I SA/Gl 555/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia Prezydenta Miasta K. (dalej: skarżący, wierzyciel) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D.(dalej: organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Spółka z o.o. w D. na podstawie tytułu wykonawczego Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...]. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ egzekucyjny prowadził wobec A Spółka z o.o. w D. postępowanie egzekucyjne w oparciu o ww. tytuł wykonawczy wystawiony przez Prezydenta Miasta K., obejmujący opłatę dodatkową w kwocie [...] złotych za nieopłacone parkowanie w dniu 24 lipca 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ egzekucyjny umorzył powyższe postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., wskazując w jego uzasadnieniu, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym uległ przedawnieniu, gdyż zgodnie z art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń, od dnia nałożenia mandatu upłynął okres 3 lat. W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel podniósł, że w sprawie nie ma zastosowania art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń, ale art. 40d pkt 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1440, dalej: u.d.p.), zgodnie z którym opłata dodatkowa za nieopłacony postój pojazdu przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłata powinna zostać opłacona. Zaznaczył przy tym, że zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg przedawnienia zostaje przerwany przez zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został powiadomiony. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są zobowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W myśl natomiast art. 13f ust. 1 tej ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową. Obowiązek wniesienia tej opłaty, według art. 40d ust. 3 u.d.p. przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym winny być one uiszczone. Przepis ten nie zawiera żadnych warunków, a to oznacza, że dla wymagalności opłaty dodatkowej za nieuiszczoną opłatę za parkowanie pojazdu w strefie odpłatnego parkowania, bezwzględnie obowiązującym jest okres 5 lat licząc od końca roku, w którym powinna zostać uregulowana. Dodał, że u.d.p. w ogóle nie odsyła do Ordynacji podatkowej, a tym samym nie ma zastosowania w odniesieniu do tego rodzaju opłat, jej art. 70 § 4, zakładający przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego. Stanowisko takie znalazło aprobatę WSA w Gliwicach, który wyrokami z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 644-648/16 oddalił skargi wniesione w analogicznych sprawach. Jego słuszność potwierdza również pismo Ministerstwa Finansów Departament Poboru Podatków z dnia [...] nr [...]. Wskazany w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nakazuje obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeżeli obowiązek nie istniał. Dalej organ nadzoru zauważył, że w odniesieniu do należności dochodzonej od A Spółka z o.o. w D., wykazanej w tytule wykonawczym Prezydenta Miasta K. nr [...], wystawionym dopiero [...], powodem wygaśnięcia opłaty dodatkowej jest istotnie jej przedawnienie, ale według założeń art. 40d ust. 3 u.d.p., a nie, jak podał organ egzekucyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń. Parkowanie pojazdu miało bowiem miejsce w dniu 24 lipca 2012 r., a więc według powołanego wyżej art. 40d ust. 3 u.d.p. wymagalność opłaty dodatkowej trwała 5 lat licząc od końca roku, w którym powinna zostać uiszczona, czyli do 31 grudnia 2017 r. W ocenie organu nadzoru, wskutek zrealizowania się w odniesieniu do A Spółka z o.o. w D. przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., przewidującego umorzenie postępowania egzekucyjnego w razie wygaśnięcia dochodzonego obowiązku, czyli jak w tym przypadku z powodu przedawnienia opłaty wykazanej w tytule wykonawczym Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...], rozstrzygnięcie przyjęte w zaskarżonym postanowieniu nie narusza prawa w stopniu wymagającym jego uchylenia. Wada w postaci błędnego wskazania przez organ egzekucyjny art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń została sanowana w postanowieniu organu nadzoru. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wierzyciel (reprezentowany przez radcę prawnego) zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, b) art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie oraz umorzenie postępowania wskutek wadliwego przyjęcia, że przedmiotowa należność wygasła wskutek przedawnienia, c) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji, 2) naruszenie art. 40d ust. 3 u.d.p. poprzez jego błędne zastosowanie oraz uznanie, że przedmiotowa należność uległa przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2017 r. Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, 2) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, 3) w razie nieuwzględnienia wniosku, o którym mowa w pkt 2 - o rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącego, 4) zasądzenie kosztów postępowania, w tym również kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Uzasadniając podniesione zarzuty pełnomocnik wierzyciela wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunku bankowego należącego do zobowiązanego. W wyniku zajęcia nie uzyskano wprawdzie żadnych kwot, jednakże, biorąc pod uwagę treść art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, doszło do przerwania biegu pięcioletniego terminu przedawnienia należności z tytułu opłaty dodatkowej za niepłacony postój w strefie płatnego parkowania. Następnie podniósł, iż zgodnie z ugruntowanym poglądem w orzecznictwie sądów administracyjnych, opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania mają charakter należności publicznoprawnej. W myśl natomiast art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 z późn. zm. – dalej u.f.p.) środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych: dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Wobec tego zgodnie z art. 67 u.f.p. do tego rodzaju opłat mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Konkludując pełnomocnik wierzyciela stwierdził, iż w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka z art. 70 § 4 o.p., tj. nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia należności wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Tym samym niezasadnie umorzono postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia 4 września 2018 r. A1 sp. z o.o. w upadłości poparł w całości argumentację organu nadzoru zawartą w odpowiedzi na skargę. Dodatkowo wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. ogłoszona została upadłość Spółki. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem [...]. W tym kontekście przywołał art. 146 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Stan faktyczny, który został przedstawiony we wcześniejszej części uzasadnienia wyroku nie jest kwestionowany przez żadną ze stron. Rozstrzygnięcia wymaga natomiast kwestia, czy do opłat dodatkowych wynikających z nieuiszczenia opłaty za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania (art. 13f ust. 1 u.d.p.) znajdują zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa regulujące przedawnienie zobowiązania. Zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozstrzygał już w przedmiocie przedawnienia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p. w kontekście umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przywołać tu należy wyroki z dnia 15 grudnia 2016 r. o sygn. akt: I SA/Gl 644/16 i I SA/Gl 645/16, wyrok z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 545/18, a także wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 95/18, Lex nr 2472215, wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne także w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie, że nastąpiło przedawnienie tej należności organ egzekucyjny i organ odwoławczy oparły na uregulowaniu zawartym w art. 40d ust. 3 u.d.p., przewidującym, że obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3, oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i ust. 2, art. 29a ust. 1 i ust. 2 oraz w art. 40 ust. 12, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. Powołując się na powyższe uregulowanie organy uznały, że stanowi ono odrębne, a jednocześnie całościowe uregulowanie kwestii przedawnienia opłat pobieranych na mocy art. 13f ust. 1 u.d.p. Wskazały w tym zakresie na brak odesłania w tej ustawie do przepisów Ordynacji podatkowej lub jakiejkolwiek innej ustawy. Nie uznały zatem, aby podstawę do zastosowania wobec spornej należności instytucji przerwania biegu terminu przedawnienia miał stanowić przepis art. 70 § 4 o.p., na mocy art. 67 w związku z art. 60 pkt 7 u.f.p. Dokonując oceny prawidłowości stanowiska organów w tej sprawie trzeba na wstępie przypomnieć, że przepis o przedawnieniu obowiązku uiszczenia opłat wynikających z art. 13f u.d.p. (jak i innych opłat i kar przewidzianych w tej ustawie) ustawodawca wprowadził do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych dopiero w drodze jej nowelizacji ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 179, poz. 1489), która weszła w życie z dniem 4 października 2005 r. Do tego czasu należności z tego tytułu były nieprzedawnialne. Dodając przepis art. 40d ust. 3 ustawodawca usunął zatem ten stan braku regulacji prawnej, a jednocześnie nie wprowadził, ani wprost ani przez odesłanie do innych ustaw, możliwości przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Można zatem zasadnie wnioskować, że wolą ustawodawcy było określenie jednego, nie podlegającego wydłużeniu, pięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zapłaty należności wymienionych w art. 40d ust. 3 u.d.p. Przedmiotem sporu jest kwestia, czy powyższy stan prawny, obowiązujący od 2005 r., uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2010 r. na skutek wejścia w życie uchwalonej w dniu 27 sierpnia 2009 r. ustawy o finansach publicznych, która w art. 67 ust. 1 przewiduje, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Tytułem porządku nadmienić należy, iż na mocy art. 12 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935) do art. 67 u.f.p. dodano ust. 2 w brzmieniu: "Do spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego". Nowelizacja ta pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż dotyczy ona administracyjnych kar pieniężnych, gdy tymczasem spór dotyczy opłaty określonej w art. 13f ust. 1 u.d.p. Zdaniem strony skarżącej, powyższy przepis, tj. art. 67 ust. 1 u.f.p. uprawnia do uznania, że do spornej należności, jako wymienionej w art. 60 pkt 7 u.f.p. niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publiczno-prawnym, należy zastosować art. 70 § 4 O.p., przewidujący przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W ocenie Sądu, pogląd ten jest nieuprawniony. Przepis art. 67 ust. 1 u.f.p. stanowi bowiem, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio - działu III Ordynacji podatkowej stosuje się tylko do spraw nieuregulowanych niniejszą ustawą. Ustawa o finansach publicznych nie zawiera żadnej regulacji odnośnie przedawnienia należności wymienionych w art. 60, zatem mogą mieć w tym zakresie generalnie zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. Jeżeli jednak odrębne uregulowanie kwestii przedawnienia przewidziane jest w ustawach szczególnych, to uregulowania te, jako lex specialis, mają pierwszeństwo przed przepisami o charakterze ogólnym. Taką regulacją jest art. 40d ust. 3 u.d.p. Powyższe stanowisko zaprezentowano także w doktrynie (T. Brzezicki, W. Morawski - Przedawnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie, opubl. PPLiFS z 2011 r. nr 7-8, str. 25-29). Przedstawione wyżej wywody uprawniają do wniosku, że art. 40d ust. 3 u.d.p. stanowi samodzielną, prawidłową podstawę do uznania, że z upływem terminu w tym przepisie wskazanego, przedawnia się obowiązek zapłaty opłaty z art. 13f ust. 1 u.d.p. Zatem zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony, nie przerywa biegu terminu przedawnienia wspomnianej opłaty dodatkowej, określonej w art. 13f ust. 1 u.d.p. Stwierdzenie przedawnienia należności dochodzonej w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym niewątpliwie obliguje organ egzekucyjny do umorzenia tego postępowania na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Nadto, jak zasadnie wskazał uczestnik postępowania, na mocy art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2344) postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Wydanie w dniu [...] postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które wcześniej, ze względu na uprawomocnienie się postanowienia o ogłoszeniu upadłości uległo umorzeniu z mocy prawa uznać należało za uchybienie, które nie ma wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.