I FSK 630/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-11-04
Skład orzekający: Artur Mudrecki, Roman Wiatrowski, Dominik Mączyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług, wydane na podstawie postanowień, które zostały następnie uchylone przez sąd administracyjny, jest legalne, jeśli sąd pierwszej instancji uznał, że te wcześniejsze postanowienia były wadliwe?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 153 PPSA, opierając swoje rozstrzygnięcie na nieprawomocnym wyroku WSA. NSA stwierdził, że postanowienia organów dotyczące przedłużenia terminu zwrotu VAT nie naruszały prawa, nawet jeśli sposób określenia terminu w poprzednich postanowieniach był kwestionowany. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie przedłużającego termin zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za maj 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, opierając się na wadliwości wcześniejszych postanowień przedłużających termin zwrotu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł skargę kasacyjną, kwestionując błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego przez WSA oraz oparcie się na nieprawomocnym wyroku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądził od E. [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1155/18 w sprawie ze skargi E. [...] z siedzibą w Wielkiej Brytanii na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 1 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za maj 2016 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od E. [...] z siedzibą w Wielkiej Brytanii na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Dominik Mączyński Artur Mudrecki Roman Wiatrowski
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1. Wyrokiem z 10 grudnia 2018 r. r., sygn. akt III SA/Wa 1155/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi E. [...] z siedzibą w Wielkiej Brytanii (dalej skarżąca, spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 1 marca 2018 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za maj 2016 r. 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. [...] z 6 grudnia 2017 r.; 2. zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji przebieg postępowania podatkowego.
2.1. Postanowieniem z 6 grudnia 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. [...] (dalej organ pierwszej instancji, NUS) przedłużył terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług do zwrotu na rachunek bankowy do 2 lipca 2018 r.
2.2. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej organ drugiej instancji, organ odwoławczy, DIAS) postanowieniem z 1 marca 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji postanowieniem z 8 czerwca 2016 r. przedłużył termin ww. zwrotu do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia skarżącej w ramach czynności sprawdzających. Postanowienie doręczono skarżącej 8 czerwca 2016 r. NUS wszczął wobec skarżącej kontrolę podatkową w sprawie prawidłowości rozliczenia VAT za maj 2016 r. i postanowieniem z 19 lipca 2016 r. przedłużył termin zwrotu ww. nadwyżki do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia w ramach kontroli podatkowej. Organ odwoławczy postanowieniem z 17 sierpnia 2017 r. uchylił ww. postanowienie w części dotyczącej terminu przedłużenia ww. zwrotu i przedłużył termin ww. zwrotu do 29 września 2017 r. NUS kolejne postanowienie o przedłużeniu terminu ww. zwrotu wydał 6 września 2017 r., określając termin zwrotu na 29 grudnia 2017 r. Skarżącej doręczono 12 września 2017 r. protokół kontroli podatkowej, z którego wynika, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie świadczy o jej udziale w oszustwie podatkowym, wykorzystujących zasady rozliczenia VAT do rozliczania transakcji wewnątrzwspólnotowych. NUS postanowieniem z 13 listopada 2017 r. wszczął wobec skarżącej postępowanie podatkowe w sprawie prawidłowego rozliczenia VAT za maj 2016 r. Postanowienie wysłano na adres pełnomocnika, ale doręczono je 2 grudnia 2017 r. w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201. ze zm., dalej o.p.).
Organ pierwszej instancji mając powyższe na uwadze i uwzględniając złożony charakter sprawy oraz konieczność przeprowadzenia wnikliwej analizy wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych - postanowieniem z 6 grudnia 2017 r. (doręczone 7 grudnia 2017 r.), przedłużył termin ww. zwrotu do czasu zakończenia weryfikacji jego zasadności - do 2 lipca 2018 r., NUS wskazał, że wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] o udzielenie informacji, na jakim etapie jest realizacja kontroli podatkowej u kontrahenta skarżącej. Wniosek ten przesłano 7 lipca 2017 r., zgodnie z właściwością miejscową.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie występowały okoliczności, które uzasadniały wymóg dodatkowego zweryfikowania zasadności ww. zwrotu, a postanowienie o przedłużeniu ww. terminu zwrotu nie było dowolne i nieuzasadnione w świetle regulacji art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.
