I SA/Gl 1430/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Bożena Pindel (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), następnie oznaczanej w skrócie: O.p. po rozpatrzeniu zażalenia podatnika A S.A. w K. (dalej: Spółka), utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta P. z dnia [...] nr [...], którym organ ten nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z dnia [...], nr [...]Decyzją tą określono podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...]zł. W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał przepis art. 239a oraz art. 239b § 1 i § 2 O.p. Podkreślił przy tym, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie daje pewności, lecz tylko prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to zatem środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Błędne jest tym samym utożsamianie przesłanki uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania w określonym terminie z udowodnieniem tej okoliczności. Dopuszczalne jest zatem stosowanie przez organ podatkowy domniemań faktycznych mających wsparcie w materiale dowodowym, zasadach logiki i doświadczenia życiowego. Stanowisko to poparł wyrok NSA z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I GSK 799/10. Nawiązując do akt sprawy wskazał, że wynika z nich, iż od decyzji organu I instancji z dnia [...]Spółka złożyła odwołanie (pismo z dnia 4 lutego 2015 r.) do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie w całości. Do maja 2015 r. podatek wynikający z decyzji nie został uregulowany przez Spółkę. Organ I instancji pismem z dnia 16 marca 2015 r. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z prośbą o podanie informacji, czy wobec Spółki toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. W dniu 30 marca 2015 r. wpłynęło do organu pismo z dnia 25 marca 2015 r., w którym[...] Urząd Skarbowy w S. poinformował, że wobec zobowiązanej Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu podatku od nieruchomości. Organ zwrócił uwagę, że Spółka potwierdza ten fakt w swoim zażaleniu. W ocenie organu odwoławczego została spełniona przesłanka określona w art. 239 b § 1 pkt 1 O.p. Zwrócił także uwagę na ogólnie znane problemy Spółki związane z utrzymaniem płynności finansowej, które to informacje znajdują odzwierciedlenie w dokumentach: - w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy K. (stan z dnia 5 maja 2015 r.), z której wynika, że łączna wartość hipoteki umownej wynosi [...]zł, - w skonsolidowanym rachunku zysków i strat z wyłączeniem banków i ubezpieczycieli, sporządzonego za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r., z którego wynika, że strata Spółki wyniosła [...] zł (źródło informacji strona B S.A.). Ponadto do akt załączono pismo Spółki z dnia 1 kwietnia 2015 r., w którym jako podmiot planujący zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa, zwróciła się o wydanie zaświadczenia dotyczącego wysokości zaległości podatkowych zbywającego celem udostępnienia go nabywcy. Zdaniem organów przesądza to o tym, że Spółka zamierza zbyć tę część swojego przedsiębiorstwa, które jest położone w granicach gminy P. (Kopalnię Węgla Kamiennego [...]). Zdaniem organu II instancji przedstawione okoliczności oraz złożone odwołanie od decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności w dostateczny sposób uprawdopodabniają, że podatnik nie wykona dobrowolnie zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...], co uzasadnia spełnienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1 i § 2 O.p. W skardze Spółka (reprezentowana przez radcę prawnego) wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 217 § 2 w związku z art. 219 i art. 210 § 4, art. 122 oraz art. 239b § 2 O.p. W uzasadnieniu podniosła, że zaskarżone postanowienie winno zawierać wskazanie, czy w sprawie zachodziły przesłanki do jego wydania, wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia i ustosunkowanie się do zarzutów zażalenia. Dodała, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia całkowicie nie spełnia tych warunków, ponieważ organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego podnoszone w postanowieniu okoliczności planowanej sprzedaży części przedsiębiorstwa Spółki oraz fakt złożenia odwołania wskazują na prawdopodobieństwo, że zobowiązanie określone decyzją nie zostanie wykonane. W jej ocenie w wyniku sprzedaży nie dojdzie bowiem do uszczuplenia majątku, lecz w miejsce jednych aktywów wejdą do jej majątku inne aktywa (środki pieniężne) o wartości ekwiwalentnej do wartości sprzedanych aktywów. Wskazując na naruszenia wymogów, którym powinno odpowiadać uzasadnienie postanowienia podkreśliła, że stanowi ono samodzielną przesłankę uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia. Podsumowując stwierdziła, że stanowisko organu podatkowego, zgodnie z którym sam fakt złożenia odwołania od decyzji uprawdopodabnia niewykonanie wynikającego z niej zobowiązania a co za tym idzie uzasadnia nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności, jest niemożliwe do zaakceptowania z uwagi na sprzeczność z art. 239a O.p. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu między stronami jest zasadność nadania, na podstawie art. 239b § 1 pkt 1 oraz art. 239b § 2 O.p., rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Burmistrza Miasta P. z dnia [...] określającej skarżącej Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...] zł. Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy stwierdzając, że stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Organy obu instancji zgodnie uznały za zasadne nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej skarżącej wymiar podatku od nieruchomości wydanej przez organ I instancji na podstawie art. 239b § 1 pkt 1 O.p. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło pismo organu egzekucyjnego tj. Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...], który w odpowiedzi na pismo organu I instancji podał, że "prowadzi postępowanie egzekucyjne z tytułu podatku od nieruchomości wobec zobowiązanego – A S.A. z/s w K.(...)". Wskazując zaś na przepis art. 239b § 2 O.p. organy powołały się na ogólnie znane problemy skarżącej z utrzymaniem płynności finansowej. Zdaniem organu potwierdzają to zarówno wpisy w księdze wieczystej, w której ujawniono łączną wartość hipoteki umownej w kwocie [...]zł, jak również skonsolidowany rachunek zysków i strat z wyłączeniem banków i ubezpieczycieli za 2013 r., z którego wynika, że strata Spółki wyniosła minus [...]zł (źródło informacji strona B S.A.). Dodatkowo, w związku z wnioskiem skarżącej skierowanym do organu I instancji o wydanie zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych, organ II instancji podniósł, że Spółka zamierza zbyć część swojego przedsiębiorstwa położonego na terenie gminy P.. Gmina zaś w wydanym zaświadczeniu z dnia 13 kwietnia 2015 r. określiła wysokość zaległości podatkowych Spółki na kwotę [...]zł, ponadto podała, ze wobec tego podatnika pozostają w toku postępowania dotyczące podatku od nieruchomości za lata 2003, 2004, 2009 i 2012. Skarżąca Spółka w skardze oprócz zarzutów naruszenia przepisów postępowania podatkowego (art. 217 § 2 w zw. z art. 219 i art. 210 § 4 O.p.) zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu organu II instancji naruszenie art. 239b § 2 O.p. Spółka zarówno w skardze jak również w zażaleniu nie kwestionowała, że przeciwko niej toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, co uznać należy za okoliczność niesporną w sprawie. Zgodnie z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Przy czym przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 O.p.). W doktrynie podkreśla się, że z zawartego w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. wyrażenia "toczy się postępowanie egzekucyjne" nie sposób przyjąć, iż nie jest istotnym sam fakt rozpoczęcia i zakończenia postępowania egzekucyjnego. W posiadaniu organu podatkowego I instancji powinny bowiem znaleźć się pisemnie potwierdzone informacje, że wobec strony danego postępowania podatkowego prowadzone jest aktualnie (jest w toku) postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Ustawodawca nie zawęża tu rodzaju prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że chodzi o jakiekolwiek formalnie wszczęte i prowadzone (formalnie niezakończone) postępowanie egzekucyjne np. w zakresie należności cywilnoprawnych, administracyjnych (por. S. Presnarowicz Komentarz do art. 239b ustawy – Ordynacja podatkowa [w]: Ordynacja podatkowa Komentarz, Rafał Dowgier, Leonard Etel, Cezary Kosikowski, Piotr Pietrasz, Mariusz Popławski, Sławomir Presnarowicz, wyd. Lex 2013). W sytuacji zatem, gdy organy podatkowe posiadały informacje, z których wynikało, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, co przy braku wykazania, że zostało ono formalnie zakończone, istniały więc uzasadnione podstawy do przyjęcia, że w sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. (zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1705/10; dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okolicznością sporną w sprawie było natomiast ustalenie, czy organy podatkowe uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane. Analiza wymienionych wyżej regulacji prawnych wskazuje, że aby można było nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności muszą zostać spełnione kumulatywnie dwie przesłanki. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b O.p., drugą zaś – uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Stwierdzenie więc w stanie faktycznym sprawy już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. Podkreślić przy tym należy, że fakt zaistnienia którejkolwiek z tych przesłanek organ podatkowy obowiązany jest ustalić przez udowodnienie, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 O.p. wystarczy jedynie uprawdopodobnienie. W kontekście tego wskazać należy, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym. Nie daje pewności, a jedynie wiarygodność twierdzenia faktów. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych i umożliwia przyspieszenie postępowania. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega jednak na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia, nie wyłączając przy tym stosowania zasady prawdy obiektywnej. A zatem uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo zmaterializowania się jej. Zdaniem Sądu, właściwie organy podatkowe oceniły również i to, że w rozpoznawanej sprawie istnieje prawdopodobieństwo, iż zobowiązanie wynikające z decyzji z dnia [...]nie zostanie wykonane. Skarżąca skupiła swą argumentację na podważaniu twierdzeń organów, co do planowanej transakcji zbycia części majątku przedsiębiorstwa tj. leżącej na ternie gminy P. Kopalni Węgla Kamiennego [...]. Zdaniem Spółki uzyska ona środki pieniężne, które mogą być bezpośrednio wykorzystane na spłatę zobowiązań, co w konsekwencji zmniejsza ryzyko niewykonania zobowiązania. Zauważyć jednak należy, że postępowanie dowodowe nie musi prowadzić do dokładnego udowodnienia stanu majątkowego i ujawnienia wszystkich posiadanych przez podatnika składników majątkowych. Rolą organu podatkowego jest jedynie uprawdopodobnienie tego, że ze względu na stan posiadania podatnika istnieje możliwość niewykonania ciążącego na nim zobowiązania. Jeśli natomiast w ocenie podatnika nie zaistniał stan prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji podatkowej, to powinien wskazać majątek, o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej. Tymczasem pełnomocnik Spółki nie podjął nawet próby wykazania, czy zbycie majątku trwałego w konsekwencji będzie w stanie zrównoważyć (bądź pokryć) zobowiązania skarżącej. Nie podjął również próby wyjaśnienia tej kwestii w konfrontacji z ustaleniami organów dotyczącymi wygenerowanej przez Spółkę straty oraz obciążenia nieruchomości hipoteką umowną. Wręcz przeciwnie, Spółka formułuje zarzut braku ustaleń przez organy majątku, którym dysponuje. Skarżąca nie zgodziła się także, że wniesienie przez nią odwołania od decyzji wymiarowej stanowi przesłankę do nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W ocenie Sądu organ odwoławczy powołał okoliczność złożenia przez skarżącą odwołania od decyzji wymiarowej, jako argumentu wzmacniającego użytą argumentację prawną, podkreślając zarazem, że do maja 2015 r. podatek nie został dobrowolnie zapłacony przez Spółkę. Podsumowując zaakcentować należy, że skarżąca nie wykonuje dobrowolnie wszystkich swoich zobowiązań, albowiem prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne. Na prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane bez wątpienia wpływ ma również ocena sytuacji finansowej skarżącej dokonana przez organy. Należy przy tym powtórzyć, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 O.p. oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest – wbrew oczekiwaniom skarżącej – dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Dokonanie zaś przez organy podatkowe na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżąca w żadnym razie nie świadczy o naruszeniu reguł rządzących postępowaniem dowodowym. Zauważyć przy tym należy, że co do zasady przepis art. 239b § 1 pkt 1 O.p. nie stanowi o wysokości należności pieniężnej, w stosunku do której prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, kładąc nacisk jedynie na okoliczność toczenia się tegoż postępowania. Podkreślić jednak trzeba, iż przesłanka unormowana w art. 239b § 1 pkt 1 O.p., opiera się na założeniu, że skoro w zakresie innych wierzytelności (publicznoprawnych lub cywilnoprawnych) zostały wyczerpane wszelkie możliwości doprowadzenia do wykonania tych wierzytelności w sposób dobrowolny, to należy przypuszczać, że strona konsekwentnie i w tym przypadku nie będzie wyrażać woli wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji albo nie będzie w stanie tego zobowiązania wykonać z uwagi na zastosowane środki egzekucyjne w zakresie innych egzekwowanych wierzytelności. Stanowisko Sądu jest zbieżne z prezentowanym w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki: NSA z 30 stycznia 2014 r., II FSK 1910/14, Lex nr 1450187; WSA w Gdańsku z 4 lutego 2015 r., I SA/Gd 1496/14, Lex nr 1791243 oraz z 7 lipca 2015 r., I SA/Gd 707/15, Lex nr 1790478 czy WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 30 lipca 2015 r., I SA/Go 273/15, Lex nr 1936932). Sąd nie podzielił także zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem wszelkich zasad wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej. Organy zgromadziły pełny materiał dowodowy i dokonały jego oceny w sposób rzetelny i wyczerpujący, w zgodzie z zasadą wynikającą z art. 191 ww. ustawy, a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 217 § 2 O.p. Organy bowiem wskazały na podstawie jakich dowodów zostały ustalone istotne dla sprawy fakty, którym dowodom dały wiarę, z jakich powodów i dlaczego nie podzielono argumentacji strony skarżącej, a ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dokładnie i czytelnie wyraziły motywy podjętego rozstrzygnięcia z wyjaśnieniem podstawy prawnej wydanego postanowienia. Wobec tego nie został naruszony także przepis art. 210 § 4 O.p. Z tych względów Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.