzucając brak uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków lokalizacji linii energetycznej 400 kV w pobliżu oraz na terenie zabytkowego zespołu parkowo – dworskiego w B., wpisanego do rejestru zabytków, niezgodność ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M. oraz uchybienia w procedurze planistycznej polegające m.in. na braku uwzględniania uwag skarżącej, zaniechania ponownego udostępnienia projektu planu do wglądu oraz wadliwość skali, w której sporządzono mapę planu.
Rozpoznawana skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.), zwanej dalej u.s.g., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2 (ustawy o samorządzie gminnym – przypis Sądu), art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zastosowanie zatem przepisów p.p.s.a. sprzed wskazanej wyżej nowelizacji uzasadnione było faktem, że kwestionowana uchwała podjęta została w dniu 27 kwietnia 2016 r.
Konsekwentnie, oceniając termin wniesienia skargi Sąd, kierował się treścią art. 53 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu sprzed nowelizacji, który stanowił wówczas, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skargę do sądu administracyjnego na uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej wnosi się zatem najpóźniej z upływem sześćdziesiątego dnia, licząc od daty wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeżeli odpowiedź na to wezwanie nie została udzielona przez organ tej jednostki samorządu terytorialnego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2007 r., II OPS 2/07, ONSAiWSA z 2007 r. Nr 3, poz. 60). W rozpatrywanej sprawie organ udzielił odpowiedzi, na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wniesione przez skarżącą drogą pocztową w dniu 10 maja 2016 r., podejmując uchwałę z dnia 8 czerwca 2016 r., zatem termin do wniesienia skargi został zachowany.
Sąd kontrolując niniejszą sprawę działał w warunkach związania, stosownie do art. 190 p.p.s.a., wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2970/17, w którym Sąd ten uchylając wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2017 r., II SA/Gd 423/16, stwierdzający nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działek o numerach [...] i [...], przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej oceny legalności zaskarżonej uchwały. NSA uznał bowiem, że w niniejszej sprawie nie można było przyjąć, że doszło do nadużycia władztwa pianistycznego przez gminę. Według NSA ustalenia planistyczne służące lokalizacji linii elektroenergetycznej nie godzą w potrzeby ochrony zabytkowego zespołu parkowo-dworskiego, a tylko ustalenia faktyczne wskazujące na konflikt inwestycji celu publicznego i obszaru zabytkowego mogłoby świadczyć o istotnym naruszeniu norm chroniących zabytki. NSA wskazał, że skarga wnoszona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma na celu ochrony interesu publicznego i oceny prawidłowości ważenia przez gminę różnych interesów publicznych, takich jak potrzeby inwestycji publicznych oraz ochrony zabytków. Nieuwzględnienie wartości zabytkowych w planie nie zostało w żaden sposób powiązane z lokalizacją linii ani z ograniczeniem prawa własności skarżącej. Zabrakło powiązania zarzutu braku wskazania obiektu zabytkowego w planie miejscowym z naruszeniem prawa własności skarżącej, a związek ten wyznacza granice skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Według NSA brak wskazania w planie obszaru zabytkowego, przy przyjęciu ustaleń planistycznych, które pozostają w zgodzie z potrzebami jego ochrony, nie może być uznane za istotne naruszenie zasad sporządzania planu.
W konsekwencji, NSA stwierdził, że Sąd Wojewódzki przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powinien ocenić, czy zarzuty skargi, wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., braku uwzględnienia w planie miejscowym obszaru zabytkowego, należy ocenić pod kątem związku z realnym i konkretnym naruszeniem interesu prawnego Spółki. Przede wszystkim, należy zbadać, jaki jest wpływ, w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, regulacji planistycznych dotyczących przebiegu dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...], na treść i istotę prawa własności skarżącej Spółki.
Równocześnie NSA wypowiedział się w kwestii przebiegu inwestycji celu publicznego w postaci sieci przesyłowej, której lokalizacji dotyczą postanowienia kwestionowanego planu. Stwierdził, że zasięg sieci przesyłowej, z którą mamy do czynienia, sprawia, że nie ma możliwości ominięcia działek prywatnych. Nie trzeba zatem rozważać, czy inwestycja musi przebiegać przez tereny stanowiące własność prywatną. W niniejszej sprawie ważenie interesów musi uwzględniać fakt, że przewidziana w planie inwestycja stanowi jedną z najważniejszych inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym. Realizacja tego typu inwestycji z definicji łączy się z ingerencją we własność prywatną, która wobec potrzeby publicznej musi, w wymaganym zakresie, ustąpić. Przy tym podkreślono, że lokalizacja linii elektroenergetycznej w planie nie stanowi uznaniowego rozstrzygnięcia gminy, albowiem ze względu na jej zasięg, jest to element planowania przestrzennego, w którym gmina nie jest samodzielna. Sąd podkreślił, że zakres ingerencji inwestycji w działkę nr [...] objętą w chwili uchwalania planu wpisem do rejestru zabytków, jest minimalny. Okoliczność, że linia będzie przebiegać przez tę działkę i nawet nie będzie potrzeby by roboty budowlane związane z linią objęły tę działkę, muszą wpływać na ocenę istotności naruszenia prawa w niniejszej sprawie. Wpływ inwestycji na działkę jest teoretyczny i w rzeczywistości nie doprowadzi do ograniczenia możliwości korzystania z niej. NSA stwierdził, że nie ma w związku z tym żadnych przepisów z zakresu ochrony zabytków, które rozstrzygałyby o konieczności odmiennego ukształtowania ustaleń planistycznych w omawianej sprawie, ze względu na obecność obszaru zabytkowego. W sprawie nie przekroczono zakresu władztwa planistycznego ze względu na ochronę zabytków.
Sąd związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA, przeanalizował postanowienia planu odnoszące się do działek skarżącej i uznał, że skarżąca Spółka posiada interes prawny, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., legitymujący ją do kwestionowania postanowień planu odnoszących się do działek nr [...] i [...], stanowiących jej własność. Wyznaczenie w planie miejscowym projektowanej inwestycji liniowej, czyli linii elektroenergetycznej wraz z towarzyszącą infrastrukturą oraz pasem technologicznym, której trasa przebiegać będzie przez działki skarżącej, będzie bowiem wpływało na zakres i sposób ograniczenia jej prawa własności. Jak wynika z planu, na części działki nr [...], a także na znacznej części działki nr [...] został zlokalizowany pas technologiczny linii elektroenergetycznej 400 kV (usytuowany na gruntach oznaczonych w planie jako tereny rolnicze – R). Ponadto, część działki nr [...] przeznaczono w planie pod tereny infrastruktury elektroenergetycznej (oznaczone symbolem 19 E i 20 E), stanowiące równocześnie pas technologiczny linii elektroenergetycznej 400 kV. Pozostałe części ww. działek oznaczone są w planie jako tereny rolnicze – część działki nr [...] jest oznaczona symbolem 40 R, a część działki nr [...] – symbolami 39 R, 40 R i 41 R.
Zgodnie z § 4 pkt 1 i 3 zaskarżonej uchwały, celem regulacji prawnych zawartych w planie jest umożliwienie realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, jakim jest budowa dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...], a także ustalenie ograniczeń w zagospodarowaniu terenów w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej 400 kV. Z § 6 ust. 1 pkt 4, 7 i 8 uchwały wynika, że ustalenia planu dotyczą dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu znamionowym 400kV, składającej się z konstrukcji wsporczych i podwieszonych na nich przewodów, a pas technologiczny tej linii stanowi obszar o szerokości 70 m, po 35 m po obu stronach osi linii 400 kV, czyli po obu stronach linii wyznaczającej środek konstrukcji wsporczych linii.
Zgodnie z § 9 pkt 1 uchwały w granicach planu ustala się lokalizację inwestycji celu publicznego, o której mowa w przepisach art. 2 pkt 5 u.p.z.p., tj. infrastruktury technicznej elektroenergetycznej na terenach E oraz w granicach pasa technologicznego linii elektroenergetycznej. W § 15 planu określono szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. W pkt 1 § 15 planu przebieg pasa technologicznego linii 400 kV ustalono z następującymi zasadami:
- obowiązują zakazy: budowy i eksploatacji obiektów budowlanych z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi; lokalizowania budowli z wyłączeniem sieci, przyłączy i urządzeń infrastruktury technicznej; lokalizowania miejsc postojowych; tworzenia hałd i nasypów z zastrzeżeniem § 30 pkt 4; nasadzeń i utrzymywania zieleni wysokiej;
- budowę, przebudowę, rozbudowę i eksploatację dróg i urządzeń infrastruktury technicznej nie związanej z linią 400 kV, należy realizować zgodnie z przepisami odrębnymi.
Do terenów obejmujących działki skarżącej odnoszą się ustalenia szczegółowe zawarte w § 22 uchwały, które stanowią:
- przeznaczenie: tereny infrastruktury elektroenergetycznej;
- tereny realizacji dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV;
- tereny znajdują się w granicach pasa technologicznego linii elektroenergetycznej 400 kV - obowiązują ustalenia § 15 uchwały;
- dopuszcza się rolnicze użytkowanie gruntów rolnych niewyłączonych z użytkowania rolniczego, położonych na terenach oznaczonych symbolem E;
- maksymalna wysokość elementów infrastruktury elektroenergetycznej - 110 m mierzone od najwyżej położonego punktu w liniach rozgraniczających teren.
W § 23 plan wprowadza także szczegółowe ustalenia dla terenów oznaczonych symbolami od 01 R do 43 R. Między innymi ustala:
- przeznaczenie podstawowe terenów: tereny rolnicze;
- dopuszczalne zagospodarowanie terenów: dopuszcza się lokalizację wyłącznie zabudowy zagrodowej; budynki mieszkalne i budynki przeznaczone na stały pobyt ludzi należy lokalizować poza obszarem oddziaływania linii elektroenergetycznych niskiego i średniego napięcia oraz poza pasami technologicznymi linii 110 kV i 220 kV;
- zakaz budowy i eksploatacji obiektów budowlanych z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi w obszarze pasów technologicznych linii elektroenergetycznych 220 kV, 110 kV oraz obszarze oddziaływania napowietrznych linii średniego i niskiego napięcia;
- w granicach pasa technologicznego linii elektroenergetycznej 400 kV obowiązują szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu określone w § 15 uchwały.
W ocenie Sądu przytoczone powyżej zapisy planu kształtują sposób wykonywania prawa własności poprzez wprowadzenie ograniczeń w korzystaniu przez skarżącą z przysługującego jej prawa własności wskazanych działek. W ocenie Sądu ograniczenie uprawnień właścicielskich, w szczególności dotyczące możliwości zabudowy, czy też innego zainwestowania na nieruchomości, stanowi ograniczenie prawa własności, stanowiące o naruszeniu interesu prawnego właściciela nieruchomości. Dotyczy to zarówno działki nr [...], jak też działki nr [...], która w minimalnym stopniu została objęta pasem technologicznym linii elektroenergetycznej. Nawet taka niewielka ingerencja we wskazaną działką determinować będzie bowiem konieczność znoszenia działań związanych z realizacją inwestycji i jej utrzymywaniem we właściwym stanie technicznym. Sąd uznał, że skarżąca może skutecznie kwestionować zapisy planu miejscowego dotyczące jej działek, albowiem istnieje związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jej indywidualną sytuacją prawną. Stan ten potwierdzają również dokumenty, w tym decyzje odnoszące się do budowy obiektów inwentarskich na działce nr [...], oraz ograniczające sposób korzystania z działek nr [...] i [...] w związku z realizacją linii objętej planem, przedłożone przez pełnomocników skarżącej na rozprawie w dniu 11 września 2018 r.
Przechodząc do rozpoznania skargi w pierwszej kolejności przywołać należy przepis art. 3 ust. 1 z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.), zwanej dalej u.p.z.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania kwestionowanej uchwały o planie, kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że gminie przysługuje prawo do władczego przeznaczania terenu pod określone funkcje i ustalania zasad zagospodarowania terenu, określone w doktrynie jako "władztwo planistyczne".
Stosownie do art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, którego postanowienia, w myśl dyspozycji art. 6 ust. 1 u.p.z.p. kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. W konsekwencji jest ono ograniczone przepisami prawa, w tym normą z art. 6 u.p.z.p. oraz szczegółowymi przepisami, w tym Konstytucji RP, chroniącymi prawo własności. Zakres ochrony prawa własności nie jest jednak bezwzględny, a gmina kształtując i prowadząc politykę przestrzenną na swoim terenie musi uwzględniać nie tylko prawo własności, ale również wymagania ładu przestrzennego i potrzeby interesu publicznego. Ustalenia w zakresie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu powinny być zatem wynikiem wyważenia interesu publicznego i prywatnego, potrzeb i możliwości, które decydują o konkretnych rozwiązaniach.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uwzględnienie prawa własności nieruchomości nie oznacza zakazu ograniczania tego prawa, gdy weźmie się pod uwagę treść art. 6 u.p.z.p. W wyroku z dnia 29 listopada 2017 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 976/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że regulacja art. 6 u.p.z.p. wyklucza z pewnością dopuszczalność ingerencji w istotę prawa własności, a także nieuzasadnione z punktu widzenia interesu publicznego ograniczenie tego prawa w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (LEX nr 2424178). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że do naruszenia istoty prawa własności dochodzi w sytuacji, gdy niemożliwe stanie się wykonywanie wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość rozporządzania rzeczą albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy i rozporządzania nią (por.: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 1999 r., SK 9/98, publ. OTK z 1999 r. Nr 4, poz. 78, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 stycznia 1999 r., P 2/98, publ. OTK z 1999, Nr 1, poz. 2). Pozbawienie właściciela części - nawet znacznej - atrybutów korzystania lub (i) rozporządzania rzeczą - nie musi więc oznaczać ingerencji w istotę jego prawa własności.
W ocenie Sądu, w odniesieniu do przedmiotowej uchwały w części dotyczącej działek skarżącej, kwestionowane przez nią ustalenia planu nie naruszają istoty przysługującego jej prawa własności. Treść prawa własności określa art. 140 k.c. stanowiąc, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Do atrybutu korzystania z rzeczy tradycyjnie zalicza się następujące uprawnienia: do posiadania (ius possidendi), do używania rzeczy (ius utendi), do pobierania pożytków i innych przychodów z rzeczy (ius fruendi) i do dyspozycji faktycznych (ius abutendi).
Kwestionowane zapisy planu miejscowego odnoszące się do działek skarżącej nie przekreślają możliwości korzystania bądź rozporządzania nieruchomością zgodnie z przysługującym jej prawem własności. Mogą jedynie wpływać na sposób jego wykonywania poprzez konieczność znoszenia skutków lokalizacji na ich terenie pasa technologicznego napowietrznej linii elektroenergetycznej, wśród których najdotkliwszym jest zakaz zabudowy.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.z.p każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą do: 1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich; 2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Przepis ten trzeba zestawić z przywołanym już uprzednio art. 140 k.c. oraz 144 k.c., który stanowi, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Przepis art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p stanowi wyraźną wskazówkę, że właściciel nieruchomości może bronić swego interesu prawnego związanego z własnością tej nieruchomości przy zagospodarowaniu innej nieruchomości innego właściciela. Jeżeli dochodzi do uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, który wprowadza na obszarze działek właściciela funkcję, która będzie wiązała się z określonymi ograniczeniami uprawnień właścicielskich, to ma to wpływ na wykonywanie prawa własności, gdyż tym samym właściciel będzie musiał więcej znosić (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r., II OSK 2479/12, LEX nr 1358506).
Zdaniem Sądu, w związku z uchwaleniem zaskarżonego planu doszło do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa własności, albowiem usytuowano na obszarze działek o nr [...] i [...] pas techniczny linii elektroenergetycznej, którego lokalizacja pociąga za sobą konkretne ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości. Dopuszczono również, na części działki nr [...], lokalizację infrastruktury elektroenergetycznej.
To wszystko nie daje jednak podstaw do automatycznego uwzględnienia skargi, do którego dojść może dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego bądź uprawnienia skarżącej byłoby związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (norm prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącej, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie - z mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p. - władztwa planistycznego, w ramach którego rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Wówczas, mimo naruszenia prawem chronionego interesu skarżącej, w szczególności interesu wynikającego z uprawnień właścicielskich, skarga nie podlega uwzględnienia. Do uznania zasadności skargi nie jest więc wystarczające samo naruszenie uprawnień właścicielskich. Rada Gminy ma prawo przyjmować w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozwiązania w granicach przysługującego jej uznania, o ile uznania tego nie nadużywa. Musi przy tym kierować się interesem ogółu mieszkańców gminy, względami celowościowymi i racjonalnymi oraz zasadami określonymi w u.p.z.p.
W konsekwencji rozważyć należało kwestię ograniczenia przez ustalenia planu miejscowego prawa własności nieruchomości należących do skarżącej oraz zasadności ograniczenia tego prawa z punktu widzenia interesu publicznego. Z tego punktu widzenia należało odnieść się do zasady, jaką ustawodawca nakazuje uwzględniać w procesach planistycznych, tj. do zasady uwzględniania w planowaniu przestrzennym potrzeb interesu publicznego oraz potrzeb w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej. Z tego powodu, przy ocenie sposobu realizowania przez organ władztwa planistycznego, również w kontekście zasady uwzględniania potrzeb interesu publicznego, podstawowe znaczenie ma przedstawienie motywów działania organu i podstaw ingerencji w prawo własności oraz dokumentacja planistyczna.
Analiza akt sprawy wykazuje, że w procesie planistycznym organ uchwałodawczy skonfrontował i wyważył zbiegające się w sprawie interesy indywidulane i interes publiczny i w wyniku tego procesu prawidłowo ukształtował postanowienia planu, co przesądza o niezasadności zarzutu przekroczenia władztwa planistycznego w zakresie działek skarżącej o numerach [...] i [...].
Projektowana linia elektroenergetyczna [...], przebiegająca przez teren gminy M., jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co w świetle art. 4 ust. 1 u.p.z.p. determinowało ustalenie jej przebiegu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Z uzasadnienia projektu planu oraz materiałów planistycznych wynika, że projektowana linia służyć ma poprawie bezpieczeństwa kraju, w tym województwa pomorskiego i kujawsko – pomorskiego w ramach realizacji celów przyjętych w Polityce Energetycznej Polski do 2030 roku. Z dokumentów tych wynika również, że inwestycja wpisuje się w zalecenia Unii Europejskiej w zakresie rozbudowy i modernizacji sieci przesyłowych. Dodatkowo stanowić będzie łącznik między połączeniami transgranicznymi z Litwą i Niemcami. Jest odpowiedzią na rosnące potrzeby w zakresie energii elektrycznej w ujęciu regionalnym i krajowym, jak również potrzebę zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej o stałym napięciu i mocy biernej. Oznacza to, że projektowana linia energetyczna stanowi przedsięwzięcie o znaczeniu ogólnokrajowym, której zasięg uzasadniał przebieg przez nieruchomości nie tylko publiczne (Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego), ale również stanowiące własność prywatną. Pomimo tego, że przy tego rodzaju inwestycjach celu publicznego ingerencja we własność prywatną jest nieunikniona, Rada Gminy, częściowo związana wymogami dyktowanymi przez krajowy zasięg linii, rozważyła różne warianty jej przebiegu w samej gminie. Uwzględniła w planie ten wariant, który, zgodnie z wynikami analiz, jest optymalny z punktu widzenia interesów mieszkańców, wymogów technicznych i uwarunkowań związanych z istnieniem linii 200 kV. Wariant ten został zaakceptowany przez władze gminy M. oraz gmin sąsiednich. Dokumentacja planistyczna potwierdza prowadzenie konsultacji społecznych i wybór wariantu tzw. wschodniego, umożliwiającego uniknięcie zbliżania się do zabudowań i większej ingerencji we własność prywatną w gminie M. i gminach ościennych. Oznacza to, że przebieg linii respektuje nie tylko oznaczoną własność konkretnej osoby, ale większą liczbę nieruchomości, w tym prywatnych, które w ogólnej skali muszą być w jak najmniejszym stopniu dotknięte realizacją inwestycji. Przebieg linii jest więc wynikiem wspólnie wypracowanego pomiędzy gminami porozumienia co do optymalnej trasy linii.
W te sytuacji zarzuty skargi o braku rozważenia różnych wariantów przebiegu linii uznać należało za niezasadne. Podobnie rzecz ma się również z zarzutem braku prawidłowego wyważenia dóbr konkurencyjnych w postaci interesów właściciela nieruchomości a interesu publicznego wyrażającego się w zaspokojeniu potrzeb społecznych w zakresie infrastruktury technicznej służącej ogółowi mieszkańców. Interes partykularny, w tej konkretnej sytuacji, musiał ustąpić interesowi ogółu, za czym przemawia krajowy, strategiczny charakter inwestycji.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że działka o nr [...], o przeznaczeniu ewidencyjnym jako rola zabudowana, ma powierzchnię 12,48 ha. Na potrzeby pasa technologicznego linii elektroenergetycznej w planie przeznaczone zostało 48 m2 jej powierzchni. Natomiast z działki nr [...], o przeznaczeniu ewidencyjnym jako rola i powierzchni 2,5 ha, pod funkcję pasa technologicznego linii elektroenergetycznej przeznaczone zostało 5839 m2. Zgodnie z § 22 pkt 6 planu na terenach oznaczonych symbolem E, przeznaczonych pod realizację linii oraz infrastruktury elektroenergetycznej, dopuszczono rolnicze użytkowanie gruntów rolnych niewyłączonych z użytkowania rolniczego. Zapis ten bezpośrednio kształtuje sytuację na działkach skarżącej po uchwaleniu planu. Działki te do dnia uchwalenia kwestionowanego planu w całości miały przeznaczenie rolne. Dzięki powołanemu postanowieniu planu to rolnicze użytkowanie może być kontynuowane i działalność skarżącej Spółki nie jest tym samym zagrożona. Powyższe potwierdza również treść § 15 planu, który ustanawia zakazy obowiązujące w obrębie granic pasa technicznego linii, który częściowo obejmuje działkę nr [...] i w niewielkim fragmencie działkę nr [...]. Wśród tych zakazów obowiązuje m.in. zakaz budowy i eksploatacji obiektów budowlanych z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz budowli, oprócz sieci, przyłączy i urządzeń infrastruktury technicznej. Z tego wynika, że zakazem tym nie objęto budowy obiektów budowlanych przeznaczonych pod hodowlę zwierząt. Pojęciem "pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi" posługuje się ustawodawca w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1422) wskazując w § 5 ust. 1, że za przeznaczone na pobyt ludzi pomieszczeń nie uważa się tych, w których:
1) łączny czas przebywania tych samych osób jest krótszy niż 2 godziny w ciągu doby, a wykonywane czynności mają charakter dorywczy bądź też praca polega na krótkotrwałym przebywaniu związanym z dozorem oraz konserwacją maszyn i urządzeń lub utrzymaniem czystości i porządku;
2) mają miejsce procesy technologiczne niepozwalające na zapewnienie warunków przebywania osób stanowiących ich obsługę, bez zastosowania indywidualnych urządzeń ochrony osobistej i zachowania specjalnego reżimu organizacji pracy;
3) jest prowadzona hodowla roślin lub zwierząt, niezależnie od czasu przebywania w nich osób zajmujących się obsługą.
Przepis ust. 1 nie narusza przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (ust. 2).
Z powyższych przepisów wynika, że pomieszczeń, w których jest prowadzona hodowla roślin lub zwierząt, niezależnie od czasu przebywania w nich osób zajmujących się obsługą, nie można kwalifikować jako pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Zatem prawidłowa jest wykładnia postanowień planu, która prowadzi do wniosku, że na terenach, na których nie można lokalizować obiektów z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, można lokalizować obiekty przeznaczone na prowadzenie hodowli zwierząt, choćby takich jak drób. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód do skorzystania, przy wykładni postanowień planu, z terminologii użytej w powołanym rozporządzeniu, które łącznie z planem miejscowym odgrywa zasadniczą rolę w kształtowaniu warunków procesu inwestycyjno – budowlanego.
Zarówno z zapisów rejestru sądowego dotyczący Spółki, jak i z dokumentów w postaci decyzji o warunkach zabudowy i o pozwoleniu na budowę, przedłożonych w toku postępowania sądowego wynika, że działalność Spółki obejmuje chów zwierząt, w tym drobiu. Tego rodzaju działalność na działkach nr [...] i [...], po uchwaleniu planu może być prowadzona. W konsekwencji uznać należało, że ingerencja ustaleń planistycznych nie zagroziła istocie uprawnień właścicielskich skarżącej, nie pozbawiając jej dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Postanowienia planu wprowadziły wyłącznie ograniczenia w sposobie jej zagospodarowania, innym niż pod produkcję rolniczą, w tym zwierzęcą, oraz ograniczenia w sposobie korzystania wynikające z uprawnień gestora sieci do bieżącej konserwacji i usuwania awarii ciągów, przewodów i urządzeń determinujących obowiązek właściciela udostępnienia nieruchomości, zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, podlegających egzekucji administracyjnej.
Powyższa argumentacja prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, by interes skarżącej naruszono w sposób niezasadny i nadmierny, z pogwałceniem konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności (art. 64 ust. 1 i ust. 3) oraz z przekroczeniem wyznaczonych granic ingerencji władz publicznych w sferę konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP). Fakt przebiegu pasa technologicznego linii elektroenergetycznej częściowo przez działki skarżącej nie wynikał w dużej mierze z arbitralnej decyzji gminy, lecz z istniejących okoliczności i uwarunkowań wynikających z przebiegu trasy całej linii o zasięgu krajowym, tworzących przemyślaną koncepcję infrastrukturalną o znaczeniu ponadlokalnym, w którą w sposób spójny, wpisały się zmiany kwestionowane przez skarżących. Wprowadzone zmiany pozostają również zgodne ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M. uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia 24 czerwca 2015 r., w którym przewidziana została planowana trasa linii elektroenergetycznej wraz z pasem ograniczeń. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że w projekcie planu doszło do naruszenia interesów skarżącej w sposób nieuzasadniony.
Kierując się wiążącym stanowiskiem NSA, Sąd orzekający uznał również, że brak uwzględnienia w planie, zlokalizowanego na działce nr [...] obiektu wpisanego do rejestru zabytków w postaci zespołu parkowo – dworskiego w B. nie miało żadnego wpływu na sferę prawną skarżącego jako właściciela wskazanej działki, a więc wykraczało poza interes prawny skarżącego, wyznaczający zakres badania skargi wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Żaden bowiem przepis obowiązującego prawa z zakresu ochrony zabytków nie wymagał innego ukształtowania ustaleń planu w odniesieniu do działki nr [...] ze względu na obecność zabytku. Brak uwidocznienia w planie obszaru działki nr [...] objętego ochroną konserwatorską nie uszczuplił zakresu tej ochrony, który kreują bezpośrednio przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przepisy co do zasady nie wykluczają lokalizacji urządzeń infrastruktury technicznej, w tym linii elektroenergetycznej wraz z towarzyszącą infrastrukturą, w obszarze objętym jedną z form ochrony zabytków. Możliwość realizacji takiej infrastruktury uzależniona jest jednak od akceptacji przedsięwzięcia przez organ ochrony zabytków, wyrażonej w formie decyzji bądź uzgodnienia.
W toku procedury planistycznej przedmiotowa inwestycja została uzgodniona z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, który pozytywnie ustosunkował się do kształtu całego projektu. Oznacza to, że z punktu widzenia konserwatorskiego nie dostrzeżono żadnych nieprawidłowości, również w zakresie uwidocznia w planie zabytku rejestrowego z B. Skoro nastąpiło pozytywne uzgodnienie ustaleń planu przez organ wyspecjalizowany z zakresu zabytków, to oznacza, że gmina prawidłowo uwzględniała prawne wymogi ochrony zabytków. W konsekwencji, brak wskazania w planie obszaru zabytkowego, przy przyjęciu ustaleń planistycznych, które pozostają w zgodzie z potrzebami jego ochrony, nie mógł być uznany za istotne naruszenie zasad sporządzania planu (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.). W świetle powyższego dokumentacja przedłożona przez pełnomocników skarżącego na rozprawie, potwierdzająca wymianę korespondencji pomiędzy skarżącą a Konserwatorem Zabytków i organem gminy nie mogła wpłynąć na zmianę przyjętego stanowiska.
Natomiast okoliczność wpisania do rejestru zabytków otoczenia zabytku zlokalizowanego na działce nr [...] w decyzji z dnia 20 stycznia 2017 r., dla oceny legalności kwestionowanych postanowień planu, jest całkowicie indyferentna prawnie. Sąd ocenia bowiem prawidłowość planu według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego procedowania. W chwili uchwalania planu działka nr [...] nie stanowiła otoczenia zabytków, w rozumieniu art. 3 pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, objętego ochroną konserwatorską.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej, w ocenie Sądu, przekroczenie terminu do składania wniosków i uwag, określonego zgodnie z art. 17 pkt 11 u.p.z.p., powoduje pozostawienie ich bez rozpoznania. Przepisy u.p.z.p. nie przewidują bowiem obowiązku przedkładania radzie gminy do oceny spóźnionych uwag czy też wniosków. Nieprzedłożenie więc przez Wójta Gminy do oceny Rady Gminy spóźnionych uwag skarżącej nie mogło zostać zakwalifikowane jako naruszenie trybu postępowania, tym bardziej – jako naruszenie trybu o znaczeniu istotnym, powodującym nieważność uchwały w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Podobnie za niezasadny Sąd uznał zarzut dotyczący niewłaściwej skali mapy. Załącznik graficzny do zaskarżonego planu został bowiem wykonany w skali 1:2.000, a zatem zgodnie z art. 16 ust. 1 u.p.z.p. Szczególne uzasadnienie dla takiej skali mapy stanowi liniowy charakter inwestycji objętej planem. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w przypadku sporządzania projektu rysunku planu miejscowego dla inwestycji liniowych oraz dla obszarów o znacznej powierzchni dopuszcza się stosowanie map w skali 1:2.000.
Sąd nie podzielił również zastrzeżeń strony skarżącej co do prawidłowości pozyskanych w toku procedury planistycznej opinii i uzgodnień, które, w ocenie Sądu, spełniają wymogi art. 17 pkt 6 u.p.z.p.
Reasumując, Sąd uznał, że zakres ingerencji Rady Miejskiej w prawo własności skarżącej Spółki w zakresie działki nr [...] i [...] nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach wyznaczonych prawem gminy do władczego rozstrzygania o zasadach kształtowania ładu przestrzennego. Sama lokalizacja linii elektroenergetycznej, jak i zakres ograniczeń własności z nią związanych, nie wykracza poza to, co konieczne dla realizacji interesu publicznego oraz poza to, na co pozwala ustawodawca.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło