II OZ 1146/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. R.-Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2785/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2785/17 ze skargi S. R.-Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2785/17 oddalił skargę S. R. – Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika złożyła do sądu skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2018 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do: nadesłania pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, 7 odpisów pisma uzupełniającego ww. braki formalne skargi kasacyjnej i 7 odpisów skargi kasacyjnej poświadczonej za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 16 lipca 2018 r. W dniu 17 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz złożył 7 odpisów pisma uzupełniającego braki formalne skargi kasacyjnej oraz 7 odpisów skargi kasacyjnej poświadczonej za zgodność z oryginałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 lipca 2018 r. odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez S. R. – Z. W uzasadnieniu wskazano, że korespondencja zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej została prawidłowo doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi. W wykonaniu wezwania z 10 lipca 2018 r. profesjonalny pełnomocnik nadesłał: wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, 7 odpisów tego wniosku oraz 7 odpisów skargi kasacyjnej. Przesyłając jednakże 7 odpisów wniosku o przeprowadzenie rozprawy, które nie zostały podpisane przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uczyniono w pełni zadość wezwaniu z 10 lipca 2018 r. Zdaniem Sądu I instancji każde pismo procesowe musi być podpisane własnoręcznie przez umocowanego przez stronę pełnomocnika zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniesioną skargę kasacyjną na podstawie art. 178 w związku z art. 177a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. S. R. – Z. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Podniesiono zarzut naruszenia: 1. przepisów postępowania tj. art. 178 w związku z art. 177a w związku z art. 47 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odrzucenie złożonej skargi, podczas gdy sąd nie wezwał do usunięcia braków formalnych przez podpisanie odpisów pisma uzupełniającego albo poświadczenia ich za zgodność z oryginałem, co doprowadziło do błędnego uznania, że wskutek braków formalnych nie można nadać prawidłowego biegu złożonej skardze kasacyjnej; 2. przepisów postępowania tj. art. 178 w związku z art. 177a w związku z art. 47 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uznanie, że odpis pisma musi być własnoręcznie podpisany lub potwierdzony za zgodność z oryginałem, podczas gdy taka wykładnia przepisów prowadziłaby do stworzenia wtóropisu nieznanego polskiej procedurze karnej, cywilnej oraz przed sądami administracyjnymi; 3. przepisów art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 oraz w związku z art. 78 Konstytucji RP przez odebranie skarżącej prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd i zamknięciu drogi sądowej przez dokonanie wykładni art. 47 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzącego do skrajnego formalizmu procesowego, który nie ma na celu ochrony żadnych istotnych praw stron postępowania, w szczególności jeżeli strona reprezentowana jest przez pełnomocnika wykonującego zawód zaufania publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Art. 47 § 1 w związku z art. 176 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że do skargi kasacyjnej należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Art. 177a powołanej ustawy stanowi, że jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W przedmiotowej sprawie wezwano pełnomocnika skarżącej do nadesłania: "-pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, -7 odpisów pisma uzupełniającego ww. braki formalne skargi kasacyjnej, - 7 odpisów skargi kasacyjnej poświadczonej za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej". Pełnomocnik skarżącej w ustawowym terminie nadesłał wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, 7 odpisów tego pisma nie zawierających poświadczenia za zgodność z oryginałem ani podpisu oraz 7 odpisów skargi kasacyjnej poświadczonej za zgodność z oryginałem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji odrzucające skargę kasacyjną należy uznać za zbyt rygorystyczne. Po pierwsze, pełnomocnik skarżącej wykonał wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, tj. nadesłał 7 odpisów pisma uzupełniającego braki formalne. Po drugie, nie można uznać, że nadesłanie niepodpisanych 7 odpisów tego pisma czy też bez ich poświadczenia za zgodność z oryginałem, stawowi podstawę do odrzucenia skargi kasacyjnej, bez uprzedniego precyzyjnego wezwania strony do podpisania pisma lub poświadczenia za zgodność z oryginałem. Sąd I instancji nieprecyzyjnie sformułował wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w opisanym wyżej zakresie, a zatem nie ma podstaw ku temu, by negatywny skutek procesowy przerzucać na stronę. W konsekwencji skutek ten nie może zamykać stronie prawa do sądu. Rację ma skarżąca, że stanowisko Sądu I instancji stanowiłoby rażące naruszenie zasady z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazujących zamykanie drogi sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby właśnie takie zamknięcie, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2013 r. sygn. akt I OSK 1910/13, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt I GSK 741/13). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 47 § 1 i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.