I SA/Gd 684/18

WyrokWSA w Gdańsku2018-10-16

Skład orzekający: Krzysztof Przasnyski, Janina Guść, Alicja Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego obciążające wierzyciela (Prezydenta Miasta) kosztami postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy sposób naliczenia tych kosztów oparty był na przepisach uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne w zakresie braku określenia ich maksymalnej wysokości?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nieprawidłowo utrzymał w mocy postanowienie obciążające wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niekonstytucyjność przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych w zakresie braku określenia ich maksymalnej wysokości. Sąd wskazał, że organy stosujące prawo muszą uwzględniać skutki tego wyroku, nawet przy braku interwencji ustawodawcy, zapewniając racjonalną zależność między wysokością kosztów a czynnościami organu egzekucyjnego.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta, jako wierzyciel, wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego obciążające Prezydenta Miasta kosztami postępowania egzekucyjnego. Koszty te obejmowały opłatę manipulacyjną i opłatę za zajęcie rachunku bankowego, naliczone według stawek procentowych od kwoty należności głównej. Prezydent Miasta zarzucił, że sposób naliczenia tych kosztów jest niezgodny z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepisy dotyczące tych opłat za niekonstytucyjne w zakresie braku określenia ich maksymalnej wysokości. Skarżący podniósł również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 22 maja 2018 r. oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 22 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego K.P. na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Prezydenta Miasta, tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30 grudnia 2015 r. (obejmującego rentę planistyczną w kwocie należności głównej 56.550,00 zł). Chronologia czynności egzekucyjnych dokonanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przedstawiała się następująco: - w dniu 14 stycznia 2016 r. sporządzono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nr [...] w "A" S.A. (doręczone do banku w dniu 25 stycznia 2016 r.). Odpis ww. zawiadomienia doręczono zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu 2 lutego 2016 r. (w trybie art. 44 K.p.a.). Z odpowiedzi Banku z dnia 25 stycznia 2016 r. wynikało, iż nie prowadzi produktów na rzecz zobowiązanego; - w dniu 27 czerwca 2016 r. sporządzono zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego o nr: - [...] w "B" S.A. (doręczone do Banku w dniu 4 lipca 2016 r.), który pismem z dnia 5 lipca 2016 r. poinformował o braku środków na realizację zajęcia, a kolejnym z dnia 23 października 2017 r. o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej; - [...] w "C" S.A. (doręczone do Banku w dniu 6 lipca 2016 r.), który pismem z dnia 8 lipca 2016 r. poinformował o braku środków na realizację zajęcia, a kolejnym z dnia 18 października 2016 r. o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej; - [...] w "D" S.A. (doręczone do Banku w dniu 4 lipca 2016 r.), który pismem z dnia 9 lipca 2016 r. poinformował o braku środków na realizację zajęcia, a kolejnym z dnia 1 czerwca 2017 r. o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej; - [...] w "E" S.A. (doręczone do Banku w dniu 14 lipca 2016 r.), który pismem z dnia 8 września 2016 r. poinformował o braku środków na realizację zajęcia; - w dniu 15 lutego 2018 r. sporządzono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nr [...] w "F" S.A. (doręczone do Banku w dniu 15 lutego 2018 r.), który pismem z dnia 15 lutego 2018 r. poinformował o braku środków na realizację zajęcia. Organ egzekucyjny korzystając z posiadanych uprawnień poszukiwał informacji o składnikach majątku zobowiązanego kierując pisma: w dniu 3 marca 2016 r. do Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych (odpowiedź z dnia 22 marca 2016 r. nie odnaleziono w elektronicznym rejestrze), w dniu 3 marca 2016 r. do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (odpowiedź z dnia 15 marca 2016 r. nie figuruje), w dniu 3 marca 2016 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. (odpowiedź z dnia 7 kwietnia 2016 r. status osoby bezrobotnej niepobierającej zasiłku dla bezrobotnych, ujawniono adres korespondencyjny) oraz kolejno w dniu 14 marca 2018 r. do ZUS Oddział w P. (odpowiedź z dnia 19 marca 2018 r. potwierdzony status osoby bezrobotnej niepobierającej zasiłku dla bezrobotnych), w dniu 14 marca 2018 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (odpowiedź z dnia 20 marca 2018 r. zasiłek okresowy od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2018 r. przyznany z uwagi na ubóstwo, bezdomność i bezrobocie, skierowany do mieszkania chronionego przy ul. M. w S. i tam aktualnie przebywa). Ponadto kierowane były dwukrotnie wezwania do zobowiązanego, tj. w dniach: 19 kwietnia 2016 r. (doręczone adresatowi w dniu 25 kwietnia 2016 r.) i 6 października 2016 r. (doręczone w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 24 października 2016 r.), który nie przedłożył organowi egzekucyjnemu żądanych informacji w zakresie: faktycznego miejsca zamieszkania, wykazu źródeł dochodu, ruchomości, nieruchomości, środków pieniężnych, rachunków bankowych. W dniu 30 maja 2016 r. sprawa została przydzielona do służby pracownikom organu egzekucyjnego zgodnie z adresem zobowiązanego podanym w tytule wykonawczym nr [...], tj. S. ul. K., jednakże z uwagi na mieszkanie zamknięte sporządzono raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych. Pismem z dnia 19 marca 2018 r. osoba posiadająca większość udziałów w nieruchomości pod ww. adresem złożyła oświadczenie, informując organ egzekucyjny, że K.P. nie mieszka, ani też nigdy nie mieszkał w S., przy ul. K., jak również nigdy nie był zameldowany w ww. lokalu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniach: 14 stycznia 2016 r., 24 czerwca 2016 r., 13 marca 2018 r. dokonywał także analizy baz informatycznych Urzędu w zakresie: rachunków bankowych, danych adresowych, otwartych obowiązków podatkowych, składanych zeznań. Organ egzekucyjny po przeprowadzeniu analizy informacji pozyskanych w trybie art. 36 u.p.e.a. oraz posiadanych we własnych bazach danych, dowodzących braku celowości kontynuowania postępowania egzekucyjnego, powołując się na przesłankę z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - postanowieniem z dnia 28 marca 2018 r. nr [...] - umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku K.P. Powyższe spowodowane było stwierdzeniem przez organ egzekucyjny, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednocześnie zawiadomieniem nr [...] z dnia 28 marca 2018 r. organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o obciążeniu go kosztami ww. postępowania egzekucyjnego, w łącznej kwocie 3.403,38 zł. Mając na uwadze powyższe, Prezydent Miasta pismem nr [...] z dnia 3 kwietnia 2018 r., wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, na podstawie art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dniu 10 kwietnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 10 kwietnia 2018 r., w łącznej kwocie 3.403,38 zł. Postanowienie to zostało doręczono wierzycielowi w dniu 11 kwietnia 2018 r.. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem prawnym, wierzyciel pismem z dnia 17 kwietnia 2018 r. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 10 kwietnia 2018 r., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia wierzyciel za główną kwestię sporną uznał sposób wyliczenia kosztów egzekucyjnych, niezgodny z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn.. akt SK 31/14. W motywach zażalenia wierzyciel zarzucił nieadekwatność naliczonych kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do niewielkiego nakładu pracy w związku z prowadzeniem egzekucji do majątku zobowiązanego, brak racjonalnej proporcji między wysokością opłat a czynnościami organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - postanowieniem nr [...] z dnia 22 maja 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego nr [...] z dnia 10 kwietnia 2018 r.. W uzasadnieniu wskazano, że mając na uwadze fakt prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w około dwuletnim okresie postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanego, które cechowała dynamika i różnorodność działań ziściła się hipoteza normy prawnej wyrażonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przy czym, skutków ograniczeń uzyskania efektu finansowego wynikających z ubóstwa, bezdomności i bezrobocia zobowiązanego nie można przenosić na organ egzekucyjny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyraził stanowisko, zgodnie z którym organy egzekucyjne nie mogą samodzielnie miarkować kosztów egzekucyjnych. Wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn.. akt 31/14 (Dz. U. poz. 1244) nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 i art. 64 § 8 u.p.e.a. i administracyjne organy egzekucyjne zobowiązane są stosować te przepisy prawa. Prezydent Miasta, pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu nr [...] z dnia 22 maja 2018 r.. Wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zażaleniu, zarzucając naruszenie: - art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 oraz art. 64c § 1, § 4, § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez określenie kosztów postępowania wbrew postanowieniom wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn.. akt SK 31/14, - art. 2 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ich niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji uznanie przez organ, że uzależnienie przez organ egzekucyjny wysokości opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej jedynie od wysokości egzekwowanej należności, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu wysokości przywołanych opłat od takich czynników, jak: efektywność i skuteczność egzekucji, poziom skomplikowania poszczególnych czynności, a w konsekwencji obciążenie Prezydenta Miasta - Miasta maksymalną wysokością tych opłat, pomimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14) niezgodności przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości tych opłat, - art. 7, art. 8, art. 77, art. 124 § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego w szczególności poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych, - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi Prezydent Miasta podniósł wadliwość stanowiska organu, akceptującego nieprawidłowy sposób wyliczenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego kosztów za zajęcie rachunku bankowego w kwocie 2.827,50 zł i opłaty manipulacyjnej w kwocie 565,50 zł, wobec niewspółmiernej wysokości ww. kwot do efektywności postępowania egzekucyjnego oraz nakładów pracy organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przypomnieć należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. zasadnie obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 3.403,38 zł, tj.: - opłatą manipulacyjną w kwocie 565,50 zł (art. 64 § 6 ww. ustawy - 1% łącznej kwoty tj. należności głównej - 56.550,00 zł, której obowiązek powstał z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, tj. w dniu 2 lutego 2016 r.; - opłatą za zajęcie wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego w "D" S.A. w kwocie 2.827,50 zł (art. 64 § 1 pkt 4 ww. ustawy - 5% kwoty 56.550,00 zł), której obowiązek powstał w dniu 4 lipca 2016 r.. Wskazano ponadto, że oprócz ww. kosztów egzekucyjnych Naczelnik Urzędu Skarbowego poniósł wydatki egzekucyjne w postaci kosztów korespondencji w wysokości: 4,48 zł (w związku z zawiadomieniem nr [...] z dnia 14 stycznia 2016 r. dwóch przesyłek poleconych: do "A" S.A. i do zobowiązanego) oraz 5,90 zł (w związku z zawiadomieniem nr [...] z dnia 15 lutego 2018 r. przesyłki poleconej do zobowiązanego). Strona zarzuciła naruszenie wskazanych w skardze a będących podstawą rozstrzygnięcia przepisów przez ich niewłaściwe zastosowanie w zw. z uznaniem ich za niezgodne z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 uznał, iż art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Ponadto podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, poprzez nieustalenie poziomu skomplikowania podjętych czynności. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego wyroku (pkt 4.3 uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te, nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym staję się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował zatem z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów, do czasu interwencji ustawodawcy organ ma obowiązek orzekać zgodnie regulacjami określonymi w ustawie egzekucyjnej. Bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje, został ogłoszony i opublikowany. Zawarte w jego uzasadnieniu wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które Trybunał powołał jako wzorzec konstytucyjności. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, na które składa się opłata za zajęcie rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów. Jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, czy też konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego, co podkreślono w skardze, w zestawieniu z wysokością ustalonych kosztów - powstaje uzasadniona wątpliwość czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Na wadę konstrukcyjną regulacji, wynikającą z braku zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, prowadzącą w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części dochodzonego obowiązku pieniężnego wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2017 r. sygn.. akt II FSK 579/15 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2016 r., sygn.. akt II FSK 2066/14 z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn.. akt II FSK 1021/16, z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn.. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn.. akt I SA/Sz 958/17, z dnia 15 listopada 2017 r. sygn.. akt I SA/Lu 801/17 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, uznając za uzasadnione zarzuty skargi w zakresie niewłaściwego zastosowania przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a., uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a.. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 ustawy p.p.s.a.. DSz

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło