II OSK 301/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-26

Skład orzekający: sędzia NSA Zdzisław Kostka, sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy postępowanie dotyczące legalności zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego zostało zakończone decyzją umarzającą postępowanie, a następnie uchyloną nieprawomocnym wyrokiem WSA, możliwe jest wszczęcie nowego postępowania w przedmiocie wstrzymania (zakazania) użytkowania tego obiektu na podstawie przepisów Prawa budowlanego (art. 71a ust. 1 pkt 1 lub art. 66 ust. 2)?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wstrzymanie użytkowania obiektu budowlanego nie dotyczy sprawy tożsamej z postępowaniem dotyczącym legalności zmiany sposobu jego użytkowania, które zostało zakończone decyzją umarzającą postępowanie, a następnie uchyloną nieprawomocnym wyrokiem. W związku z tym, organ administracji nie mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu tożsamości sprawy. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Stan faktyczny
Skarżąca M. R. wniosła o wstrzymanie użytkowania warsztatu ślusarskiego, powołując się na przepisy Prawa budowlanego. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając sprawę za tożsamą z wcześniej toczącym się postępowaniem dotyczącym legalności zmiany sposobu użytkowania obiektu, które zostało zakończone decyzją umarzającą postępowanie, utrzymaną następnie w mocy przez organ odwoławczy, lecz uchyloną nieprawomocnym wyrokiem WSA. WSA oddalił skargę M. R. na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. M. R. złożyła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 941/17 w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [ ...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. R. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 941/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę M. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące ustalenia faktyczne: M. R. pismem z dnia 2 maja 2017r. powołując się na art. 71 a ust. 1 pkt 1 (bądź art. 66 ust. 2) ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2016r. poz. 290 ze zm., obecnie j.t. Dz.U z 2017r. poz. 1332 – dalej p.b.) wniosła o wstrzymanie (zakazanie) użytkowania obiektu budowlanego warsztatu ślusarskiego na dz. nr [...] w G.. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB w [...]), po rozpatrzeniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...] lipca 2017r. nr [...], działając na podstawie art. 61a §1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2017r. poz. 1257 - dalej k.p.a) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania (zakazania) użytkowania obiektu budowlanego warsztatu ślusarskiego na dz. nr [...] w G.. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że na skutek podania M. R. z dnia 28 kwietnia 2016r. wszczęto postępowanie w sprawie legalności zmiany sposobu użytkowania budynku garażowego na warsztat ślusarski na dz. nr [...] położonej w G. przy ul. J. [...] zakończone w dniu [...] grudnia 2016r. decyzją znak [...] umarzającą w całości postępowanie administracyjne w tym zakresie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]WINB) decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. znak: [...] utrzymał w/w decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2017r. sygn. akt IV SA/Po 231/17 uchylił zaskarżoną decyzję [...]WINB i poprzedzająca ją decyzję PINB w [...]. Od wyroku J. U. wniósł skargę kasacyjną, która dotychczas nie została rozpozna. PINB w [...] wskazał zatem, że prowadził już postępowanie z wniosku M. R. z dnia 28 kwietnia 2016r., a żądanie z dnia 2 maja 2017r. dotyczy sprawy, która była już przedmiotem postępowania (żądanie dotyczy wstrzymania – zakazania użytkowania obiektu budowlanego warsztatu ślusarskiego na działce nr [...] położonej w G.) i tego samego zagadnienia prawnego (zmiany sposobu użytkowania i wstrzymania użytkowania tego samego obiektu budowlanego). W świetle powyższego, wobec faktu, iż w obrocie prawnym pozostają decyzje wydane w przedmiotowej sprawie, PINB w [...] uznał, iż należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. M. R. wniosła zażalenie od powyższego postanowienia podkreślając, iż organ winien prowadzić postępowanie w sprawie przekroczenia poziomu hałasu generowanego przez warsztat jeśli nie w oparciu o art. 71 a ust. 1 pkt 1 p.b. to w oparciu o przepisy art. 66 ust. 2 p.b. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]WINB) po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 i art. 123 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a k.p.a. jest zaistnienie m.in. innych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania tj. m.in. gdy wniosek dotyczy żądania wszczęcia postępowania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji. Prowadzenie przez PINB postępowania w sprawie legalności zmiany sposobu użytkowania budynku garażowego na warsztat ślusarski na dz. nr [...] położonej w G. przy ul. J. [...], jest inną uzasadnioną przyczyną. Organ odwoławczy uznał zatem, że brak jest podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania. PINB prowadził postępowanie i postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją, a na skutek wyroku WSA w Poznaniu postępowanie to ma być nadal prowadzone (wyrok nie jest prawomocny). M. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia postanowienia [...]WINB oraz poprzedzającego go postanowienia PINB w [...]. Zaskarżonej decyzji (winno być postanowienia – uwaga Sądu) zarzucono naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. polegające na wadliwym uznaniu, że z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zdaniem skarżącej organy wadliwie uznały, że wniesienie skargi kasacyjnej przez sprawcę zagrożeń (inwestora) w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku garażowego na warsztat ślusarski uniemożliwia zastosowanie ochrony tymczasowej- wstrzymania (zakazania) użytkowania warsztatu ślusarskiego. Zdaniem skarżącej organy orzekające w sprawie naruszyły również § 323 - 327 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w aspekcie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Warsztat ślusarski emituje bowiem ponadnormatywny poziom hałasu dla terenu zabudowy mieszkaniowej, gdyż nie został zaprojektowany ani wykonany w taki sposób, aby poziom hałasu na który są narażeni ludzie znajdujący się w jego sąsiedztwie (skarżąca i jej rodzina), nie stanowił zagrożenia dla ich zdrowia, a także umożliwiał im pracę, odpoczynek i sen w zadowalających warunkach. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. W merytorycznym uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jak wynika z akt sprawy od 2016r. na podstawie wniosku złożonego przez skarżącą toczy się postępowanie w przedmiocie legalności użytkowania obiektu budowlanego warsztatu ślusarskiego na dz. nr [...] w G., w ocenie Sądu w niniejszej sprawie uznać należy, że PINB w [...] słusznie wydał postanowienie odmawiające wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie wstrzymania (zakazania) użytkowania obiektu budowlanego warsztatu ślusarskiego na dz. nr [...] w G.. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie dotyczące legalności zmiany sposobu użytkowania budynku garażowego na warsztat ślusarski prowadzone jest od 2016r. Postępowanie w tym zakresie pierwotnie zakończone zostało decyzją [...]WINB z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PINB w [...] z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie legalności zamiany sposobu użytkowania budynku garażowego na warsztat ślusarski. Obie w/w decyzje zostały uchylone nieprawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia IV SA/Po 231/2017. Postępowanie w sprawie legalności zmiany sposobu użytkowania budynku garażowego na warsztat ślusarski jest zatem nadal w toku. Brak jest więc podstaw do jego ponownego wszczęcia. Sąd I instancji wskazał, iż jak wynika z treści wydanych postanowień organy obu instancji nie odniosły się do zasadności rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku w zakresie w jakim skarżąca powołała się na art. 66 ust. 2 p.b. Powyższe w ocenie Sądu nie uzasadnia jednak uchylenia zaskarżonych postanowień. Sąd wojewódzki stwierdził ponadto, że nie jest dopuszczalne łączenie trybu postępowania naprawczego z odrębnym trybem, mającym na celu zapewnienie właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów. Rzeczą organów nadzoru budowlanego na skutek uchylenia przez Sąd decyzji [...]WINB z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] i decyzji PINB w [...] z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie legalności zmiany sposobu użytkowania budynku garażowego na warsztat ślusarski, będzie bowiem zbadanie legalności robót budowlanych wykonanych na podstawie zgłoszenia oraz ewentualnie ustalenie, czy i jakie czynności należy wykonać aby doprowadzić całą inwestycję do szeroko rozumianego stanu zgodnego z prawem, a stosowna ocena powinna znaleźć wyraz w wydanej decyzji administracyjnej. W ramach tego postępowania PINB w [...] rozważał będzie m.in. wydanie postanowienia o wstrzymaniu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, wyda stosowne rozstrzygnięcie z uwzględnieniem treści § 323- 327 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 1422 ze zm.). Przepisy w/w rozporządzenia mają bowiem zastosowanie w postępowaniu dotyczącym legalności zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M. R.. Na podstawie art. 173 § 1 i art. 173 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej "ppsa"), zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu z dnia 13 grudnia 2017r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej M. R. niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 440 zł [wynagrodzenia pełnomocnika - 240 zł, kosztów sądowych - wpisu od skargi kasacyjnej 100 zł, opłaty kancelaryjnej - 100 zł]. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 ppsa w związku z art. 61a § 1 kpa traktowanym jak przepis prawa materialnego, tj. naruszenie prawa materialnego polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu. 2. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c); oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na nie uchyleniu zaskarżonego orzeczenia [...]WINB i PINB w [...] tj. na nie uwzględnieniu skargi pomimo tego, że orzeczenia te nie odpowiadają prawu. W ocenie skarżącej odnośnie zarzutu zawartego w punkcie 1. orzekające w sprawie organy (PINB w [...] i [...]WINB), a także WSA w Poznaniu wadliwie uznały, że z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Kluczowym bowiem zagadnieniem w przedmiotowej sprawie, które wymagało rozważenia, było udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy możliwym było rozpoznanie przedmiotowego wniosku skarżącej o wstrzymanie (zakazania) użytkowania obiektu budowlanego w sytuacji wydania nieprawomocnej decyzji umarzającej postępowanie w sprawie legalności użytkowania warsztatu ślusarskiego na dz. nr [...] w G.. Zdaniem skarżącej kasacyjnie stwierdzenie WSA w Poznaniu, iż: "Skoro zatem PINB wszczął i prowadził, w trybie art. 71 p. b. odrębne postępowanie dotyczące legalności zmiany sposobu ubytkowania budynku garażowego na warsztat ślusarski nie mógł on objąć tej sprawy postępowaniem prowadzonym w trybie art. 66 p.b" fałszuje obraz stanu faktycznego. Organ nie tylko wszczął i prowadził postępowanie administracyjne w trybie art. 71a p.b. ale je zakończył umarzając postępowanie (z garażem wszystko jest OK!) Natomiast decyzja [...]WINB utrzymująca w mocy decyzję PINB w [...] zakończyła definitywnie postępowanie administracyjne (art. 15 kpa). Należy zauważyć, że samo wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji (art. 61 § 1 ppsa), a wyrok uchylający sygn. akt IV SA/Po 231/2017 nie jest orzeczeniem prawomocnym (została wniesiona skarga kasacyjna). Co to oznacza w przedmiotowej sprawie? To oznacza, że na dzień wydania zaskarżonego wyroku sygn. akt IV SA/Po 941/17 tj. 13 grudnia 2017 r. istnienie i użytkowanie warsztatu ślusarskiego jest legalne (zgodne z prawem) w ocenie organów i w rozumieniu przepisów określających realizację inwestycji budowlanych, co jednocześnie nie oznacza, że obiekt nie zagraża zdrowiu ludzi (tak jak w przedmiotowej sprawie). Skoro zatem nie toczy się aktualnie żadne postępowanie administracyjne związane z warsztatem ślusarskim, (fakt bezsporny), a użytkowanie tego obiektu niewątpliwie stwarza zagrożenie dla nieruchomości skarżącej (art. 66 ust. 1 pkt 2 P. b.), to wszczęcie postępowania, które powinno się zakończyć decyzją podlegającą natychmiastowemu wykonaniu, w której organ zakaże użytkowania obiektu (art. 66 ust. 2 P. b.) jest nie tylko możliwe, ale konieczne. O żadnym łączeniu trybów w tej sytuacji nie może być mowy, a zakładanie przez WSA w Poznaniu, że NSA oddali skargę kasacyjną od wyroku sygn. akt IV SA/Po 231/17 jest tylko przypuszczeniem. Co do uzasadnienia podstawy kasacyjnej zawartej w punkcie 2. pełnomocnik M. R. wyjaśnił, że "WSA we Poznaniu powinien orzec nie w oparciu o art. 151 ppsa, tylko w oparciu o przepisy art. 145 ppsa, tzn. WSA w Poznaniu winien uznać, iż istnieją powody i przesłanki do uchylenia zaskarżonych orzeczeń. Innymi słowy istnieją powody i przesłanki do ponownego rozpatrzenia (zbadania) przedmiotowej sprawy. Reasumując należy stwierdzić, że naruszenie prawa przez WSA we Poznaniu polegało na naruszeniu przepisów w przywołanych wyżej podstawach kasacji w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Doprowadziło to do błędnego oddalenia skargi na podstawie art. 151 ppsa zamiast do jej uwzględnienia, czyli zastosowania art. 145 ppsa. Gdyby wyżej wymienione zarzucone naruszenia przepisów, które miały bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, nie wystąpiły, nie doszłoby do rozstrzygnięcia o kwestionowanej treści i skarga zostałaby uwzględniona, a nie oddalona." Zdaniem pełnomocnika skarżącej kasacyjnie wobec powyższych ustaleń Naczelny Sąd Administracyjny winien uznać zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 145 ppsa uchylić zaskarżony wyrok. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się skuteczna, choć nie wszystkie zarzuty należy uznać za zasadne. W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwana "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skargach kasacyjnych. Na wstępie należy wskazać, że za błędnie skonstruowany należało uznać zarzut opisany w punkcie 2. skargi kasacyjnej - naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c); oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegający na nie uchyleniu zaskarżonego orzeczenia [...]WINB i PINB w [...] tj. na nie uwzględnieniu skargi pomimo tego, że orzeczenia te nie odpowiadają prawu. Ww. przepisy mają charakter wynikowy i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponadto wykluczają się wzajemnie i regulują jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi. Pierwszy