III SA/Łd 616/18

Dnia 17 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi P. O. na pismo Rektora A w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za studia 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej P. O. kwotę 100,00 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 17 października 2018 roku pod pozycją 4425. P. O. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na pismo Rektora Wyższej Szkoły [...] w [...] z [...] w którym podtrzymał on swoją decyzję w sprawie odpłatności za studia zawartą w decyzji z [...]. W uzasadnieniu Rektor wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 4 regulaminu finansowego obowiązującego kandydatów na studia oraz studentów studiów pierwszego stopnia na Wydziale Chemii Stosowanej od roku akademickiego 2017/2018 oraz w związku § 3 ust. 3 i 4 umowy o warunkach odpłatności na studiach I stopnia na Wydziale Chemii Stosowanej w WSZŁKO z siedzibą [...] nr [...] zawartą [...] student jest zobowiązany do uregulowania należnej opłaty czesnego w wysokości 2400 zł za semestr, przy czym dopuszczalne są wpłaty w postaci rat miesięcznych. Zgodnie zaś z § 4 ust. 4 Uczelnia nie zwalnia skreślonego studenta z obowiązku uregulowania zaległych opłat. Jak wynika z akt sprawy, 23 września 2017 r. P. O. została przyjęta na studia pierwszego stopnia na Wydziale Chemii Stosowanej Wyższej Szkoły [...] w [...]. 22 lutego 2018 r. zaliczyła pierwszy semestr studiów na kierunku chemia o profilu praktycznym w formie niestacjonarnej. Zaś 18 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 46 ust.1 i 2 Regulaminu studiów złożyła rezygnację ze studiów ze skutkiem na dzień jej złożenia i jednocześnie wniosła o zaprzestanie naliczania odpłatności za studia. Decyzją z [...] Rektor Wyższej Szkoły [...] w [...] skreślił P. O. z listy studentów. Jednocześnie poinformował, że zgodnie z § 4 pkt 4 umowy o warunkach odpłatności uczelnia nie zwalnia z opłat za dany semestr nauki, w którym student składa rezygnację, a zaległość wynosi 1600 zł. 27 kwietnia 2018 roku skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie odpłatności za studia ustalonej w decyzji z [...]. W zaskarżonym piśmie z [...] Rektor Wyższej Szkoły [...] w [...] podtrzymał własną decyzję o obowiązku uiszczenia opłaty za studia. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części ustalającej wysokość zaległości w odpłatności za studia zarzucjący: I. naruszenie prawa materialnego, a to w szczególności: a) art. 190 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.) poprzez ustalenie w decyzji o skreśleniu z listy studentów wysokości zaległości za studia; b) 160a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 4 ust. 4 umowy o warunkach odpłatności i § 5 regulaminu finansowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie odpłatności za okres nauki na przyszłość; II . naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności : a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) – dalej "k.p.a.", przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, prowadzące w konsekwencji do ustaleń nieznajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie; b) art. 107 § 3 i 4 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia decyzji, części ustalającej odpłatność, mimo spornego charakteru rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Rektor Wyższej Szkoły [...] w [...] wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że rozłożenie na raty odpłatności za studia nie zmieniało wysokości należności za drugi semestr studiów P. O. w kwocie 2400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Akty i czynności z zakresu działalności administracji publicznej podlegające kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne określa przepis art. 3 § 2 pkt 1 – 8 i § 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach,5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a. W myśl § 3 tego przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w ustawie. Z treści powołanego art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a wynika, że przedmiotem skargi mogą być decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 104 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Decyzja jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz. R. Hauser, M. Wierzbowski, wydanie 5, C.H. Beck Warszawa 2018, str.805). Zatem podstawę prawną decyzji stanowią przepisy prawa materialnego dotyczące rozstrzyganej sprawy, a więc przepisy prawa powszechnie obowiązującego, tj. ustawy i rozporządzenia. W niniejszej sprawie P. O. wniosła skargę na pismo rektora z [...] dotyczące odmowy zwolnienia z opłaty za studia za semestr nauki, w którym student złożył rezygnację. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, ze zm) w art. 99 ust. 1 przewiduje pobieranie opłat za usługi edukacyjne zgodnie z art. 160a -warunki tej odpłatności określa umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej. Umowa o warunkach odpłatności za studia powinna zatem obejmować takie zagadnienia jak przedmiot opłat, ich wysokość, zasady i terminy ich wnoszenia, skutki nieuiszczenia opłat, a zatem kwestie decydujące o treści tego konkretnego zobowiązania pieniężnego. Umowa ta ma charakter umowy cywilnoprawnej. Stąd też do ewentualnych roszczeń (przysługujących zarówno uczelni, jak i studentowi) zastosowanie znajdą odpowiednie regulacje prawa cywilnego (materialnego, jak i procesowego). Zgodnie z art. 99 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie zasady pobierania opłat i wysokość opłat w uczelni niepublicznej określa organ wskazany w statucie. W rozpoznawanej sprawie Regulamin Studiów Wyższej Szkoły [...] stanowi w § 9, że wysokość opłat za zajęcia dydaktyczne, opłaty rekrutacyjnej oraz innych opłat określa Regulamin Finansowy studiów zaś zobowiązania finansowe studenta wobec uczelni reguluje odrębna umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej. W szczególnych przypadkach na uzasadniony wniosek studenta kanclerz może odroczyć termin płatności opłaty za zajęcia dydaktyczne. W świetle powołanych wyżej uregulowań źródłem roszczeń dotyczących kwestii odpłatności za studia jest w tej sprawie umowa cywilnoprawna. Zawarcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie w piśmie Rektora zawierającym błędne pouczenie o prawie do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego nie pozbawia zaistniałego w sprawie sporu charakteru sporu cywilnoprawnego. Podobne stanowisko było już wielokrotnie wyrażane w orzeczeniach sądów administracyjnych, w których przyjęto, że jeżeli źródłem roszczeń między studentem a uczelnia wyższą jest umowa cywilnoprawna dotycząca warunków odpłatności za studia, to ewentualne spory dotyczące jej stosowania mogą być rozstrzygane na drodze postępowania cywilnego (zob. np.: wyrok WSA w Warszawie z 14 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 351/10; postanowienie WSA we Wrocławiu z 10 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 877/13, postanowienie WSA w Poznaniu z5 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 433/18, wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r sygn. akt II SA/Bk 320/08 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych w skrócie CBOSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozstrzyganej sprawie należało przyjąć, że stosunek podstawowy łączący skarżącą z uczelnią, dotyczący odpłatności za studia, wynika z zawartej umowy o warunkach odpłatności za studia, a zatem wszelkie roszczenia wynikające z tej umowy powinny być dochodzone w drodze powództwa przed sądem powszechnym. W tej sytuacji, skoro w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczące odmowy zwolnienia z odpłatności za studia zawarte w piśmie Rektora z 15 maja 2018 r. ma bez wątpienia charakter cywilnoprawny, to tym samym skarga w tym przedmiocie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tych względów skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o czym orzeczono w sentencji. R.T.