II GSK 52/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt III SA/Po 339/18 w sprawie ze skargi (...) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia (...)r. nr (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt III SA/Po 339/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę (...) (strona, skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia (..) r. nr (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania prowadzonego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Strona, powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym. W uzasadnieniu żądania wskazano, że przedmiot obu postępowań jest tożsamy, a dowody przeprowadzone w sprawie karnej będą miały bezpośredni wpływ na dokonanie prawdziwych ustaleń faktycznych w sprawie karnoadministracyjnej. Organ I instancji nie uwzględnił wniosku i odmówił zawieszenia postępowania wskazując, że w sprawie nie występuje obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa. Strona skorzystała z prawa do zażalenia. Wniosła o uchylenie postanowienia i zawieszenie postępowanie, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 91 ustawy o grach hazardowym w związku z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa podnosząc, że kwestia ewentualnej winy i odpowiedzialności karnej(....), jak również dowody, które zostaną przeprowadzone w toku postępowania karnego, mają ścisły i bezpośredni związek z postępowaniem w sprawie wymierzenia akry pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie karnej nie może być traktowane, jako zagadnienie wstępne, którego rozpatrzenie uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Pomiędzy wskazanymi postępowaniami nie zachodzą zależności uzasadniające zawieszenie postępowania. Wynik postępowania karnego nie ma wpływu i nie przesądza o wyniku postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. (...) wniósł skargę do sądu administracyjnego. Strona podniosła zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2, art. 239 i art. 219 ustawy - Ordynacja podatkowa. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w kwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga podlega oddaleniu. WSA stwierdził, że organy administracji publicznej trafnie uznały, że w kontrolowanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 97 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017, poz. 1257 ze zm.). Zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 rok - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2017, 201 ze zm.) w związku z art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. 2016, poz. 471). Z akt administracyjnych wynika (k. 88 protokół przesłuchania), że skarżącemu zostały przedstawione zarzuty popełnienia przestępstw z art. 107 §1 w związku z art. 6 § 2 w związku z art. 9 §1 i § 2 oraz w związku z art. 37 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 10 września 1999 roku Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 2016, poz. 2137 ze zm.). Sąd I instancji w całości podzielił stanowisko organów celnych, że wynik postępowania karnego nie ma wpływu i nie przesądza o wyniku postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Żaden przepis prawa nie warunkuje odpowiedzialności karnoadministracyjnej za delikt urządzania gier na automatach poza kasynem gry od rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej za czyn opisany w art. 107 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy. Stąd odpowiedzialność karnoadministracyjna z art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest niezależna od odpowiedzialności karnej za czyn opisany w art. 107 § 1 ustawy - Kodeks karny skarbowy. WSA argumentował, że wyrok sądowy jest dokumentem urzędowym i w myśl art. 194 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zatem prawomocny wyrok skazujący może stanowić samodzielną i wystarczającą podstawę do dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym także w sprawie dotyczącej kary administracyjnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W ocenie Sądu I instancji organy zgodnie z prawem przyjęły, że wydanie wyroku w sprawie prowadzonej przeciwko skarżącemu przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt (...) nie stanowi o zaistnieniu zagadnienia wstępnego. Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), zarzucając naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy i treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 i art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, polegające na wadliwym przyjęciu, że rozpatrzenie sprawy Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu i wydanie decyzji w sprawie dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej w trybie administracyjnym nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia sprawy karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. o sygn. akt(...), podczas gdy kwestia, ewentualnej winy i odpowiedzialności karnej(...), a przede wszystkim przeprowadzane w sprawie karnej nowe dowody, którą są i będą przeprowadzane w toku powołanego postępowania karnego, mają ścisły i bezpośredni związek z materiałem dowodowym w postępowaniu w sprawie ewentualnego wymierzenia wymienionemu kary pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a w konsekwencji rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie prawidłowej decyzji, opartej na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, jest w sposób bezpośredni uzależnione od rozstrzygnięcia powołanej sprawy karnej. Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. - zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ (podatkowy) zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Interpretacja uregulowanej w tym przepisie normy prawnej prowadzi do jednoznacznego wniosku, że rozstrzyganie w kwestii wstępnej, w odrębnym postępowaniu i przez inny organ, wykracza poza zakres właściwości rzeczowej organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie w sprawie głównej, przy czym pomiędzy sprawami zachodzi ponadto związek tego rodzaju, że rozstrzygnięcie w sprawie głównej jest uzależnione od rozstrzygnięcia kwestii wpadkowej, wyniku postępowania w innej sprawie. Co więcej, zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. może być wyłącznie kwestia prawna, która dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, co oznacza, że takim zagadnieniem nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela ugruntowany już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, a zaaprobowany także przez Sąd I instancji, że nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, wynik postępowania karnoskarbowego, którego ustalenie dotyczą popełnienia czynu zabronionego. Wynik postępowania karnoskarbowego oraz ustalenia w tym postępowaniu pozostają bowiem bez wpływu na wymierzenie kary administracyjnej i ustalenia istotne dla tego postępowania, z uwagi na odmienne podstawy prawne obu postępowań i ich cele oraz przesłanki rozstrzygnięć (zob. np. wyroki NSA: z 8 grudnia 2015 r., sygn. II GSK 1657/15; 18 września 2015 r., sygn. II GSK 1715/15; 23 października 2013 r., sygn. II GSK 1042/13, z 3 grudnia 2020 r. II GSK 1073/20). Jak już wyżej zaznaczono, zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. może być wyłącznie kwestia prawna, nie zaś ustalenia co do faktów. Z tego względu, wbrew poglądowi autora skargi kasacyjnej, nie ma znaczenia w rozstrzyganej sprawie, czy w postępowaniu karnym, prowadzonym w sprawie (...) przed Sądem Rejonowym w K., jakiekolwiek nowe dowody "są i będą przeprowadzane w toku powołanego postępowania karnego", a nadto, "czy mają ścisły i bezpośredni związek z materiałem dowodowym w postępowaniu w sprawie ewentualnego wymierzenia wymienionemu kary pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych". Podkreślić trzeba, że organ administracji publicznej jest zobowiązany do dokonania własnych ustaleń faktycznych, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w prowadzonym postępowaniu, a realizacja tego obowiązku podlega kontroli zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak sądowoadministracyjnym. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania wskazanych w skardze kasacyjnej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).