III SA/Po 644/19

Dnia 17 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2019 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 roku, nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w [...], na postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] marca 2019 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], jako organ egzekucyjny i reprezentant wierzyciela, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 roku od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...], a także nr [...] i nr [...] wszczął wobec zobowiązanej [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w [...], postępowanie egzekucyjne dotyczące należności składkowych za okres od kwietnia 2012 roku do czerwca 2014 roku. Pismem z dnia [...] lutego 2018 roku zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu żądania Spółka wyjaśniła, że wcześniej prowadzone postepowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Zdaniem zobowiązanej ponowna egzekucja została wszczęta z naruszeniem art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie wystąpiły okoliczności warunkujące ponowne wszczęcie tego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 roku Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] odmówił umorzenia postepowania egzekucyjnego. Zdaniem organu postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte z naruszeniem art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż środki egzekucyjne zostały skierowane do innego składnika majątkowego. W dniu [...] sierpnia 2018 roku ujawniono bowiem, że zobowiązana posiada rachunek bankowy, co do którego nie stosowano środków egzekucyjnych w toku wcześniej prowadzonego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanej, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego I instancji, podzielając w całości stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w [...] skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Strona zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła, że kwestionowane postanowienie zostało wydane: - z naruszeniem przepisów art. 26 w związku z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co ma polegać prowadzeniu egzekucji pomimo braku podstaw prawnych do jej prowadzenia, - z naruszeniem art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż egzekucja dotyczy należności, które uległy przedawnieniu, - z naruszeniem art. 61 w związku z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, poprzez dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ponownym postępowaniu egzekucyjnym pomimo braku ujawnienia majątku lub źródła dochodów zobowiązanego przewyższających wydatki egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, gdyż nie ujawnił podstaw do uwzględnienia skargi. W piśmie z dnia [...] października 2019 roku pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł dodatkowe zarzuty i wskazał, że: - organ nie zbadał dopuszczalności egzekucji, - ponowne tytuły wykonawcze zostały wystawione bez podstawy prawnej, bez wydania postanowienia o utracie pierwotnych tytułów wykonawczych, a więc z naruszeniem art. 26d §1-§3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - tytuły wykonawcze zostały wystawione bez zrealizowania obowiązku doręczenia upomnień przed wszczęciem kolejnego postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik organu, odnosząc się do zarzutów sformułowanych w piśmie pełnomocnika skarżącej Spółki, powołał się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 października 2019 roku o sygn. akt III SA/Po 108/019. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2019 roku od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...], a także nr [...] i nr [...], poza wnioskiem o umorzenia postępowania, skarżąca Spółka, pismem z dnia [...] sierpnia 2018 roku, wniosła również zarzut na podstawie art. 33 §1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2018, poz. 1314), w którym podniosła, że prowadzona egzekucja administracyjna jest bezpodstawna w całości, bowiem należności uległy przedawnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 17 września 2019 roku, o sygn. akt III SA/Po 108/19, nieprawomocnie oddalił skargę [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 roku nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne. Z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że przedmiotem oceny legalności były działania organów egzekucyjnych w aspekcie przedawnienia egzekwowanych należności składkowych. Sąd wyjaśnił, że poza zakresem kontroli judykacyjnej pozostały kwestie dotyczące zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Te kwestie zostały podniesione po upływie terminu na wniesienie zarzutów i jako spóźnione nie podlegały rozpatrzeniu. Z powyższych względów poza aktualnie realizowaną kontrolą sądową pozostaje kwestia przedawnienia egzekwowanych należności składkowych. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Odnośnie stanu faktycznego istotnego dla oceny zasadności zarzutów skargi Sąd wskazuje, co następuje. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...] października 2017 roku, na podstawie art. 59 §2 i §3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2017, poz. 1201) umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w [...] na podstawie dwudziestu siedmiu tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 2012 rok. W dniu [...] czerwca 2018 roku skarżącej Spółce doręczono dwa upomnienia dotyczące zaległych należności składkowych za okres: maj, czerwiec, lipiec, sierpień wrzesień październik i listopada 2013 roku oraz za czerwiec 2014 roku. W dniu [...] sierpnia 2018 roku wystawione zostały tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...], a także nr [...] i nr [...], dotyczące należności składkowych za okres od kwietnia 2012 roku do czerwca 2014 roku. Na podstawie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] sierpnia 2018 roku Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] skierował egzekucję do rachunku bankowego skarżącej Spółki w Banku [...]. Dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia w postaci zbiegu egzekucji. W świetle dokumentów włączonych do akt administracyjnych przedstawione powyżej okoliczności faktyczne sprawy nie budzą żadnych wątpliwości i są bezsporne pomiędzy stronami. Z tych względów, Sąd przyjmuje je jako własne. Nieuzasadnione są zarzuty skargi wskazujące, że wystawienie w sierpniu 2018 roku tytułów wykonawczych nastąpiło bez podstawy prawnej, a wszczęcie i prowadzenie egzekucji na ich podstawie jest niedopuszczalne, bo narusza w szczególności art. 26d §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2018, poz. 1314 ze zm.). Wbrew stanowisku skarżącej Spółki organy zachowały się prawidłowo, gdy podejmując kolejną próbę przymusowego wykonania obowiązków pieniężnych z tytułu nieopłaconych składek/opłat ZUS (wszczynając kolejne postępowanie egzekucyjne w zakresie składek za 2012 rok) ponownie wystawiły tytuły wykonawcze. Jeśli postępowanie egzekucyjne prowadzone wcześniej w celu wykonania obowiązku opłacenia składek/opłat, obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, zostało zakończone umorzeniem z uwagi na bezskuteczność egzekucji, to sprawa wykonania tegoż obowiązku nie została załatwiona, ale zakończone zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie pierwotnie wystawionych tytułów wykonawczych. Administracyjny tytuły wykonawczy to dokument urzędowy wystawiany na potrzeby konkretnego postępowania egzekucyjnego i zostaje skonsumowany poprzez zakończenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na jego podstawie (art. 26 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Natomiast we wszczętym i prowadzonym, toczącym się, postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca przewidział możliwość wydawania odpisów tytułów wykonawczych (art. 26b §1-2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), wystawiania dalszych tytułów wykonawczym (art. 26c §1-4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz wydawania ponownego tytułu wykonawczego (art. 26c §1-4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie wystąpiły okoliczności faktyczne uzasadniające stanowisko o naruszeniu któregoś ze wskazanych powyżej przepisów. Nie wystąpiły też okoliczności do wydania postanowienia o utracie tytułów wykonawczych. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2012 roku i 2013 roku zostało zakończone przed wszczęciem kolejnego postępowania egzekucyjnego w 2018 roku. Przystępowanie do kolejnych prób przymusowego wykonania obowiązku ograniczone jest tylko terminem przedawnienia, a ponadto powinno odbywać się przy uwzględnieniu stanu prawnego z dnia wystawienia urzędowego dokumentu administracyjnego (tytułu wykonawczego) stanowiącego podstawę dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro obowiązki opłacenia składek i opłat w roku 2018 nadal podlegały egzekucji administracyjnej, to organy (wierzyciel, organ egzekucyjny) podejmując kolejną próbę przymusowej realizacji obowiązku zobowiązane były wystawić tytuły wykonawcze według wzoru obowiązującego na datę sporządzenia dokumentu urzędowego oraz określić w tym dokumencie treść egzekwowanego obowiązku aktualną na datę jego wystawienia. Powyższe wnioski płyną z treści art. 6 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 26 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz przepisami wydanymi na podstawie art. 26 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, czyli przepisami: rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 roku w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. poz. 650) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 roku w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. 2018, poz. 850). Poza zakres sprawy egzekucyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2018 roku, a tym samym poza zakres kontroli sądowoadministracyjnej realizowanej w niniejszym postępowaniu wykraczają kwestie związane z doręczeniem upomnienia oraz skutecznego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności objętych egzekucją umorzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2012 i 2013 roku (składki za 2012 rok). Skoro strona nie zakwestionowała działań organów administracyjnych podejmowanych w ramach innej sprawy egzekucyjnej, postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2012 i 2013 roku, to uznać należy, że wywołały one skutki prawne i są aktualne z punktu widzenia oceny działań podejmowanych w ramach kolejnego postepowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania niezrealizowanych dotychczas obowiązków opłacenia składek/opłat ZUS. Upomnienie zobowiązanego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje uchylenia upomnienia. Jeżeli zatem doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, to ponownie wszczęte postępowanie egzekucyjne nie musi być poprzedzone ponownym upomnieniem zobowiązanego (porównaj: wyrok NSA z 8 lipca 2009 roku o sygn. akt II FSK 315/08, czy wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 roku o sygn. akt II OSK 1361/16). Z tych względów doręczenie upomnienia uznane za skuteczne na gruncie postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 2012 i 2013 roku nie może prowadzić do zakwestionowania legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania tego samego obowiązku na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2018 roku. Organy trafnie wyjaśniły skarżącej Spółce, że ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2018 roku nie wymagało uprzedniego przesłania upomnienia w zakresie zaległych składek za 2012 rok, gdyż egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych dochodzonych w ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej w przypadku, o którym mowa w art. 61 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji - §2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 roku. W sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. 2017, poz. 131). Z akt administracyjnych wynika, że wystawienie tytułów wykonawczych na należności za maj, czerwiec, lipiec, sierpień wrzesień październik i listopada 2013 roku oraz za czerwiec 2014 roku zostało poprzedzone doręczeniem skarżącej Spółce upomnienia. Nieuzasadnione jest żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na zarzut naruszenia art. 61 w związku z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że wszczęcie kontrolowanego postępowania egzekucyjnego nastąpiło z naruszeniem wskazanych przepisów. W tym zakresie wskazać należy, że wszczęcie nowej egzekucji na podstawie art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym jest dopuszczalne także w przypadku ujawnienia przeoczonego wcześniej mienia zobowiązanego i po wcześniejszym umorzeniu postępowania egzekucyjnego (porównaj wyrok NSA z dnia 7 października 2014 roku o sygn. akt II FSK 2290/12, LEX nr 1591728). Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak sentencji wyroku.