Organ drugiej instancji wyjaśnił, że z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT nie wynikał obowiązek wskazywania w postanowieniach przedłużających terminu dokonania zwrotu VAT konkretnej daty, do której miał być wydłużony termin. Postanowienie o przedłużeniu terminu wydane w jednym z postępowań wskazanych w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, wywierało skutki do czasu zakończenia tego postępowania, a w sytuacji wszczęcia innego postępowania weryfikacyjnego, organ był zobligowany wydać nowe postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu. Tak też postąpił NUS w sprawie, wydając najpierw w ramach czynności sprawdzających postanowienie z 8 czerwca 2016 r., a następnie po wszczęciu kontroli podatkowej - postanowienie z 19 lipca 2016 r.
3. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
3.1. Skarżąca we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze zarzucił naruszenie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT oraz art. 87 ust. 1 i 6 ustawy o VAT.
4. Wyrok i uzasadnienie Sądu pierwszej instancji.
4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę wskazał, że przedmiotem jego oceny w niniejszej sprawie było postanowienie organu odwoławczego z 1 marca 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 6 grudnia 2017 r., przedłużające termin zwrotu VAT do 2 lipca 2018 r.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że termin ww. zwrotu VAT był kilkukrotnie przedłużany postanowieniami z 19 lipca 2016 r., z 6 września 2017 r. i 6 grudnia 2017r . Pierwsze z ww. postanowień nie wskazywało konkretnej daty i skarżąca wniosła na nie zażalenie. DIAS postanowieniem z 17 sierpnia 2017 r., po rozpatrzeniu zażalenia, uchylił ww. postanowienie NUS w części dotyczącej terminu przedłużenia ww. zwrotu i orzekł o terminie przedłużenia zwrotu ww. nadwyżki do 29 września 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 września 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3487/17 – w wyniku rozpoznania skargi - uchylił ww. postanowienie DIAS z 17 sierpnia 2017 r., jak i poprzedzające je postanowienie NUS z 19 lipca 2016 r. Sąd pierwszej instancji podniósł, że nieprawidłowe określenie przez NUS terminu w postanowieniu wydanym na postawie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT sprawia, że konstrukcja przedłużenia terminu jest wadliwa i postanowienie to organ odwoławczy powinien uchylić w całości. Skoro bowiem na dzień kończący ustawowy termin zwrotu VAT w obrocie prawnym nie istniało niewadliwe postanowienie przedłużające termin zwrotu, wydane na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, gdyż postanowienie NUS z 20 kwietnia 2016 r. było obarczone istotną wadą prawną, o której mowa w ww. uchwale NSA, to późniejsze "naprawienie" tej wady i to w sposób sprzeczny z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 239 o.p. było wadliwe.
Sąd wyjaśnił, że DIAS mógłby samodzielnie określić termin zwrotu VAT inny niż wskazywany przez podatnika w deklaracji podatkowej, gdyby zmieścił się z wydaniem zaskarżonego postanowienia w terminie ustawowym – co w sprawie nie miało miejsca. Skoro NUS w postanowieniu z 19 lipca 2016 r. nie wskazał daty dziennej, do której następowało przedłużenie terminu zwrotu VAT, postanowienie to naruszało art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U.UE.L.2006.347.1, dalej dyrektywa 112), zaś zaskarżone postanowienie, na mocy którego DIAS uchylił ww. NUS w części dotyczącej terminu przedłużenia zwrotu VAT, jako wydane po terminie zwrotu VAT, który w chwili jego wydania już upłynął – także naruszało ww. przepisy prawa materialnego, jak również było wadliwie proceduralnie - naruszało art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) o.p. w zw. z art. 239 i art. 121 o.p.
Sąd pierwszej instancji - dokonując kontroli legalności zaskarżonego w sprawie postanowienia DIAS i mając na uwadze zarówno szczególnego rodzaju zależność pomiędzy kolejnymi postanowieniami w zakresie przedłużenia terminu VAT za ten sam okres, jak i wynikające z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) związanie Sądu ww. wyrokiem WSA w Warszawie z 26 września 2018r. sygn. akt III SA/Wa 3487/17 - przyjął, że wydanie zaskarżonego postanowienia DIAS z 1 marca 2018 r. oraz poprzedzającego je postanowienia NUS z 6 grudnia 2017 r. nastąpiło po upływie terminu do dokonania ww. zwrotu VAT. Skoro bowiem WSA w Warszawie w wyroku z 26 września 2018r. sygn. akt III SA/Wa 3487/17, przyjął, że termin ten wyekspirował, nie mógł być on przedłużony po raz kolejny. Wystąpienie naruszeń prawa w zakresie postanowień przedłużających termin zwrotu VAT za maj 2016 r. – poprzedzających zaskarżone w rozpoznawanej sprawie postanowienia – musiało prowadzić do uchylenia następujących po nich postanowień, jako przyjmujących w ramach swych ustaleń, wskazany w uchylonych postanowieniach poprzedni termin przedłużenia zwrotu.
