II SA/Lu 654/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r. Z. S. (dalej jako: skarżący) wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji w P. o udostępnienie informacji publicznej przez wydanie kopii zarejestrowanego dźwięku w dniu [...] września 2014 r. w godz. od 19:30 do 24:00 w pomieszczeniu służbowym Oficera Dyżurnego KPP w P. (zapis ciągły, w podanym przedziale czasowym, bez przerw oraz ewentualnych innych późniejszych ingerencji w ten zapis). Jednocześnie wnioskodawca zastrzegł, że w przypadku, gdyby część z tych dźwięków (głównie rozmowy przez policyjne środki łączności służbowej) została uznana za informację niejawną, wnosi o wskazanie osoby uprawnionej do zniesienia lub zmiany nadanej klauzuli tajności. Decyzją z [...] maja 2018 r., Komendant Powiatowy Policji w P. odmówił dostępu do informacji publicznej. W ocenie organu wnioskowane informacje stanowią informację publiczną, jednakże zachodzi konieczność ograniczenia dostępu do tych informacji, na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330, ze zm.; dalej jako: u.d.i.p.). Żądana informacja o treści korespondencji prowadzonej przez oficera dyżurnego na stanowisku kierowania KPP w P. korzysta z ochrony jako informacje niejawne, a zawarte w niej treści zostały opatrzone klauzulą "poufne". Ponadto w treści przedmiotowych nagrań znajdują się dane osobowe o stanie zdrowia i chorobach osób zgłaszających i uczestniczących w pozostałych interwencjach zgłaszanych oficerowi dyżurnemu, które podlegają ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej. W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił bezpodstawne przyjęcie, że wnioskowana informacja publiczna jest ograniczona w dostępie jako informacja niejawna. Zdaniem skarżącego organ nie wskazał osoby, która nadała przedmiotowej informacji klauzulę "poufne", nie wykazano również ustawowych przesłanek objęcia tych informacji ochroną. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] czerwca 2018 r., Komendant Wojewódzki Policji [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że objęte wnioskiem informacje stanowią korespondencję radiową i telefoniczną prowadzoną na Stanowisku Kierowania w KPP w P.. Wymiana informacji na Stanowisku Kierowania odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w Zarządzeniu Komendanta Głównego Policji Nr 734 z 30 lipca 2007 r. w sprawie stosowania środków łączności radiowej, organizacji łączności radiowej oraz sposobu prowadzenia korespondencji radiowej w jednostkach organizacyjnych Policji (Dz. Urz. KGP z 2007 r., Nr 15, poz. 118) oraz odrębnymi regulacjami dotyczącymi zasad prowadzenie korespondencji w systemach łączności radiotelefonicznej jednostek podporządkowanych MSWiA, które to objęte są klauzulą "poufne". Z treści § 4 ust. 6 Instrukcji w sprawie stosowania środków łączności radiowej, organizacji łączności radiowej oraz sposobu prowadzenia korespondencji radiowej w jednostkach organizacyjnych Policji stanowiącej załącznik do ww. Zarządzenia wprost wynika, że dane radiowe są dokumentami o charakterze niejawnym. Zasadna była zatem odmowa udostępnienia tych nagrań ze względu na konieczność ochrony informacji niejawnych. Ponadto w ocenie organu odwoławczego odmowa udostępnienia informacji została również prawidłowo uzasadniona koniecznością ochrony prywatności osoby fizycznej, z uwagi na okoliczność, że przedmiotowe nagranie dźwięku zarejestrowało również dane osobowe osób trzecich, w tym dane na temat stanu zdrowia i chorób osób zgłaszających i uczestniczących w pozostałych interwencjach zgłaszanych oficerowi dyżurnemu w okresie objętym żądaniem. W skardze do sądu administracyjnego Z. S. zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że wnioskowana informacja publiczna jest ograniczona w dostępie, gdyż jest informacją niejawną, jakoby opatrzoną klauzulą "poufne" oraz naruszenie art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego organy nie wskazały osoby, która nadała przedmiotowej informacji klauzulę "poufne". Odwoływanie się do Zarządzenia Komendanta Głównego Policji jest bezzasadne, gdyż organ ten nie znał przedmiotowej informacji, a zatem nie mógł nadać jej jakiejkolwiek klauzuli tajności. Nadawanie klauzuli tajności "z góry" nie ma podstaw prawnych. Organy nie wyjaśniły również, jakie przesłanki ustawowe przemawiają za nadaniu klauzuli "poufne" żądanym informacjom. Organy nie podały konkretnej podstawy prawnej, w oparciu o którą nastąpiła odmowa udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę ustawowo chronioną. Ograniczono się do powołania Zarządzenia, wydanego przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. W ocenie skarżącego nie jest przekonująca odmowa udostępnienia informacji w oparciu o przesłankę ochrony prywatności osób trzecich, w sytuacji, gdy wnioskodawca godzi się na anonimizację wnioskowanej informacji. Organ z naruszeniem art. 79a nie poinformował skarżącego o takiej przesłance odmowy udostępnienia informacji. Skarżący podkreślił, że przedmiotowa informacja jest bardzo istotna, gdyż zawiera dowody jego niewinności w sprawie fałszywego oskarżenia. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że to nie przedmiotowemu nagraniu nadana została "z góry" klauzula "poufne", lecz nagranie to korzysta z ochrony jako informacja niejawna, z uwagi na okoliczność, że zawiera zwroty lub odnosi się do informacji (treści) opatrzonych klauzulą "poufne". W trakcie prowadzenia komunikacji radiowej dyżurny oraz patrol Policji posługują się zwrotami zawartymi w dokumentach niejawnych, m.in. kryptonimami. Organ podkreślił również, że po otrzymaniu decyzji odmownej, skarżący wystąpił z ponownym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej (z dnia [...] czerwca 2018 r.), w postaci kopii zarejestrowanego dźwięku w podanym przedziale czasowym, z pominięciem zapisów dźwiękowych danych osób fizycznych. Wraz z pismem z [...] czerwca 2018 r. organ I instancji przesłał wnioskodawcy żądaną kopię zarejestrowanego dźwięku, z pominięciem zapisów dźwiękowych danych osób fizycznych. W piśmie procesowym z [...] lipca 2018 r., odnosząc się do odpowiedzi organu na skargę, skarżący stwierdził, że doręczone mu nagranie stanowi zaledwie 2% przedziału czasowego objętego wnioskiem. W jego ocenie jest nieprawdopodobne, aby usunięty zapis dźwiękowy nazwisk i adresów osób prywatnych (w wyniku anonimizacji) czy też innych tajemnic ustawowo chronionych stanowił ponad 98% wnioskowanej informacji publicznej. Skarżący podkreślił, że wnioskowana informacja zawiera dowody jego niewinności w sprawie karnej, w której został fałszywie oskarżony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności). Niesporne w sprawie jest, że żądane przez skarżącego informacje mają charakter informacji publicznej. Organy obydwu instancji potwierdzają taką kwalifikację tych danych, ma ona oparcie w nader szerokiej definicji informacji publicznej, zawartej w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały w sprawie obydwie przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej. Dla porządku należy przypomnieć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Z kolei w świetle ust. 2 powoływanego przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. W odniesieniu do pierwszej z przesłanek odmowy udostępnienia informacji publicznej kluczowe znacznie ma to, co zostało w rozpoznawanej sprawie uznane za przedmiot ochrony jako informacja niejawna. Z argumentacji organu odwoławczego wynika, że klauzulą "poufne" nie zostały objęte informacje w postaci całości nagrań rozmów w przedziale czasowym objętym wnioskiem, lecz niektóre treści zawarte w tych rozmowach, w postaci zwrotów, kryptonimów i sygnałów, służących prowadzeniu komunikacji pomiędzy patrolem Policji i dyżurnym. To właśnie te treści stanowią informacje niejawne. W ocenie Sądu, stanowisko organu znajduje oparcie w obowiązujących przepisach. W świetle Załącznika do powoływanego wyżej Zarządzenia Nr 734 Komendanta Głównego Policji (Instrukcja w sprawie stosowania środków łączności radiowej, organizacji łączności radiowej oraz sposobu prowadzenia korespondencji radiowej w jednostkach organizacyjnych Policji), dane radiowe to dokument planu organizacji łączności zawierający informacje o używanych przez jednostkę organizacyjną Policji: kryptonimach, kanałach i grupach cyfrowych (§ 2 pkt 1). Zgodnie z § 4 ust. 6 Instrukcji, dane radiowe są dokumentami o charakterze niejawnym. W tej sytuacji zasadna jest argumentacja organu odwoławczego, że określone treści zawarte w nagraniach (nie zaś całe nagranie) objętych żądaniem są objęte ochroną jako informacje niejawne. Należy zwrócić uwagę, że Zarządzenie zostało wydane w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r., Nr 196, poz. 1631, ze zm.). Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie nie ma kompetencji do bezpośredniej oceny zasadności nadawania klauzul określonym informacjom niejawnym, tym niemniej jednak ma obowiązek ocenić, czy w świetle obowiązujących przepisów zgodne z prawem jest powoływanie się na klauzule ochrony informacji niejawnych jako podstawy odmowy udostępnienia informacji publicznej. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2018 r. (I OSK 81/18), w którym wskazano, że dla uznania informacji za niejawną w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.d.i.p., co w konsekwencji prowadzi do ograniczenia jej udostępnienia, wystarczającym jest ustalenie, że spełniona została przesłanka materialna określona w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Z tego trafnego, zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, poglądu wynika, że w sprawie dotyczącej kontroli legalności decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej z uwagi na ochronę informacji niejawnych, kluczowa jest ocena spełnienia przesłanek materialnych ochrony tych informacji. Oceniając analizowaną kwestię w tej perspektywie należy zauważyć, że w świetle art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1999 r., informacje niejawne zaklasyfikowane jako stanowiące tajemnicę służbową oznacza się klauzulą "poufne" - w przypadku gdy ich nieuprawnione ujawnienie powodowałoby szkodę dla interesów państwa, interesu publicznego lub prawnie chronionego interesu obywateli. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że ujawnienie treści, stanowiących dane radiowe w rozumieniu ww. Instrukcji, spowodowałoby szkodę dla interesu publicznego, umożliwiłoby bowiem osobom postronnym poznanie zasad komunikowania się patrolu Policji z oficerem dyżurnym. Z kolei co do formy nadania klauzuli tajności, ustawa z 1999 r. przewidywała w art. 21 ust. 1, że klauzulę tajności przyznaje osoba, która jest upoważniona do podpisania dokumentu lub oznaczenia innego niż dokument materiału. Skoro to Komendant Główny Policji był organem wydającym ww. Zarządzenie oraz Instrukcję stanowiącą załącznik do niego, był też upoważniony, a nawet zobowiązany do nadania stosownej klauzuli. Ponieważ Zarządzenie, którym uznano sporne informacje za niejawne zostało wydane na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, trzeba rozważyć kwestię stosowania tej ochrony na gruncie aktualnego stanu prawnego, czyli ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 412, ze zm.). Jeśli chodzi o status klauzul chroniących informacje niejawne nadanych na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, rozstrzygają o nim przepisy przejściowe zawarte w nowej ustawie z 2010 r. Zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy, kierownicy jednostek organizacyjnych przeprowadzą, w terminie 36 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, przegląd wytworzonych w podległych im jednostkach organizacyjnych materiałów zawierających informacje niejawne w celu ustalenia, czy spełniają ustawowe przesłanki ochrony na podstawie ustawy, i dokonają w razie potrzeby zmiany lub zniesienia klauzuli tajności. W ocenie Sądu, skoro wspomniane Zarządzenie KGP, wprowadzającego ochronę danych radiowych jako informacji niejawnych, nie zostało uchylone, należy uznać, że w ocenie Komendanta nie było podstaw do zniesienia czy zmiany klauzuli. Co więcej, analiza przesłanek ustawowych nadawania klauzul wskazuje, że wbrew twierdzeniom skarżącego, przesłanki ochrony tych danych istniały zarówno na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy, co wskazano wyżej, jak również istnieją na gruncie nowych przepisów. Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 5 nowej ustawy, informacjom niejawnym nadaje się klauzulę "poufne", jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że utrudni wykonywanie zadań służbom lub instytucjom odpowiedzialnym za ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli lub ściganie sprawców przestępstw i przestępstw skarbowych oraz organom wymiaru sprawiedliwości. Jak już była o tym mowa wyżej, ujawnienie treści, stanowiących dane radiowe w rozumieniu ww. Instrukcji, spowodowałoby szkodę dla interesu Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że utrudniłoby wykonywanie zadań Policji, a zatem służbie odpowiedzialnej za ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli lub ściganie sprawców przestępstw, umożliwiłoby bowiem osobom postronnym poznanie zasad komunikowania się patrolu Policji z oficerem dyżurnym. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że dla kontroli legalności zaskarżonej decyzji kluczowa jest ocena materialnoprawnych przesłanek ochrony informacji niejawnych. Kwestia zastosowania właściwej formy ochrony stanowi w istocie zagadnienie wtórne. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego formy nadania klauzuli tajności, należy mieć na uwadze specyfikę informacji, do jakich odnosi się żądanie. Informacje te nie mają postaci dokumentu, nawet elektronicznego, dlatego przepisy dotyczące formy nadawania klauzuli tajności należy stosować z uwzględnieniem specyficznej postaci informacji. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 2010 r., klauzulę tajności nadaje osoba, która jest uprawniona do podpisania dokumentu lub oznaczenia innego niż dokument materiału. Szczegółowe zasady "techniczne" nadawania klauzul tajności określają przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie sposobu oznaczania materiałów i umieszczania na nich klauzul tajności (Dz. U. z 2011 r., Nr 288, poz. 1692). W świetle § 10 ust. 3 rozporządzenia, utrwalanie informacji niejawnych w formie dźwięku lub obrazu poprzedza się i kończy informacją o nadanej klauzuli tajności, o ile istnieją takie możliwości. Z powyższego wynika, że prawodawca regulujący zagadnienia ochrony informacji niejawnych dopuszcza różne formy nadawania klauzuli tajności, stosownie do możliwości, zdeterminowanych specyfiką formy, w jakiej informacja podlegająca ochronie jest utrwalana. W powoływanym przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 17 października 2017 r. (II SA/Ol 592/17), Sąd zakwestionował objęcie ochroną jako informacji niejawnych treści rozmowy, jaką skarżący w tamtej sprawie prowadził z oficerem dyżurnym. W ocenie WSA w Olsztynie, nie wiadomo, z jakich względów organ uznał, że potrzeba ochrony informacji niejawnych odnosi się także do tej rozmowy. Organ nie wskazał także, czy istnieje możliwość ewentualnego usunięcia takich części nagrania, które zawierają informacje podlegające ochronie jako informacje niejawne. Okoliczności, w jakich wydano zaskarżoną decyzję w rozpoznawanej sprawie są zupełnie inne. Kluczową kwestią jest zwrócenie uwagi na zakres wniosku skarżącego. Trzeba przypomnieć, że skarżący, inaczej niż miało to miejsce w sprawie rozstrzygniętej cytowanym wyrokiem WSA w Olsztynie, żądał udostępnienia informacji publicznej przez wydanie kopii zarejestrowanego dźwięku w dniu [...] września 2014 r. w godz. od 19:30 do 24:00 w pomieszczeniu służbowym Oficera Dyżurnego KPP w P. (zapis ciągły, w podanym przedziale czasowym, bez przerw oraz ewentualnych innych późniejszych ingerencji w ten zapis). Przy tak sformułowanym wniosku (ciąg zarejestrowanego dźwięku, bez przerw oraz ingerencji w zapis) nie ulega wątpliwości, że uwzględnienie wniosku oznaczałoby również ujawnienie tych treści, które są objęte klauzulą "poufne". Zasadnie zatem organy odmówiły udostepnienia informacji z powołaniem się na ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Ten sam argument, odwołujący się do nader szerokiego zakres przedmiotowego wniosku uzasadniał odmowę udostępnienia informacji z powołaniem się na drugą przesłankę, ochrony danych osobowych. Biorąc pod uwagę zakres czasowy nagrań objętych żądaniem udostepnienia informacji, Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, że w treści nagrań znajdują się dane osobowe, w tym również tzw. "wrażliwe", dotyczące stanu zdrowia i chorób osób zgłaszających i uczestniczących w pozostałych interwencjach, zgłaszanych oficerowi dyżurnemu w tym czasie. Potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy analiza przedmiotowego nagrania, dokonana przez funkcjonariuszy KPP w P. - eksperta Zespołu ds. Kontroli oraz asystenta Stanowiska ds. Prasowo-Informacyjnych (notatka służbowa z [...] maja 2018 r., k. 11-16 akt adm.). Przy tak szerokim zakresie żądania nieuniknione byłoby ujawnienie tych danych chronionych, co byłoby sprzeczne nie tylko z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ale stanowiłoby również naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych. Podnoszony w piśmie procesowym z [...] lipca 2018 r. fakt udostępnienia części nagrań na skutek nowego wniosku skarżącego stanowi potwierdzenie konsekwentnego stanowiska organu. Dopiero po zawężeniu wniosku było możliwe udostępnienie danych bez naruszenia ochrony danych osobowych. Podnoszony w tym piśmie procesowym argument, że udostępnienie informacji nastąpiło w zbyt wąskim zakresie (w ocenie skarżącego) pozostaje bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Nie może to stanowić argumentu w sporze dotyczącym legalności zaskarżonej decyzji, która dotyczyła odmowy udostępnienia informacji w ogólności. Z kolei mocno akcentowany przez skarżącego argument o istotnym znaczeniu informacji dla wykazania przezeń niewinności w sprawie karnej nie może stanowić narzędzia kwestionowania zgodności z prawem działań organów. Wręcz przeciwnie, argument ten może podważać zasadność żądań skarżącego, podnoszonych w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Należy przypomnieć, nawiązując do prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z 30 sierpnia 2016 r., w analogicznej sprawie skarżącego (II SAB/Lu 108/16), dotyczącej podobnego w treści żądania skierowanego do Komendanta Powiatowego Policji w R., że informacja publiczna z istoty swojej ma być informacją o sprawach publicznych ważnych i interesujących dla ogółu. Oparcie żądania na wyłącznie subiektywnym interesie skarżącego w uzyskaniu informacji stanowi wręcz argument podważający zasadność korzystania z instrumentów przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W orzecznictwie podkreśla się, że prawo dostępu do informacji publicznej nie może stanowić instrumentu do poszukiwania dowodów w sprawie indywidualnej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być nadużywana i wykorzystywana w czysto prywatnych sprawach. Wymaga to obiektywizacji treści wniosku, gdyż niejednokrotnie osoba go składająca może mieć wrażenie, że to co ją interesuje, jest również ważne dla społeczeństwa (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 października 2017 r., II SAB/Wa 248/17). Zarzut naruszenia art. 79a k.p.a. jest w ocenie Sądu niezasadny, bowiem przesłanki odmowy udostępnienia żądanej informacji miały charakter niezależny od strony. Wspomniana wyżej analiza nagrania wskazuje, że nie było możliwości udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji (biorąc pod uwagę zakres żądania) w taki sposób, aby pominąć dane chronione jako informacje niejawne. Z kolei, w odniesieniu do możliwości udostępnienia części nagrań po usunięciu danych osobowych skarżący, któremu udostępniono część informacji uznał, że nastąpiło to w zbyt wąskim zakresie (pismo procesowe z [...] lipca 2018 r.). Niezależnie od zarzutów skargi, Sąd nie znalazł żadnych podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.).