I OZ 17/19

Dnia 29 stycznia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 796/18 odrzucające skargę w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 26 listopada 2018 r. odrzucił skargę B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G.z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] - tj. nadesłania pełnomocnictwa uprawniającego do wystąpienia w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 listopada 2018 r.. Pełnomocnik skarżącego w zakreślonym terminie (który minął w dniu 15 listopada 2018r.) nie uczynił zadość wezwaniu sądu - braki zostały uzupełnione po terminie - w dniu 16 listopada 2018 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym). Powyższa okoliczność oznaczała zdaniem Sądu, że brak formalny skargi nie został uzupełniony, co stanowiło podstawę do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł B. P. reprezentowany przez pełnomocnika. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, autor zażalenia podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 49 § 1 i art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w związku z art. 45 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej: Konstytucja RP) poprzez niezastosowanie i brak bezpośredniego wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych skargi, pozbawienie strony prawa do obrony swoich praw w postępowaniu, niezapewnienie stronie prawa do sądu, pomimo wyraźnego brzmienia przepisu o wezwaniu strony do uzupełnienia braków formalnych skargi; 2. naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi, gdy w aktach znajdował się dokument pełnomocnictwa uprawniający do prowadzenia sprawy, zaś w treści skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...].08.2018 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, iż pełnomocnictwo udzielone przez B.P. znajduje się w aktach postępowania (vide: petitum skargi), szczególnie wobec okoliczności, iż pełnomocnictwo to z dnia 30.05.2018 r. osobiście złożył skarżący w postępowaniu przed Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M.; 3. naruszenie art. 31 § 2 p.p.s.a. skutkujące odrzuceniem skargi bez wezwania strony do zatwierdzenia czynności dokonanej przez osobę nieposiadającą umocowania; 4. naruszenie art. 36 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. in fine w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący nie dołączył przy pierwszej czynności procesowej do akt sprawy pełnomocnictwa ogólnego z podpisem mocodawcy, które dawałoby umocowanie pełnomocnikowi możliwość prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, w konsekwencji uznając, że skarga skarżącego nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, pomimo, iż pełnomocnictwo skarżącego z dnia 30.05.2018 r. zawierało wszelkie wymagane przez p.p.s.a. warunki formalne, obejmując również umocowanie do występowania przed sądami administracyjnymi, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi skarżącego; 5. naruszenie art. 37 § 1 w związku z art. 46 § 3 p.p.s.a. przez uznanie, że pełnomocnik przy pierwszej czynności nie dołączyła odpisu pełnomocnictwa, gdy takie pełnomocnictwo znajdowało się w aktach sprawy i na jego podstawie pełnomocnik dokonywała w imieniu skarżącej czynności we wcześniejszych etapach postępowania, a pełnomocnictwo to miało charakter ogólny i dotyczyło reprezentowania skarżącej na wszystkich etapach postępowania w niniejszej sprawie; . 6. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez kierowanie pism wtoku postępowania do pełnomocnika skarżącego tj. odpisu odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego i pism w postępowaniu wywołanym skargą na decyzję SKO w G. i przez to naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotowa skarga sporządzona i wniesiona przez działającego w imieniu skarżącego pełnomocnika będącego radcą prawnym obarczona jest brakiem formalny w postaci niezłożenia przy pierwszej czynności procesowej stosownego pełnomocnictwa uprawniającego do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi, co w konsekwencji, wobec nieuzupełnienia w terminie powyższego braku, prowadzić musiało do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że w obecnym stanie prawnym nie budzi już wątpliwości, iż złożenie na etapie postępowania administracyjnego pełnomocnictwa, które swym zakresem obejmuje również reprezentowanie strony przed sądami administracyjnymi nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika, który składa skargę w imieniu skarżącego, z obowiązku złożenia pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej przed sądem. Artykuł 46 § 3 p.p.s.a. (po jego nowelizacji dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2015.658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r.) stanowi bowiem, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Zgodnie zaś z treścią art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Nie można więc utożsamiać wskazanej w art. 37 § 1 p.p.s.a. pierwszej czynności procesowej z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ są to dwa różne autonomiczne postępowania. Wspomniana regulacja dotyczy niewątpliwie postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 p.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Przepisy te odnoszą się do postępowania przed sądami administracyjnymi i dotyczą akt sądowych danej sprawy (zob. np. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 419/18, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że w aktach sądowych danej sprawy winien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają zaś uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Ze wskazanych wyżej przyczyn zarzuty zażalenia zmierzające do wykazania, że w sytuacji, kiedy w aktach administracyjnych znajduje się pełnomocnictwo uprawniające do prowadzenia sprawy również sądowoadministracyjnej, błędne jest wzywanie pełnomocnika do nadesłania stosownego pełnomocnictwa, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem autora zażalenia, iż nieuzupełnienie powyższego braku przez pełnomocnika obligowało Sąd do wezwania skarżącego do podpisania skargi. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela dominujący w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym nieuzupełniony istotny brak formalny skargi, jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę radcy prawnego, nie może stać się innego rodzaju brakiem formalnym – brakiem podpisu skarżącego pod skargą, który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu w oparciu o treść art. 49 art. w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (zob. np. postanowienia NSA: z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 825/15; z 9 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 103/18, orzeczenia publ. CBOSA). Należy również zwrócić uwagę, że w myśl art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W rozpoznawanej sprawie skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika, powierzając mu prowadzenie sprawy z uwagi na jego wiedzę i kompetencje. Zgodnie zaś z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Prawidłowo zatem Sąd skierował wezwanie do pełnomocnika i po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania, odrzucił skargę, nie wzywając uprzednio strony do jej podpisania. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 zw. art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił zażalenie.