VI SA/Wa 1744/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-17
Skład orzekający: Aneta Lemiesz, Izabela Głowacka-Klimas, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości prawidłowo zastosował art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, sprzeciwiając się wpisowi kandydata na listę adwokatów z powodu wcześniejszego warunkowego umorzenia postępowania karnego, mimo że wpis uległ zatarciu, czyn miał miejsce wiele lat wcześniej, został popełniony przez młodą osobę i był sprowokowany przez funkcjonariuszy publicznych?Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości nieprawidłowo zastosował art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, sprzeciwiając się wpisowi kandydata na listę adwokatów. Sąd uznał, że organ nie dokonał wszechstronnej analizy całokształtu okoliczności sprawy, skupiając się jedynie na fakcie warunkowego umorzenia postępowania karnego, ignorując jego zatarie, upływ czasu od zdarzenia, młody wiek kandydata w momencie jego popełnienia oraz prowokacyjny charakter zachowania funkcjonariuszy publicznych. W konsekwencji, organ naruszył przepisy proceduralne, w tym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wszechstronnej oceny materiału dowodowego.Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi M. E. na listę adwokatów, uznając, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu z powodu wcześniejszego warunkowego umorzenia postępowania karnego za wręczenie korzyści majątkowej funkcjonariuszom Straży Miejskiej. Kandydat wniósł skargę, argumentując, że organ nie wziął pod uwagę zatarcia wpisu, młodego wieku w momencie zdarzenia, prowokacyjnego zachowania funkcjonariuszy oraz jego późniejszej nienagannej postawy. Sąd uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nieprawidłowo ocenił przesłankę nieskazitelności charakteru.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt VI SA/Wa 1744 /18 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Ewa Sałańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. E. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. E. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Sprawiedliwości ("Minister", "organ") decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr DZP-III-6010-131/18, działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej "k.p.a."), w związku z art. 69a ust. 1 i art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r., poz. 1184 - dalej "ustawa"), sprzeciwił się wpisowi M. E. na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w [...] dokonanemu na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2018 r.
Ww. decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
M. E. ("skarżący", "strona") w dniu 9 maja 2018 r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] ("ORA") z wnioskiem o wpis na listę adwokatów w trybie art. 68 ust. 1 ustawy, w związku z ukończeniem aplikacji adwokackiej i zdaniem egzaminu, przedkładając m.in. zaświadczenie o niefigurowaniu w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego, uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego z dnia 23 kwietnia 2018 r., wniosek o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego, zaświadczenie o odbyciu aplikacji adwokackiej, protokół ślubowania oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych i korzystaniu z pełni praw publicznych, odpis dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, kwestionariusz osobowy oraz życiorys.
ORA, uchwałą z dnia [...] maja 2018 r. uznała, że wniosek skarżącego o wpis na listę adwokatów zasługuje na uwzględnienie, zaś kandydat daje rękojmię prawidłowego oraz należytego wykonywania zawodu adwokata.
W dniu 22 maja 2018 r. na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy, akta osobowe skarżącego zostały zwrócone przez Departament Zawodów Prawniczych w celu uzupełnienia materiału dowodowego, w związku z informacją zawartą w kwestionariuszu osobowym o prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu karno-sądowym, o ustalenie jaki organ prowadził postępowanie i pod jaką sygnaturą akt, czego dotyczyło oraz jak i kiedy zostało zakończone.
Dziekan ORA pismem z dnia 4 czerwca 2018 r., stanowiącym odpowiedź na pismo z dnia 22 maja 2018 r., uzupełnił akta osobowe o wyjaśnienia strony w sprawie prowadzonego przeciwko niemu postepowania karno-sądowego, do których została dołączona kserokopia wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] o warunkowe umorzenie postępowania karnego z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...] , oraz kserokopia wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...] .
Dodatkowo Ministerstwo Sprawiedliwości zwróciło się w dniu 19 czerwca 2018r. do Sądu Rejonowego [...] w [...] o przesłanie odpisu wyroku z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...] .
Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego ustalono, że wpis o warunkowym umorzeniu sprawy prowadzonej pod sygn. akt I[...] uległ zatarciu, co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności strony.
Zaskarżoną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę adwokatów ORA w [...] dokonanemu na mocy jej uchwały z dnia [...] maja 2018 r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Minister podniósł, iż w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki wpisu, o których mowa w art. 65 pkt 2, 3 i 4 ustawy, albowiem korzysta on w pełni praw publicznych, posiada pełną zdolność do czynności prawnych, jak również ukończył wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] uzyskując tytuł magistra prawa. Ponadto odbył aplikację adwokacką zakończoną z dniem 31 grudnia 2017 r. oraz uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.
Jednak, jakkolwiek skarżący spełnia wynikające z cyt. wyżej przepisów wymagania formalne, to w ocenie Ministra nie można przyjąć, ze spełnia również wymóg nieskazitelnego charakteru i daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, zgodnie z przepisem art. 65 pkt 1 ustawy.
Skarżący dopuścił się bowiem czynu polegającego na tym, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. około godziny 18:17 w [...] wręczył pełniącym funkcję publiczną funkcjonariuszom Straży Miejskiej w [...] - M. W. i M. S. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie 50 złotych, w zamian za odstąpienie od nałożenia mandatu karnego za popełnione wykroczenie w ruchu drogowym, które było przedmiotem postępowania karnego przed Sądem Rejonowym [...] w [...] w sprawie prowadzonej pod sygn. akt [...] . Postępowanie zostało warunkowo umorzone na okres roku próby oraz orzeczono świadczenie pieniężne w kwocie 400 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej.
Zgodnie z informacją z Krajowego Rejestru Karnego, wpis o warunkowym umorzeniu postępowania karnego strony uległ zatarciu.
Następnie Minister wskazał, iż jest uprawniony do dokonania samodzielnej oceny przesłanki rękojmi na podstawie posiadanych informacji, dotyczących uprzedniego zachowania wnioskującego o wpis na listę adwokatów.
Organ podniósł, że w uchwale z dnia 27 listopada 1984 r., sygn. akt III AZP 6/84, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na fakt, że zatarcie skazania - co można odnieść również do usunięcia z Krajowego Rejestru Karnego wpisu na temat osoby, wobec której warunkowo umorzono postępowanie - nie oznacza zmiany oceny sprawcy w sferze etyczno-moralnej. Zatarcie bowiem nie musi automatycznie usuwać zastrzeżeń co do wysokich walorów etycznych lub nieposzlakowanego charakteru.
Zdaniem Ministra, na ocenę nieskazitelności charakteru skarżącego pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ma wpływ fakt dopuszczenia się zachowania polegającego na wręczeniu pełniącym funkcję publiczną funkcjonariuszom Straży Miejskiej w [...] korzyści majątkowej w postaci pieniędzy w kwocie 50 złotych w zamian za odstąpienie od nałożenia mandatu karnego za popełnione wykroczenie w ruchu drogowym, które rzutuje na jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość. Swoim zachowaniem sprzeniewierzył się on podstawowym zasadom godności i uczciwości.
Minister dokonał analizy postępowania skarżącego będącego przedmiotem sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w [...] , sygn. akt [...] . Wskazał, iż w toku badania czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata kluczowe znaczenie odegrały ustalenia faktyczne dotyczące zachowania strony wynikające z ustaleń sądu powszechnego, a więc zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, mimo że warunkowe umorzenie postępowania karnego uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata. Zachowanie skarżącego wpływa na negatywne postrzeganie osób wykonujących zawody zaufania publicznego. Prowadzi to do konstatacji, że skarżący swoim zachowaniem nie tylko podważył zaufanie i wizerunek swojej osoby, lecz również godził w dobre imię prawników oraz naruszył standardy składające się na budowanie pozytywnego odbioru całego systemu wymiaru sprawiedliwości.
Organ uznał, że skoro skarżący będąc dopiero u progu kariery prawniczej, uwikłał się już w postępowanie karne, to podważa to jego wiarygodność i przydatność do wykonywania zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego.
Udzielenie korzyści majątkowej osobie pełniącej funkcję publiczną w związku z pełnieniem tej funkcji świadczy o braku odpowiedzialności i nieskazitelności charakteru strony. Minister zaznaczył, że choć postępowanie karne zostało warunkowo umorzone, to jednak bezsporne są ustalenia sądu w przedmiocie nagannego zachowania kandydata mającego miejsce w nieodległej przeszłości, w czasie odbywania studiów prawniczych, a rozstrzygnięcie sądu zapadło w czasie odbywania aplikacji adwokackiej.
Uwzględniając całokształt ustaleń, Minister stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 ustawy, co podważa jego przydatność do wykonywania zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego sprawowanego zarówno w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i przyszłych klientów. Ustawowo zagwarantowane Ministrowi prawo sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów służy temu, by ten zawód wykonywały tylko te osoby, które mogą sprostać wysokim wymaganiom także moralnym, etycznym i osobowościowym.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości wniósł, reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, M.E. zaskarżając ją w całości.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci:
1. opinii adwokata M. L.;
2. opinii adwokata W. L.;
3. opinii adwokat M. J. na okoliczność ich treści, postawy zawodowej i cech osobowości skarżącego, posiadania przez niego nieskazitelnego charakteru oraz faktu dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków adwokata.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
I. Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez:
a) niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia okoliczności czynu popełnionego przez skarżącego, powodów jego popełnienia i dokonanie ustaleń jedynie w zakresie prawnokarnych następstw zdarzenia z dnia 31 sierpnia 2012 r., tj. faktu warunkowego umorzenia postępowania karnego,
b) pominięcie twierdzeń i dowodów wskazywanych przez skarżącego w pisemnych wyjaśnieniach dołączonych do pisma Dziekana ORA z dnia 4 czerwca 2018 r.,
c) niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wystarczający materiału dowodowego świadczącego o postawie skarżącego po zdarzeniu z dnia 31 sierpnia 2012 r., a w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków adwokata i efekcie nieuwzględnienie interesu prywatnego skarżącego, zamykając jego uprawnienia w rozpoczęciu działalności zawodowej adwokata;
2. art. 80 k.p.a. poprzez:
a) nieprzeprowadzenie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
b) dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, poprzez pominięcie okoliczności popełnionego czynu, upływu okresu próby, czasu, który upłynął od momentu zdarzenia z dnia 31 sierpnia 2012 r. do chwili złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów (6 lat) oraz jednoznacznie krytycznego stosunku skarżącego do swojego zachowania,
c) brak uwzględnienia okoliczności, iż do popełnienia przez skarżącego czynu będącego podstawą stwierdzenia przez organ braku nieskazitelności jego charakteru, doszło w sytuacji wymuszenia wręczenia korzyści majątkowej ze strony funkcjonariusza publicznego, co łagodzi odpowiedzialność udzielającego tej korzyści,
d) dokonanie oceny zachowania skarżącego pod kątem zaostrzonych standardów ocen zachowań osób pełniących funkcje społeczne lub wykonujących zawody prawnicze, podczas gdy skarżący w chwili zdarzenia miał 21 lat, nie był aplikantem adwokackim, a nawet nie posiadał jeszcze wykształcenia prawniczego, które to okoliczności powinny być uznane za łagodzące jego odpowiedzialność, pominięcie elementów składających się na drogę życiową i zawodową skarżącego po popełnieniu występku, podczas gdy od przyszłego adwokata wymaga się, aby w dacie powołania, a nie uprzednio (6 lat wstecz) dysponował cechą nieskazitelności charakteru,
e) brak uwzględnienia faktu, że wobec skarżącego zastosowano nie skazanie, lecz warunkowe umorzenie postępowania karnego, z wyznaczeniem możliwie najkrótszego - rocznego okresu próby, co świadczy o nieznacznej społecznej szkodliwości czynu, jak również o niebudzącym wątpliwości dotychczasowym (tj. do momentu popełnienia czynu zabronionego) sposobie jego życia, a także pominięcie okoliczności zatarcia wpisu o warunkowym umorzeniu postępowania - co w efekcie doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżący nie jest osobą o nieskazitelnym charakterze i swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, nie spełniając tym samym jednej z przesłanek koniecznych do wpisu na listę adwokatów, podczas gdy wszechstronna i wyczerpująca, oparta na zasadach logicznego rozumowania wskazaniach wiedzy i doświadczenia życiowego analiza prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi do odmiennego wniosku;
3. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez:
a) niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów i dowodów, na których organ administracji oparł swoje rozstrzygnięcie, koncentrując się niemalże wyłącznie na cytowaniu orzeczeń wydanych w innych sprawach, których stan faktyczny odbiegał znacznie od stanu faktycznego niniejszej sprawy,
b) niewskazanie przyczyn, z powodu których organ nie wziął pod uwagę okoliczności zgłaszanych przez skarżącego w piśmie wyjaśniającym, dołączonym do pisma Dziekana ORA z dnia 4 czerwca 2018 r., wynikających również z załączonego wówczas wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] o warunkowe umorzenie postępowania karnego z dnia 30 czerwca 2015 roku, oraz powodów dla których podważona została zasadność wpisu na listę adwokatów, podjętego uchwałą ORA;
4. art. 8 k.p.a. w zw. 11 k.p.a. poprzez dokonanie przez Ministra oceny zasadności uchwały ORA o wpisie na listę adwokatów oraz postawy skarżącego jedynie przez pryzmat kwalifikacji prawnej czynu przyjętej w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne i lakoniczne przytoczenie argumentów przemawiających za podjęciem decyzji wyrażającej sprzeciw, a przez to rezygnację z realizacji zasady wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy wydaniu decyzji i przeprowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywatela do organów administracji publicznej;
5. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieinformowanie skarżącego o przebiegu postępowania, w szczególności niezawiadomienie skarżącego o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości złożenia wniosków dowodowych, przez co pozbawiono skarżącego uprawnienia do zwrócenia Ministrowi uwagi na potrzebę przeprowadzenia dodatkowych dowodów, w tym opinii o skarżącym, a w konsekwencji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, skutkujące błędnym ustaleniem, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków adwokata;
6. art. 69 ust. 2 i art. 68 ust. 3 ustawy poprzez nieprawidłowe uznanie przez Ministra, że zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis na listę adwokatów nie zawierał wszystkich wymaganych dokumentów, co w konsekwencji doprowadziło do zwrotu akt ORA z poleceniem ich uzupełnienia o niewymagane przez ustawę informacje, w efekcie skutkując przekroczeniem 30-dniowego terminu na zgłoszenie przez Ministra sprzeciwu;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 65 pkt 1 ustawy poprzez błędną, nazbyt restrykcyjną wykładnię pojęcia "nieskazitelności charakteru", wyrażającą się w uznaniu, że:
a) analiza i ocena dotychczasowego życia - czy to prywatnego czy zawodowego - osoby składającej wniosek o wpis na listę adwokatów, która popełniła czyn przestępczy, jest zbędna, ponieważ sam fakt jego popełnienia rzutuje w sposób przesądzający na ocenę nieskazitelności charakteru i rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków, podczas gdy analizowane pojęcie nie może być rozumiane a priori jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata;
b) jedno odległe, incydentalne zdarzenie z udziałem skarżącego (zwłaszcza mając na uwadze wszelkie okoliczności jego popełnienia w niniejszej sprawie) świadczy o braku nieskazitelności charakteru oraz braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, podczas gdy przesłankę nieskazitelności należy odnosić również do cech charakteru kandydata, całokształtu jego późniejszego zachowania, nie zaś do jego jednorazowego czynu;
2. art. 106 k.k. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie instytucji zatarcia wpisu o warunkowym umorzeniu postępowania i wywodzenie negatywnych skutków prawnych z faktu popełnienia występku, który w świetle prawa należy uznać za nieistniejący.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca rozwinęła i uszczegółowiła wniesione zarzuty.
Skarżący wskazał m. in., że analiza akt sprawy karnej o sygn. akt [...] , w tym w szczególności postanowienia o przedstawieniu zarzutów M. W. oraz postanowienia o przedstawieniu zarzutów M. S., pozwala na ustalenie, że funkcjonariuszom Straży Miejskiej, którym skarżący wręczył korzyść majątkową, postawiono kolejno 556 zarzutów (funkcjonariusz M. W.) oraz 470 zarzutów (funkcjonariusz M. S.) popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 k.k. i to wyłącznie w okresie 5 miesięcy, działając od 26 lipca 2012 r. do 27 grudnia 2012 r. O skali zachowań funkcjonariuszy Straży Miejskiej świadczą między innymi wyjaśnienia współoskarżonego G. L., z których wynika, że: "pan W. i S. przedkładają przyjęcie korzyści majątkowej nad pracę i wywiązywanie się z obowiązków. Chodziły słuchy, że potrafią dziennie przyjąć nawet do 600 złotych na patrol", "...gorsze stosunki mieliśmy jedynie ze S. i M. W. i było to związane z tym, że wszyscy bali się z nimi pracować przez ilość i sposób przyjmowania przez nich korzyści".
Sam M. S. wyjaśnił: "w wakacje 2012 r. zaczęło się mówić, że będą chcieli się nas pozbyć, wtedy stwierdziliśmy, że trzeba coś więcej zarobić, póki można".
Analiza wyjaśnień osób wręczających korzyści majątkowe pozwala uchwycić powtarzający się model zachowań Strażników Miejskich, ukierunkowany na namówienie, czy wręcz wymuszenie na osobach, które popełniły wykroczenie, wręczenia funkcjonariuszom korzyści majątkowej.
Z powyższego wynika - w ocenie strony skarżącej - że funkcjonariusze publiczni, którym skarżący wręczył korzyść majątkową w kwocie 50 złotych, zajmowali się uzyskiwaniem tych korzyści niejako zawodowo, czyniąc z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu. Umiejętnie kierowali rozmową z osobą która popełniła wykroczenie drogowe w taki sposób, aby skłonić ją do wręczenia korzyści majątkowej. W większości przypadków to oni wychodzili z inicjatywą, zachęcali do zakończenia sprawy w sposób nieoficjalny. Strażnicy wprost pytali co proponuje kierowca lub sami informowali jaką kwotę należy "wyłożyć", by odjechać nieukaranym.
Skarżący wskazał, iż zatem dopiero dookreślenie kontekstu, w którym doszło do wręczenia korzyści majątkowej (zwłaszcza zauważenie faktu, iż to funkcjonariusze wyszli z propozycją zakończenia sprawy bez ukarania mandatem karnym), pozwala na prawidłową analizę postawy i zachowania skarżącego, która nie zasługuje na tak rygorystyczną ocenę, jak przedstawiona przez Ministra w zaskarżonej decyzji.
Zdaniem strony skarżącej organ wydając decyzję skoncentrował się wyłącznie na jednostkowym zdarzeniu z życia skarżącego (oceniając je tylko i wyłącznie przez pryzmat przyjętej kwalifikacji prawnej i opisu czynu), bez przeanalizowania zachowania w ciągu dłuższego okresu czasu. Za całą aktywność organu służyło zwrócenie się w dniu 19 czerwca 2018 r. do Sądu Rejonowego [...] w [...] o odpis wyroku z dnia [...] grudnia 2015 roku, sygn. akt [...] , podczas gdy zasadnym było zebranie materiału dowodowego świadczącego o całokształcie okoliczności, w których doszło do popełnienia czynu, również stosownych opinii o skarżącym.
Jedną z konsekwencji powyższego, tj. dokonania powierzchownej analizy okoliczności sprawy przez organ, jest sporządzenie równie ogólnikowego uzasadnienia, które w żadnym zakresie nie stanowi prawidłowego i należytego umotywowania podjętej decyzji.
Następnie strona skarżąca podniosła, że wszystkie cytowane przez organ orzeczenia (za wyjątkiem wyroku NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., ll GSK 279/13, dotyczącego kierownika Ośrodka Szkolenia Kierowców) odnosiły się do osób, które nie tylko były prawnikami, ale w momencie zdarzenia poddającego w wątpliwość nieskazitelność ich charakteru, wykonywały już zawód radcy prawnego, adwokata, czy też sędziego. Skarżący zaś w chwili popełnienia w dniu [...] sierpnia 2012 r. występku miał 21 lat, nie ukończył studiów, nie wykonywał jeszcze zawodu zaufania publicznego, nie posiadał uprawnień do jego samodzielnego wykonywania, jak również nie był jeszcze aplikantem adwokackim.
Oczywiście nie ma to znaczenia z punktu widzenia obowiązku przestrzegania przepisów prawa, jednak standardy oceny zachowań i postaw osób pełniących funkcje społeczne czy też wykonujących zawody zaufania publicznego są z całą pewnością zaostrzone, w porównaniu do osób, które nie pełnią takich funkcji i nie wykonują zawodu zaufania publicznego.
Ponadto strona skarżąca wskazała, że organ w niniejszej sprawie w ogóle nie rozpatrzył okoliczności, w których doszło do zdarzenia, nie dokonał oceny zachowania skarżącego w kontekście jego młodego wieku oraz zachowania funkcjonariuszy Straży Miejskiej, którzy na szeroką skalę - można rzecz zawodowo - zajmowali się "wyłudzaniem" korzyści majątkowej. Należy uznać za istotne dla oceny zachowania skarżącego, iż Strażnicy Miejscy są funkcjonariuszami publicznymi, dysponującymi władztwem oraz uprawnieniami, które mogli wykorzystać na niekorzyść skarżącego, nakładając na niego surową karę pieniężną. Zarówno doktryna jak i orzecznictwo przyjmują, że żądanie korzyści majątkowej ze strony funkcjonariusza publicznego łagodzi odpowiedzialność udzielającego tej korzyści, który w takich wypadkach jest w sytuacji przymusowej.
Następnie strona skarżąca podkreśliła, iż skarżący nie został skazany za popełniony czyn zabroniony, lecz zastosowano wobec niego warunkowe umorzenie postępowania karnego, co świadczy o nieznacznej winie i społecznej szkodliwości popełnionego występku, jak również o niebudzącym wątpliwości dotychczasowym sposobie jego życia. Wbrew posługiwaniu się i cytowaniu przez Ministra terminem "skazanie" i "kara" żaden z nich nie odnosi się do osoby skarżącego. Istota warunkowego umorzenia postępowania polega na tym, że prawnokarna ocena czynu jest tak nieznacznie ujemna, że właśnie odstępuje się od "skazania" oraz wymierzenia "kary" na okres próby. Przy tym w przypadku skarżącego zastosowano najkrótszy możliwy roczny okres próby.
W skardze wskazano także, że podjęte przez skarżącego zachowanie nie było kalkulowane, lecz stanowiło nagłą i nieprzemyślaną reakcję na propozycję Strażników Miejskich "załatwienia sprawy" w sposób nieformalny. Zdarzenie to nie świadczy również o aktualnej postawie skarżącego. A zatem organ nie tylko nie dokonał prawidłowej analizy zdarzenia z dnia [...] sierpnia 2012 roku oraz zachowania skarżącego, oceniając je zbyt rygorystycznie, bez uwzględnienia okoliczności łagodzących, ale też nie zbadał jego postawy po zdarzeniu. A przecież sam skarżący we wniosku o wpis na listę adwokatów przyznał, że toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne, mimo iż z zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że nie był karany, co świadczy o jego uczciwości, odwadze cywilnej oraz poczuciu odpowiedzialności za popełniony błąd. W pisemnych wyjaśnieniach skarżący przyznał, że jest świadom naganności swojego zachowania podkreślając, że obecnie w przypadku znalezienia się w tożsamej sytuacji, z całą pewnością zachowałby się w sposób zgodny z prawem, co w żaden sposób nie zostało zauważone przez Ministra.
Uznać należy zatem, iż organ nie dokonał oceny całego materiału dowodowego i wszystkich okoliczności, a swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na jednym incydentalnym zdarzeniu i tylko na tej podstawie odmówił skarżącemu prawa wykonywania zawodu.
Strona skarżąca podkreśliła, że skarżący od momentu rozpoczęcia aplikacji pracował w sposób nienaganny w Kancelarii Adwokackiej, czego wyrazem są opinie patrona oraz innych adwokatów, zaświadczenie o ukończeniu aplikacji oraz uchwała ORA o wpisie na listę adwokatów. Będąc członkiem samorządu adwokackiego skarżący nie dopuścił się jakichkolwiek zachowań skutkujących prowadzeniem postępowania dyscyplinarnego, czy też tym bardziej karnego. Tym samym w trakcie aplikacji skarżący cechował się nienaganną postawą tak w stosunku do zastępowanych stron, jak i organów sądowych, a także należycie wykonywał obowiązki w stosunku do samorządu adwokackiego. Brak jest zatem wątpliwości co do tego, ze skarżący w trakcie pełnienia obowiązków adwokata będzie działał zgodnie z interesem klientów i wymiaru sprawiedliwości.
Zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra, który nie podjął nawet próby oceny okoliczności faktycznych, w których zapadł wyrok warunkowo umarzający postępowanie oraz aktualnej oceny postawy skarżącego ocenić należy - zdaniem strony skarżącej - jako arbitralne, dokonane w sprzeczności z wymaganiami o których mowa w art. 80 k.p.a. Prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego winna prowadzić do wniosków przeciwnych, aniżeli wywiedzione przez organ.
Ponadto strona skarżąca podniosła, że organ bezkrytycznie uwzględnił tylko jeden z wchodzących w grę interesów, tj. interes publiczny. Bez rozważenia interesu strony Minister naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym przede wszystkim zasadę, z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy (art. 8 k.p.a.).
Co ważne, skarżący cały czas od ukończenia studiów wykonuje wyłącznie pracę prawnika i umożliwienie mu pełnego wykonywania tego zawodu jest dla niego priorytetem i najwyższym celem życia zawodowego, któremu poświęcił znaczny nakład pracy, energii, czasu, a także środków finansowych, związanych choćby z opłatą szkolenia na aplikacji adwokackiej (ok. 5.500 złotych rocznie), opłatą za egzaminy oraz pomoce naukowe.
Reasumując, strona skarżąca podniosła, iż ocena, że kandydat nie spełnia przesłanki nieskazitelności charakteru może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W sprawie nie tylko nie zebrano w sposób prawidłowy materiału dowodowego, ale i ten znajdujący się w aktach, rozpatrzono błędnie.
Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.
Organy administracyjne mają obowiązek działać racjonalnie, a nie arbitralnie. Temu ma służyć zarówno obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 77 k.p.a.), obowiązek sporządzenia z urzędu adekwatnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), jak i wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Nie można mówić o przestrzeganiu powyższych obowiązków, gdy decyzja organu I instancji jest wewnętrznie sprzeczna i zawiera arbitralne ustalenia.
Naruszenie przepisów proceduralnych, o których mowa w pkt I-IV uzasadnienia skargi prowadzi w efekcie do naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), a także zasady z art. 11 k.p.a. który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.
Zarzucane uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wszechstronna i wyczerpująca, oparta na zasadach logicznego rozumowania, wskazaniach wiedzy i doświadczenia życiowego analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzić powinna do wniosku, że zdarzenie sprzed 6 lat stanowiło jedynie nieprzemyślany incydent w życiu skarżącego, zaś analiza jego późniejszej postawy życiowej świadczy o tym, ze skarżący posiada przymiot nieskazitelności charakteru oraz daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków adwokata.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę wraz z zawartymi w niej wnioskami dowodowymi. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi oraz sprzeciwił się przeprowadzeniu dowodów wnioskowanych przez stronę skarżącą. Natomiast pełnomocnik uczestnika postępowania przyłączył się do stanowiska strony skarżącej, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o dopuszczenie wnioskowanych dowodów.
Sąd postanowił przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów w postaci opinii dołączonych do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do rozumienia art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze i oceny, czy został on właściwie zastosowany w konkretnym stanie faktycznym.
Przepis ten stanowi, że na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że "rękojmia" to zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność, zaś pojęcie "nieskazitelnego charakteru" to cechy wartościujące konkretną osobę, ale nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno - moralnej, a zatem przymioty osobiste, takie jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialność za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, a "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów do czasu jego dokonania i to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata (np. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r., II GSK 1791/16).
Jak podkreśla się w orzeczeniach NSA, badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego, organ zobowiązany jest brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a tym również znane mu zdarzenia, które stanowiły podstawę wydania wyroku skazującego, mimo że skazanie uległo zatarciu (por. np. wyroki NSA z dnia: 11 kwietnia 2018 r., II GSK 1791/16; 16 marca 2018 r., II GSK 1686/16; 11 marca 2014 r., II GSK 2052/12).
Ma to więc tę konsekwencję, że organ nie może pomijać faktów o doniosłym znaczeniu dla wyniku oceny spełniania przez kandydata omawianego wymogu, nawet faktów kojarzonych z jednostkowym czynem, którego popełnienie jednoznacznie świadczy o umyślnym lekceważeniu i naruszeniu porządku prawnego. Fakty tego rodzaju nadal bowiem istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata ubiegającego się o wpis na listę adwokatów.
Zatem Sąd - co do zasady - zgadza się ze stanowiskiem, że jednorazowe zdarzenie może rzutować w sposób kluczowy i przesądzający na ocenę nieskazitelności charakteru i rękojmi jednakże - co należy podkreślić - nawet w takich sytuacjach organ nie jest zwolniony z obowiązku wszechstronnej analizy postawy danej osoby w życiu prywatnym i zawodowym, jej cech charakteru i dotychczasowego życia.
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 17 Iistopada 2017 r., II GSK 447/16, pogląd Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z którym nawet wieloletnia, nienaganna postawa wnioskującego o ponowny wpis, nie jest w stanie przy ocenie przesłanki nieskazitelnego charakteru "zniwelować" skutków wcześniejszych zachowań noszących znamiona czynu przestępczego, który to pogląd czyni zbędnym obowiązek wnikliwego i szerokiego badania przez organ przesłanki określonej art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. i prowadzi w istocie do jego odrzucenia, narusza nie tylko ten przepis, ale przez dożywotnie pozbawienie prawa wykonywania wyuczonego zawodu, narusza art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Przyjęcie, że popełnienie przez osobę wnioskującą o wpis na listę radców prawnych określonych czynów, noszących znamiona przestępstwa, wyklucza w sposób absolutny przymiot nieskazitelnego charakteru określony w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. lub czyni badanie spełnienia tej przesłanki zbędnym, musi wynikać wprost z ustawy. Nie stanowi usprawiedliwienia dla takiego rozumowania organu fakt, że wykładnia dotyczyła przepisu, w którym ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi, bowiem pojęcia te należy zawsze tłumaczyć z perspektywy ochrony interesu publicznego, któremu ma służyć przyjęte ograniczenie wolności wykonywania zawodu radcy prawnego i równolegle z perspektywy przyjętego ustawą prawa osoby, która chce wykonywać wyuczony zawód.
Wyrok ten co prawda wydany został na tle ustawy o radcach prawnych jednak z uwagi na tożsame kryteria zawarte w art. art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. oraz art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze pogląd w nim wyrażony można powołać także w niniejszej sprawie. Pozostaje on bowiem w zgodzie np. ze stanowiskiem wynikającym z wyroku NSA z dnia 2 lutego 2008 r., II GSK 325/07, że "pojęcie "nieskazitelności" zastosowane w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata. Takie podejście uznać trzeba za zbyt restrykcyjne.
W takim stanie rzeczy należy zatem odpowiedzieć na kluczowy zarzut strony skarżącej, tj. czy Minister Sprawiedliwości prawidłowo zastosował w sprawie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze uwzględniając w stanie faktycznym, który podlegał subsumpcji pod ww. przepis prawa, jedynie fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego w sprawie skarżącego, a pominął inne okoliczności, które w ww. zakresie wynikają z akt sprawy.
Zdaniem Sądu sytuacja faktyczna, na podstawie której formułowano zarzuty przeciw skarżącemu, jest dużo bardziej skomplikowana niż wynika to z zaskarżonej decyzji i powinna zostać uwzględniona przez organ w szerszym kontekście niż uczyniono to w niniejszej sprawie.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że czyn skarżącego był naganny; ma tego świadomość i orzekający Sąd i sam skarżący, ale wpis o warunkowym umorzeniu postępowania uległ zatarciu, a czyn miał miejsce 6 lat przed złożeniem wniosku o wpis. Został popełniony przez osobę młodą; a w sprawie jest pewne, że analizowane zachowanie skarżącego zostało sprowokowane przez funkcjonariuszy publicznych. Te okoliczności są bezsporne, zostały opisane we wniosku prokuratora o warunkowe umorzenie postępowania karnego z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...] .
Organ nie wziął także pod uwagę tego, że pomimo popełnienia czynu z art. 229 § 2 k.k., później wobec skarżącego nie toczyło się żadne postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające ani skargowe; przez okres aplikacji w sposób sumienny i prawidłowy wykonywał swoje obowiązki. O czym świadczą opinie wystawione przez adw. W. L. - patrona skarżącego, przez prof. nadzw. dr hab. adw. M. J., a także przez adw. M. J.. W pierwszej z ww. opinii, jej autor ocenił postawę skarżącego z uwzględnieniem okoliczności popełnienia czynu z art. 229 § 2 k.k. Sąd przeprowadził dowód w ww. opinii, jako że pozostają one w związku z ocenianymi okolicznościami sprawy. Organ naruszył zaś art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków. Strona wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej złożenie ww. opinii w toku postępowania toczącego się przed Ministrem.
Dlatego nie można odmówić racji stronie skarżącej, która akcentuje w skardze, że to, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w ujęciu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, powinno opierać się na rozważeniu całokształtu okoliczności wynikających z akt sprawy.
Organ nie dokonując pełnej oceny postępowania skarżącego i jego zachowania uchybił nakazom płynącym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz - w konsekwencji - art. 107 § 3 k.p.a.
Organ oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na jednym zdarzeniu i na tej podstawie odmówił skarżącemu prawa wykonywania zawodu adwokata. Mając na uwadze, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wskazaną wyżej ocenę prawną, przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a., odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych oraz przedłożonych dokumentów i podejmie decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.
Odnosząc się zaś do zawartych w skardze zarzutów naruszenia art. 69 ust. 2 i art. 68 ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze Sąd uznaje je za niezasadne i za NSA wskazuje, że możliwość uzupełnienia akt o dodatkowe informacje lub dokumenty przewiduje art. 69 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Jest to uprawnienie organu. Rozważając zasadność złożenia sprzeciwu władny jest do ustalenia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania wpisu. Zostały one określone w art. 65 i 66 ustawy - Prawo o adwokaturze. Prawo złożenia sprzeciwu wobec określonej osoby nie zostało ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej. To do organu należy ocena czy i o jakie dokumenty lub informacje uzupełnić należy wniosek dla załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu nadzorczym w stosunku do postępowania przed radą adwokacką. Mimo, że decyzja o sprzeciwie nie jest podejmowana w zwykłym postępowaniu administracyjnym lecz w postępowaniu nadzorczym, to jednak ustawa - Prawo o adwokaturze nie wyłącza stosowania do tego postępowania podstawowych zasad procedury administracyjnej, określających obowiązki organu prowadzącego postępowanie sprzeciwowi. Minister Sprawiedliwości ma więc prawo do badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych ustawą - Prawo o adwokaturze. Odnosząc się do dochowania terminu przypomnieć należy, co uszło uwadze skarżącej, że, stosownie do brzmienia art. 69 ust. 2 i art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia. Wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2 (zwrotu uchwały wraz z aktami) bieg terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z akiami osobowymi (wyrok z dnia 6 kwietnia 2017 r., II GSK 2675/15).
W orzecznictwie pozostaje aktualna teza, że termin do wniesienia sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości jest terminem materialnoprawnym. Z tego względu ustawodawca uregulował sposób liczenia początku jego biegu także wówczas, gdy zachodzą braki wniosku o wpis lub braki w dokumentacji. Nie oznacza to jednak, że badanie zgodności z prawem wpisu na listę adwokatów może odbywać się jedynie w oparciu o akta osobowe nadesłane wraz z uchwałą, ewentualnie uzupełnione w trybie określonym w ustawie. Wywodzenie z treści tego przepisu zakazu "wyjścia" poza materiały przedstawione, ewentualnie uzupełnione przez organ, który dokonał wpisu, jest nieusprawiedliwione. Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów stanowi element nadzoru nad działalnością samorządu prawniczego. Analiza instytucji tego nadzoru została dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2009, K 4/08. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że nadzór Ministra Sprawiedliwości uzasadniony jest potrzebą ochrony wartości konstytucyjnych takich jak ochrona praw obywateli oraz bezpieczeństwa obrotu prawnego. Ze względu na ochronę osób korzystających z pomocy prawnej świadczenie tego rodzaju pomocy nie może być pozostawione poza określoną przez ustawodawcę kontrolą jej formy i jakości przez organ władzy państwowej. Proponowana przez skarżącego wykładnia art. 69a ust. 1 w związku z art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w istocie ograniczałaby Ministra Sprawiedliwości w sprawowaniu funkcji nadzorczych w wyżej przedstawionym znaczeniu. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości wprawdzie podpisał sprzeciw w późniejszym terminie niż 30 dni od dnia pierwszego doręczenia uchwały, jednak z zachowaniem terminu wynikającego ze zdania drugiego omówionego wyżej przepisu.
Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302). O kosztach postępowania (tj. 200 zł wpis sądowy, 480 zł koszty zastępstwa procesowego oraz 17 zł opłata od pełnomocnictwa) Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w związku z art. 14 § 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło