II SA/Sz 518/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Makowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. na podstawie art. 61 a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. [...]), po rozpatrzeniu wniosku E. C. o wszczęcie, w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, postępowania legalizującego obiekt budowlany położony na dz. nr ewid. gr. [...] w m. K. gm. K., wzniesiony na okres 120 dni, a nie rozebrany i nie przeniesiony w inne miejsce, odmówił wszczęcia postępowania. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że ww. inwestycja powstała w oparciu o zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych dokonane w dniu [...] r. Do zgłoszenia Starosta P. w terminie 30 dni od daty złożenia zgłoszenia nie wniósł sprzeciwu w formie decyzji administracyjnej. Powstały obiekt wzniesiony został na okres 120 dni, a w przeciągu upływu tego terminu, inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę. Zatem po upływie tego terminu inwestor zobowiązany jest do rozbiórki obiektu, który nie jest samowolą budowlaną. Organem egzekucyjnym w tej sprawie jest Starosta P.. Zdaniem organu I instancji, zmiana zamierzeń inwestycyjnych po upływie terminu 120 dni nie stanowi podstawy do żądania o legalizację prowadzoną w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Na powyższe postanowienie E. C. wniósł zażalenie, w którym zarzucił organowi rażące naruszenie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Zdaniem skarżącego, PINB powinien uznać, że obiekt został postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, ponieważ w przypadku budowy obiektu na okres przekraczający 120 dni zgłoszenie nie jest wystarczające i w takich okolicznościach należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Według orzecznictwa sądowego (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 listopada 2007 r., II SA/Gd 542/07, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2008 r., II SA/Po 503/07) budowa obiektu tymczasowego bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, do której będzie miał zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, bowiem artykuł ten odnosi się do obiektu tymczasowego niespełniającego warunków wskazanych w art. 29 pkt 12 Prawa budowlanego – wyrok WSA w S. z dnia 11 września 2008 r. II SA/Sz 395/08. Takie samo stanowisko zajął NSA w Warszawie i WSA w Poznaniu. Z orzeczeń sądów wynika, że tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, jednak nie rozebrany lub nie przeniesiony w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, nie jest obiektem budowlanym, którego budowa została zwolniona przez ustawodawcę z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, i art. 61 a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia E. C., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną (występuje np. w interesie innej osoby, czy w interesie społeczności lokalnej, nie mając uprawnień do reprezentowania tych podmiotów). Natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Z treści wniosku skarżącego, jak i jego zażalenia, wynika, że w dniu [...] r. dokonał zgłoszenia do Starosty zamiaru budowy obiektu tymczasowego na działce nr [...] w K., na okres 120 dni, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane. Przyznał również, że obiekt ten nie został rozebrany ani przeniesiony w inne miejsce przed upływem terminu, podanym w zgłoszeniu. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto stanowisko, że w takim przypadku nie można mówić, iż obiekt taki, po upływie terminu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, stał się obiektem budowlanym wybudowanym bez wymaganego pozwolenia i będzie miał zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Nie chodzi przecież o wybudowanie obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów prawa budowlanego, ale istota rzeczy sprowadza się do tego, że inwestor legalnie wybudowanego obiektu nie rozebrał go, mimo że taki obowiązek spoczywa na nim z mocy art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, w związku z dokonanym zgłoszeniem (postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OW 49/13). W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie ma podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji w trybie art. 48 Prawa budowlanego tymczasowego obiektu budowlanego, wybudowanego legalnie na okres 120 dni, lecz nie rozebranego w terminie określonym w zgłoszeniu. Zatem zasadnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. , zaskarżonym postanowieniem odmówił wszczęcia postępowania w sprawie objętej wnioskiem E. C. E. C. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zarzucając mu oraz postanowieniu organu I instancji rażące naruszenie art. 61 a § 1 w związku z art. 7, art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i art. 48 ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że budynek stanowi element zespołu budynków położonych na działce rolnej nr [...] obręb K. - zabudowa zagrodowa. Obiekt, który chce zalegalizować, został wybudowany został jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu przepisów art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponieważ nie został rozebrany ani przeniesiony w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia budowy, to według niżej powołanych wyroków sądowych należy uznać jako postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę. W wyroku z dnia 9 lutego 2006 r. NSA w Warszawie, sygn. akt II OSK 488/05 orzekł, że samowola budowlana może zostać zalegalizowana tylko w przypadku, gdy zostanie udowodnione, że samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zwłaszcza z ustaleniami miejscowego piana zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organy nie wszczęły procedury legalizującej, i wobec tego nie zostało stwierdzone, czy samowola budowlana może być zalegalizowana. Skarżący powołał się również na orzeczenia sądowe, z których wynika, że jeżeli tymczasowy obiekt budowlany jest użytkowany w miejscu ustawienia (montażu) po upływie terminu oznaczonego w zgłoszeniu i nie zostanie on rozebrany ani przeniesiony w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia budowy, to taki obiekt będzie należało uznać za postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, ponieważ w przypadku zamiaru budowy obiektu na okres przekraczający 120 dni zgłoszenie nie będzie wystarczające, gdyż trzeba będzie w takich okolicznościach uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 listopada 2007 r., II SA/Gd 542/2007, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2008 r., II SA/Po 503/2007). Zdaniem skarżącego, w tej sprawie będzie miał zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, bowiem artykuł ten odnosi się do każdego obiektu budowlanego, którego wzniesienie wymagało pozwolenia na budowę, w tym również do obiektu tymczasowego, niespełniającego warunków wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego (wyrok WSA w S. z dnia 11 września 2008 r., II SA/Sz 395/2008). W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje : Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. , które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. wydane na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowaniaadministracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. [...]) o odmowie wszczęcia, na wniosek skarżącego, postępowania legalizującego obiekt budowlany na zasadach art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.). Wyjaśnić należy, że art. 61 a § 1 k.p.a. stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą zaś przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Zdaniem Sądu, należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o wszczęcie w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane postępowania legalizującego tymczasowy obiekt budowlany, wzniesiony na działce nr [...] w K. na okres 120 dni, przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce po upływie tego terminu. Bezsporne jest w sprawie, że przedmiotowy drewniany pawilon handlowy został wzniesiony legalnie, w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście w dniu [...] r., i pomimo upływu terminu deklarowanego w zgłoszeniu inwestora, nie został rozebrany ani przeniesiony w inne miejsce. Istota sporu sprowadza się natomiast do kwestii, czy w przedstawionych okolicznościach sprawy przedmiotowy obiekt należało uznać za postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę i wszcząć procedurę legalizacyjną, tak jak tego domaga się skarżący, czy też rację ma organ twierdząc, iż brak jest podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 48 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, za prawidłowe należało uznać stanowisko organów nadzoru budowlanego. W tym zakresie Sąd orzekający w tym składzie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 sierpnia 2013 r. II OW 49/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Mianowicie, w takiej sytuacji jak w niniejszej sprawie, gdy inwestor wybudował legalny tymczasowy obiekt budowlany, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, i nie dokonał jego rozbiórki po upływie deklarowanego w zgłoszeniu terminu 120 dni, nie może być mowy o zakwalifikowaniu tego obiektu jako wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, który będzie podlegał procedurze naprawczej z art. 48 Prawa budowlanego. W takim przypadku nie chodzi przecież o wybudowanie obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, ale istota rzeczy sprowadza się do tego, że inwestor legalnie wybudował obiekt i nie rozebrał go, pomimo, że taki obowiązek spoczywał na nim z mocy art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, w związku z dokonanym skutecznie zgłoszeniem. Dokonane bowiem przez inwestora zgłoszenie zamiaru budowy przedmiotowego obiektu nałożyło na niego obowiązek rozbiórki tego obiektu po upływie terminu 120 dni od daty pobudowania obiektu. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów prawa, tj. z art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, według których zgłoszenia wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż 120 dni od daty rozpoczęcia budowy obiektu określonego w zgłoszeniu. Jest to zatem obowiązek wynikający bezpośrednio z przepisów prawa o charakterze niepieniężnym i wierzycielem oraz organem egzekucyjnym jest starosta, o czym mowa w art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 2 oraz art. 20 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że organy nadzoru budowlanego zasadnie uznały brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania skarżącego, a w konsekwencji prawidłowo organ I instancji, działając na podstawie art. 61a k.p.a., odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania. Postanowienia organów obu instancji są zgodne z prawem. Należy też wyjaśnić, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 11 września 2009 r. II SA/Sz 395/08, na który powołuje się skarżący na poparcie swoich twierdzeń, w którym Sąd sformułował tezę, że art. 48 Prawa budowlanego, odnosi się do każdego obiektu budowlanego, którego wzniesienie wymagało pozwolenia na budowę, w tym również do obiektu tymczasowego, niespełniającego warunków wskazanych w art. 29 pkt 12 Prawa budowlanego, dotyczy odmiennego stanu faktycznego sprawy. Z podanych wyżej względów Sąd, nie stwierdzając naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), oddalił skargę.