Na moment wydawania przez Sąd pierwszej instancji rozpoznający niniejszą sprawę wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1155/18 nie doszło więc do skutecznego przedłużenia terminu zwrotu VAT za ww. okres rozliczeniowy. Wystąpienie naruszeń prawa w zakresie postanowień przedłużających termin zwrotu VAT – poprzedzających zaskarżone w rozpoznawanej sprawie postanowienia – musiało prowadzić do uchylenia następujących po nich postanowień, jako przyjmujących w ramach swych ustaleń, wskazany w uchylonych postanowieniach poprzedni termin przedłużenia zwrotu. Skoro w chwili wydawania postanowień DIAS i NUS, podlegających w rozpoznawanej sprawie kontroli legalności, wyekspirował pierwotny termin przedłużenia zwrotu, a był on przyjęty, jako punkt wyjścia do dokonania kolejnego przedłużenia, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę obowiązany był do uwzględnienia skutku wynikającego z powołanego wyżej wyroku WSA w Warszawie z 26 września 2018r. sygn. akt III SA/Wa 3487/17.
W konsekwencji zarówno zaskarżone w rozpoznawanej sprawie postanowienie DIAS z 1 marca 2018 r., jak i utrzymane przez nie w mocy postanowienie NUS z 6 grudnia 2017 r. wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Wynikające z nich przedłużenie terminu ww. zwrotu VAT obiektywnie nie mogło nastąpić wobec stwierdzonej wcześniejszym wyrokiem WSA w Warszawie wadliwości postanowień, na podstawie których wcześniej przedłużono termin zwrotu.
5. Skarga kasacyjna.
5.1. W skardze kasacyjnej organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy oraz na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, w przypadku uznania, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 188 p.p.s.a. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z dokumentu decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. [...] z 3 kwietnia 2018 r., nr [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podnosząc zarzuty naruszenia:
I. przepisów postępowania, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 153 i art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054, ze zm., dalej ustawa o VAT), poprzez uchylenie postanowienia z 1 marca 2018 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z 6 grudnia 2017 r. na skutek błędnej wykładni art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy postanowienie skarżącego zostało wydane z naruszeniem art. 87 ust. 2 ustawy o VAT - skarżący podnosi, że w stanie faktycznym sprawy nieprawidłowa jest ocena dokonana przez Sąd, że na moment wydawania wyroku z 10 grudnia 2018 r. nie ostał się już termin przedłużenia zwrotu do dnia 29 września 2017 r. przyjęty zgodnie z postanowieniem z 17 sierpnia 2017 r. - skarżący od wyroku Sądu z 26 września 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3487/17, wniósł w dniu 13 listopada 2018 r. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego co powoduje, że uchylenie postanowienia z 17 sierpnia 2017 r. nie wynika z prawomocnego orzeczenia Sądu, i nie było wiążące dla Sądu rozpatrującego inną sprawę, skargę na postanowienie z 01 marca 2018 r.,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT poprzez uchylenie postanowienia skarżącego oraz Naczelnika US - skarżący podnosi, że Sąd w przedmiotowej nieprawidłowo przyjął za nieprawomocnym wyrokiem z 26 września 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3487/17, że na skutek nie wskazania w postanowieniu Naczelnika US z 19 lipca 2016 r. konkretnej daty przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego, również postanowienie z 06 grudnia 2017 r. zostało wydane po terminie - skarżący podnosi, że postanowienie z 19 lipca 2016 r. zostało wydane przed podjęciem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2016 r., sygn. akt I FPS 2/16, a obowiązujące w dacie wydania postanowienia regulacje prawne nie wskazywały, że organ przedłużając termin zwrotu podatku winien podać datę przedłużenia zwrotu, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do wadliwego ustalenia, za wyrokiem z 26 września 2018 r., że postanowienie z 06 grudnia 2017 r., jak również postanowienie z 01 marca 2018 r., zostało wydane z naruszeniem art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 273 dyrektywy 112 poprzez nieprawidłową wykładnię zgodnie z którą niewskazanie daty dziennej w postanowieniu Naczelnika US i zmiana w tym zakresie dokonana w postanowieniu skarżącego stanowiła działanie naruszające zasadę neutralności podatku VAT - skarżący podnosi, że wymóg wskazania daty dziennej w postanowieniu Naczelnika US nie wynika z treści art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, a przy dokonaniu wykładni art. 273 dyrektywy 112, zakresie konieczności zachowania zasady neutralności podatku VAT Sąd nie uwzględnił, że art. 273 dyrektywy 112, zgodnie z orzecznictwem TSUE, zobowiązuje państwa członkowskie do podejmowania działań w celu ochrony swych interesów finansowych, a zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez dyrektywę 112, które to działania wskazane szczegółowo w postanowieniu skarżącego są realizowane przez Naczelnika US w trakcie kontroli podatkowej dotyczącej weryfikacji zasadności zwrotu VAT dla spółki za maj 2016 r.
5.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjna spółka wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przepisanej, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz oddalenie wniosku dowodowego z decyzji wymiarowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
6. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu jawnym (art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, ustalił, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
6.1. W świetle sformułowanych w skardze kasacyjnej zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego kluczowe w rozpatrywanej sprawie pozostaje to, czy zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z 1 marca 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienia organu pierwszej instancji z 6 grudnia 2017 r. nastąpiło po upływie terminu do dokonania zwrotu VAT, ponieważ termin ten wyekspirował i nie mógł być przedłużony po raz kolejny. Stanowisko takie Sąd pierwszej instancji zajął wskazując na wynikające z art. 153 p.p.s.a. związanie wyrokiem WSA w Warszawie z 26 września 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3487/17, którym uchylono postanowienie DIAS z 17 sierpnia 2017 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za maj 2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie NUS z 19 lipca 2016 r. W wyroku z 26 września 2018 r. WSA w Warszawie mając na względzie uchwałę Naczelnego Sąd Administracyjnego z 24 października 2016r. o sygn. akt I FPS 2/16, uznał, że NUS naruszył art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i art. 273 dyrektywy 112 oraz konstytucyjną i unijną zasadę proporcjonalności, przez przedłużenie terminu zwrotu VAT do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika w toku kontroli podatkowej przez brak wskazania w postanowieniu konkretnej daty dziennej zakończenia tej weryfikacji. Zgodnie ze stanowiskiem WSA wyrażonym w omawianym wyroku z 26 września 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3487/17, postanowienie DIAS z 17 sierpnia 2017 r., którym organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu przedłużenia zwrotu VAT, naruszyło przepisy zarówno prawa materialnego jak i procesowego, ponieważ zostało wydane po terminie zwrotu VAT, który w chwili jego wydania już upłynął.
6.2. W odniesieniu do takiego stanowiska Sądu pierwszej instancji w pierwszej kolejności należy zauważyć, że stanowisko to w istocie opiera się na nieprawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 26 września 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3487/17. Ponieważ wyrok w sprawie III SA/Wa 3487/17, w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie nie był prawomocny, nie było podstaw do przyjęcia, że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Związanie, o którym mowa w tym przepisie dotyczy jednak wyroku, który ma charakter prawomocny. Ponadto wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3487/17, został poddany kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnemu łącznie z rozpatrywaną sprawą na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. W wyniku tej kontroli NSA wyrokiem z 4 listopada 2021 r., sygn. akt I FSK 354/19, uchylił wyrok w sprawie III SA/Wa 3487/17 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania uznając, że zaskarżone postanowienie DIAS z 17 sierpnia 2017 r. oraz postanowienie je poprzedzające NUS z 19 lipca 2016 r. nie naruszają przepisów prawa materialnego i procesowego ze względu na sformułowany w nich sposób określenia terminu zwrotu.
6.3. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie błędnie uznał, że zaskarżone w rozpoznawanej sprawie postanowienie DIAS z 1 marca 2018 r., jak i utrzymane przez nie w mocy postanowienie NUS z 6 grudnia 2017 r. wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, ponieważ wynikające z nich przedłużenie terminu ww. zwrotu VAT obiektywnie nie mogło nastąpić wobec stwierdzonej wcześniejszym wyrokiem WSA w Warszawie wadliwości postanowień, na podstawie których wcześniej przedłużono termin zwrotu. Takie stanowisko Sądu pierwszej instancji za zasadny pozwala uznać w pierwszej kolejności zarzut naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.
6.4. Ponownie kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia o przedłużeniu zwrotu Sąd pierwszej instancji powinien mieć na względzie przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego a w szczególności to, że na zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia nie mógł mieć wpływu sposób wskazania terminu zwrotu w postanowieniu DIAS z 17 sierpnia 2017 r. oraz poprzedzającym je postanowieniu NUS z dnia 19 lipca 2016 r.
7. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
7.1. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Dominik Mączyński Artur Mudrecki Roman Wiatrowski
sędzia WSA del. sędzia NSA sędzia NSA
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło