I SA/Wa 648/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi J. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 532/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. K. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 532/15, uwzględniającym skargę J. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu [...] stycznia 2016 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Kolejnym orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 807/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł. Po czym orzeczeniem z 23 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 517/17 ponownie nałożył na ten organ grzywnę w wysokości 1.000 zł. W obu orzeczeniach Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] lutego 2018 r. skarżąca J. K. wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku sądu z 21 października 2015 r. W skardze na niewykonanie powyższego orzeczenia skarżąca J. K. wniosła o: - wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 20.000 zł, zgodnie z art. 154 § 6 ppsa; - stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł, na podstawie art. 154 § 7 ppsa. Strona skarżąca uzasadniła, że Prezydent [...] nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, pomimo wymierzenia grzywien przez Sąd oraz wezwania do wykonania wyroku. W sprawie, poza operatem szacunkowym, cały materiał dowodowy został zgromadzony, a bezczynność Prezydenta rażąco narusza art. 35 kpa. oraz art. 170 P.p.s.a. i art. 2 Konstytucji RP. Takie zachowanie organu zasługuje na dużo większa grzywnę. Jednocześnie rażąca bezprawność organu zasługuje na zadośćuczynienie dla strony skarżącej, przewidziane w art. 154 § 7 P.p.s.a. Skarżąca żąda przyznania na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł, jest bowiem emerytką. Odszkodowanie pozwoliłoby jej na godne życie, gdyż obecnie jest zmuszona pracować. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wobec podejmowania przez niego czynności, mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy. Podniósł ponadto, że rozważa zwrócenie się z wnioskiem o zmianę postanowienia spadkowego do Sądu Rejonowego dla W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 532/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" rej hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi 27 stycznia 2016 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał 27 marca 2016 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 24 sierpnia 2016 r. i 23 maja 2017 r. ukarał organ grzywnami z tytułu niewykonania ww. wyroku w przedmiocie bezczynności organu, a skarżący po raz kolejny w 2018 r. wezwali Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 532/15. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a ww. skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc przede wszystkim pod uwagę kilkuletni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna w wysokości 3.000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego dwukrotnego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 532/15, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki wymierzające grzywnę, jak też charakter sprawy odszkodowawczej, dotyczącej gruntu [...], a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, wskazać należy, iż w ocenie Sądu jej przyznanie uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu sytuacja, która wystąpiła w niniejszej sprawie, powoduje, że zasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Ten środek bowiem, poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma też znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swoistego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma więc - jak wskazuje się w orzecznictwie - zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyroki NSA z: 16 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2934/16; 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17, 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1161/16, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona w swojej skardze określiła wyrządzoną jej krzywdę, będącą następstwem bezprawnych działań Prezydenta [...]. W ocenie Sądu suma w zasądzonej wysokości spełnia opisane uprzednio ustawowe cele. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił wniosek o przyznanie, na podstawie art. 154 § 7 tej ustawy, sumy pieniężnej, w pkt 3 sentencji wyroku, na rzecz J. K. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.