I SA/Wa 1873/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. B. i P. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 300 (trzysta) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz P. B. i P. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [....] sierpnia 2018 r. ([...] października 2018 r. – data wpływu do Sądu) P. B. i P. B. (dalej jako: skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 162/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 121) wniosku z dnia [...] października 2011r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. W przedmiotowej skardze skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania w/w wyroku w wysokości stosownej do bezczynności organu; 2) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych; 3) zasądzenie od organu solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/17 wpłynęły do Prezydenta w dniu [...] września 2017r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu [...] listopada 2017 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący przed wniesieniem do Sądu przedmiotowej skargi wezwali Prezydenta do wykonania ww. wyroku pismem z dnia [...] lipca 2018r., jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., nr [...] zawieszono z urzędu postępowanie administracyjne z wniosku o odszkodowanie za w/w nieruchomość do czasu rozpoznania wniosku z dnia [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa). Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi z dnia [...] sierpnia 2018 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., skarżący pismem z dnia [....] lipca 2018 r. wezwali Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Dokonując oceny okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Prezydent nie rozstrzygnął wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Oznacza to, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r. pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 300 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Przy czym wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę ponad roczny okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r. i w konsekwencji nie wydanie decyzji odszkodowawczej oraz fakt zawieszenia postępowania odszkodowawczego postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. - do czasu rozpoznania wniosku z dnia [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Sąd podkreśla przy tym, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Nie bez znaczenia jednak pozostaje w sprawie, iż stan faktyczny w dacie wyrokowania nie pozwala na skuteczne przyznanie stronie skarżącej odszkodowania. Dotychczas, wskutek wyeliminowania z obrotu orzeczenia dekretowego (wskutek prowadzenia równolegle kilku postepowań w stosunku do tej samej nieruchomości) nie został rozpoznany wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Wniosek o odszkodowanie na tym etapie postępowania jest zatem przedwczesny. Organ zawiesił postępowanie w sprawie o ustalenie odszkodowania oczekując na zakończenie postępowania "dekretowego", ale miało to miejsce zbyt późno – w stosunku do terminu określonego w wyroku z dnia 5 czerwca 2017 r. Wymierzając grzywnę w wysokości 300 zł uwzględniono zatem kontekst sprawy, w jakiej organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczyła ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 121) za utraconą nieruchomość [...]. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, a także obiektywne trudności Miasta [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co stanowi podstawowy czynnik determinujący zwłokę w ich załatwianiu. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, które stanowiły zasadniczy czynnik rzutujący na przedłużanie postępowania, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa, będącego wynikiem przede wszystkim lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania, czy też stron, które postępowanie to zainicjowały, bądź Sądu. Odnosząc się do wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 ppsa Sąd uznał, że jest on niezasadny i w tym zakresie skargę oddalił. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, by skarżący na skutek nierozpoznania opisanego wniosku w określonym przez Sąd terminie doznali krzywdy wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie sumy pieniężnej. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2, w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).