II OZ 1354/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2385/18 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 415/16 postanawia: odrzucić zażalenie Postanowieniem z dnia 4 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2385/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K.D. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 415/16 oraz zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z dnia 26 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 415/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 i art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.". Pismem z dnia 25 sierpnia 2018 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem z dnia 26 września 2016 r., powołując się na to, że w postępowaniu zakończonym tym postanowieniem nie był należycie reprezentowany. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożona skarga o wznowienie podlegała odrzuceniu. W uzasadnieniu Sąd przytoczył przepisy art. 280, art. 281 oraz art. 277 p.p.s.a. (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), a następnie wyjaśnił, że skarga ta jako wniesiona po terminie podlegała odrzuceniu. Zdaniem Sądu o uprawomocnieniu wyroku z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/ Wa 415/16 strona dowiedziała się w czasie czynności kontrolnych organu w lutym 2018 r., a zatem od tej daty należy liczyć trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, który ekspirował najpóźniej z końcem maja 2018 r. Zestawienie daty, w której skarżący dowiedział się o wydanym przez Sąd orzeczeniu (luty 2018 r.) z datą wniesienia skargi do sądu (28 sierpnia 2018 r.) wskazuje na przekroczenie trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Nadto Sąd podniósł, iż z przedstawionych przez skarżącego okoliczności i uzasadnienia skargi o wznowienie nie wynika, by wskazywana przez niego podstawa wznowienia oparta o przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zaistniała. Zdaniem Sądu niezadowolenie skarżącego z działań pełnomocnika nie spełnia przesłanek z art. 271 § 2 p.p.s.a. stanowiących postawę do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, kwestionując je w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie art. 280 § 1 i art. 277 p.p.s.a. w związku z błędnym przyjęciem, że skarga nie została wniesiona w terminie oraz że nie zaistniała ustawowa podstawa wznowienia. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący zawarł argumenty na poparcie podniesionego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesione zażalenie podlega odrzuceniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 p.p.s.a., niewymienione w art. 173 p.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej, przysługuje skarga kasacyjna. Postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów: badania dopuszczalności tej skargi przez sąd oraz ewentualnie następnie badania jej zasadności. Te dwa etapy poprzedza ocena skargi przez przewodniczącego wydziału pod względem spełnienia warunków formalnych i fiskalnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jako pisma procesowego (art. 46-47 p.p.s.a.) podstawę odrzucenia skargi o wznowienie jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a. (zobacz: postanowienie NSA z 8.11.2011 r. II OSK 2065/11, dostępne w CBOSA). Skarga o wznowienie postępowania, która spełnia warunki formalne pisma procesowego kierowana jest na posiedzenie niejawne celem dokonania przez sąd oceny jej dopuszczalności, czyli stwierdzenia czy zachowany został termin do jej wniesienia, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.) i czy nie występują przesłanki z art. 285 p.p.s.a. Badając zachowanie terminów, o których mowa w art. 277 i 278 p.p.s.a., sąd może zażądać od zgłaszającego skargę uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu (art. 280 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę o wznowienie postępowania, wskazując jako podstawę prawną tego odrzucenia przepis art. 281 p.p.s.a., uznając że skarga ta została wniesiona już po upływie terminu o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., oraz wskazał dodatkowo, że podstawa wznowienia nie zaistniała. Postępowanie sądowe ze skargi o wznowienie postępowania uregulowane zostało odrębnie w Dziale VII p.p.s.a. Częściowo odrębnie uregulowano warunki formalne skargi o wznowienie postępowania (art. 279 p.p.s.a.), terminy wniesienia tej skargi (art. 277 i 278 p.p.s.a.), procedurę badania dopuszczalności skargi (art. 280, art. 281, art. 285 p.p.s.a.) oraz tryb postępowania przy merytorycznym rozpoznaniu skargi o wznowienie i ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 281, art. 282 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175. Przepis ten, zmieniony ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) z dniem 15 sierpnia 2015 r., stanowi odesłanie do stosowania do skargi o wznowienie postępowania sądowego (m.in. warunków formalnych skargi) przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że przepisy działu VII stanowią inaczej. Terminy wniesienia skargi o wznowienie postępowania zostały uregulowane odrębnie w art. 277 i 278 p.p.s.a. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Natomiast - w myśl art. 281 zdanie pierwsze p.p.s.a. - na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Oznacza to, że przepisy art. 280 § 1 i 281 p.p.s.a. również stanowią szczególną - w stosunku do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - podstawę prawną odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Wyjątki od tej zasady wymienione w art. 173 § 1 p.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 p.p.s.a. nie zostało wymienione w art. 173 p.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej. Zatem od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (zobacz: postanowienie NSA z 3.04.2019 r. II OZ 40/19; porównaj także: postanowienie NSA z 17.04.2018 r. II OZ 372/18; postanowienie NSA z 12.09.2018 r. II FZ 545/18, publ. CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl, J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, s. 733). W sprawie niniejszej zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie wywiódł sam skarżący. Zaś sporządzenie i wywiedzenie przez samego skarżącego zażalenia na postanowienie od którego przysługuje skarga kasacyjna powoduje, że zażalenie takie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu (porównaj: postanowienie NSA z 17.04.2018 r. II OZ 372/18). Wywiedzione w tej sprawie zażalenie nie mogło zostać potraktowane jako skarga kasacyjna, z uwagi na niespełnienie warunku formalnego wynikającego z art. 175 p.p.s.a. Stosownie do § 1 tego przepisu skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Dodatkowo zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżący został błędnie pouczony o przysługującym zażaleniu na postanowienie z dnia 4 października 2018 r. odrzucające skargę o wznowienie. Wprawdzie pouczenie to nie wpływa na niedopuszczalność wniesionego zażalenia, ale może być brane pod uwagę przy ewentualnym złożeniu przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.