z nich zawiera orzeczenia w przypadku uwzględnienia skargi, drugi stanowi o oddaleniu skargi. Strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut złamania tej regulacji, bezwzględnie zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów postępowania, którym, jej zdaniem, uchybił sąd pierwszej instancji. Właściwszym byłoby powiązanie naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z przepisami postępowania, albowiem za podstawę orzeczenia Sąd I instancji przyjął art. 151 p.p.s.a., ewentualnie wskazać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przejawiające się w jego niezastosowaniu również w powiązaniu z przepisami postępowania. Zasadny jest natomiast zarzut opisany w punkcie 1. skargi kasacyjnej chociaż nie został on postawiony prawidłowo. Skarżąca kasacyjnie zarzuca sądowi naruszenie "w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 ppsa w związku z art. 61a § 1 kpa traktowanym jak przepis prawa materialnego, tj. naruszenie prawa materialnego polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu". Zauważyć należy, że art. 61a § 1 kpa jest adresowany do organów administracji, a nie do Sądu. Sąd administracyjny rozpoznając sprawę nie stosuje przepisów k.p.a. może tylko kontrolować ich zastosowanie lub wykładnię przez właściwe organy. Kontroluje zatem legalność zaskarżonej decyzji (zgodność z obowiązującym prawem). Jak wskazano wyżej strona wnosząca skargę kasacyjną, winna postawić sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., z uwagi na jego zastosowanie, w sytuacji, gdy nie było podstaw do oddalenia skargi, bądź wskazać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., wiążące się z jego niezastosowaniem, oczywiście w powiązaniu z art. 61a § 1 k.p.a. Mimo, że tak się nie stało, to niepełne wskazanie podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje skargi kasacyjnej, a Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek odniesienia się do zawartych w niej zarzutów. Takie stanowisko jest zgodne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której wyjaśniono, że "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Przypomnieć na wstępie należy, że art. 61a § 1 k.p.a. stanowi – gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Te "inne uzasadnione przyczyny" to res iudicata – funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postepowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Doktryna i orzecznictwo sądowe jest zgodne, że warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Mamy tu bowiem tylko ten sam podmiot i ten sam obiekt budowlany w którym nastąpiła zmiana sposobu użytkowania z budynku garażowego na warsztat ślusarski na dz. nr [...] położonej w G. przy ul. J. [...]. Niewątpliwie toczyło się postępowanie jurysdykcyjne dotyczące zmiany sposobu użytkowania tego obiektu zakończone w dniu [...] grudnia 2016r. decyzją znak [...] umarzającą w całości postępowanie administracyjne w tym zakresie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. znak: [...] utrzymał w/w decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2017r. sygn. akt IV SA/Po 231/17 uchylił zaskarżoną decyzję [...]WINB i poprzedzająca ją decyzję PINB w [...]. Od wyroku J. U. wniósł skargę kasacyjną, która dotychczas nie została rozpozna (sprawa zarejestrowana pod sygnaturą akt II OSK 2072/17 oczekuje na wyznaczenie terminu). Wniosek M. R. z dnia 2 maja 2017 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dotyczył, jak wskazał sąd I instancji za organami nadzoru budowlanego wszczęcia postepowania na podstawie art. 71a ust. 1 pkt. 1 lub art. 66 ust. 2 prawa budowlanego. Pierwszy z tych przepisów znajduje zastosowanie do zmian sposobu użytkowania wprowadzonych bez dokonania wymaganego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, drugi zaś dotyczy "usuwania nieprawidłowości" t.j. doprowadzenia niewłaściwie użytkowanego obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego co obejmuje też sytuacje, gdy obiekt budowlany np. może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, co nie zawsze musi być związane ze stwierdzeniem nieodpowiedniego stanu technicznego tego obiektu. Nie ulega wątpliwości, że są to zupełnie odrębne tryby postępowania. Z akt sprawy nie wynika czy organ nadzoru budowlanego analizował wniosek skarżącej z 28 kwietnia 2016 r. i z 2 maja 2017 r. Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji również nie wynika czy przeprowadzał on jakiekolwiek ustalenia, dokonywał oceny tych wniosków. Żądanie strony wszczęcia postępowania ze sprawy o sygn.. akt IV SA/Po 231/17 jest inne, zatem nie budzi wątpliwości, że nie ma tożsamości wniosku podnoszonego przez stronę obecnie. Uznając za zasadną skargę kasacyjną we wskazanym wyżej zakresie, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach w punkcie 2. wyroku orzeczono na podstawie art. 203 pkt. 1 p.p.s.a. Skarga kasacyjna został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło