II OW 103/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa M. z dnia 12 czerwca 2018r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa M. a Ministrem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji ustalającej partycypacje w kosztach utrzymania rzeki jako odbiornika ścieków komunalnych postanawia wskazać Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2018 r. Marszałek Województwa M. , dalej jako Marszałek Województwa, wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Ministrem Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji ustalającej partycypacje w kosztach utrzymania rzeki jako odbiornika ścieków komunalnych z miejskiej oczyszczalni ścieków. Marszałek Województwa wnioskując o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wskazał, że decyzję z dnia 21 lipca 2015 r., o uchylenie której wnosi strona, wydał Marszałek Województwa M., pod rządami ustawy z dnia ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469). Decyzja ta dotyczyła ustalenia partycypacji w rocznych kosztach utrzymania rzeki, jako odbiornika ścieków komunalnych z miejskiej oczyszczalni ścieków. W związku z wejściem w życie nowej ustawy Prawo wodne zmieniła się właściwość rzeczowa organów. Marszałek Województwa utracił kompetencje w zakresie decyzji wydawanych na podstawie ustawy Prawo wodne. W art. 545 ust. 4 nowa ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 710) wyraźnie wskazuje, że tylko w określonych przypadkach, w tym m.in. w przypadku wydania decyzji o podziale kosztów utrzymania wód, marszałek województwa jest uprawnionym organem do zakończenia postępowania wszczętego, a nie zakończonego przez wejściem w życie nowej ustawy Prawo Wodne. Pozostałe sprawy (pozwolenia wodnoprawne) ustawa nakazuje przekazać organom właściwym rzeczowo, bez względu na to, czy zostały zakończone, czy też nie. Powyższe, zdaniem Marszałka Województwa oznacza, że marszałkowie województw utracili swoje kompetencje do rozpoznawania spraw na podstawie ustawy Prawo wodne, a zatem wykonywanie jakichkolwiek czynności w powyższym zakresie jedynie w oparciu o przepisy Kpa jest niedopuszczalne. W ocenie Marszałka Województwa, zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą Prawo wodne (obowiązująca też w dniu złożenia wniosku z dnia 19 marca 2018 r.) organem właściwym w zakresie wydawania decyzji ustalającej podział kosztów utrzymania wód - zgodnie z ww. art. 227 ust. 5 ustawy Prawo wodne jest minister właściwy do spraw gospodarki wodnej. Dlatego też to ten organ jest właściwy rzeczowo do uchylenia decyzji w trybie art. 155 Kpa. Mając na uwadze powyższe Marszałek Województwa wniósł o wskazanie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej jako organu właściwego do załatwienia powyższej sprawy. W odpowiedzi na wniosek Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wskazał, że nie jest kwestią sporną, iż Marszałek Województwa był organem właściwym w sprawie rozpatrzenia wniosku. Nie ulega również wątpliwości, iż w aktualnym stanie prawnym tj. po 1 stycznia 2018 r. organem właściwym do wydania decyzji w sprawie podziału kosztów, na wniosek właściciela wód, jest Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Nadto nie jest również kwestionowane przez Marszałka Województwa ustalenie kompetencji do wydania decyzji w przedmiocie podziału kosztów utrzymania rzeki. Przedmiotem sporu jest natomiast ustalenie organu właściwego do uchylenia ostatecznej decyzji Marszałka Województwa M. z dnia 21 lipca 2015 r. w trybie art. 155 Kpa zgodnie z wnioskiem strony. Zdaniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej przepis art. 155 Kpa jednoznacznie określa właściwość organu i nie wymaga dodatkowej interpretacji stanowi one, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Zatem, w ocenie Ministra, organem właściwym do zmiany lub uchylenia w trybie art. 155 Kpa decyzji wydanej przez Marszałka Województwa M. ustalającej partycypację w rocznych kosztach utrzymania rzeki, jako odbiornika ścieków komunalnych z miejskiej oczyszczalni ścieków, jest organ, który wydał decyzję, czyli Marszałek Województwa M. W piśmie z dnia 23 sierpnia 2018 r. Marszałek Województwa M. podtrzymał argumentację zawartą we wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy właściwy do uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej partycypacje w kosztach utrzymania rzeki jako odbiornika ścieków komunalnych z miejskiej oczyszczalni ścieków wydanej pod rządami ustawy z dnia ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne jest organ właściwy w dacie jej wydania, czy też właściwość organu powinna zostać ustalona na dzień podejmowania decyzji w sprawie. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jako zasadę przyjmował, że tak długo, jak istnieje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, jest on właściwy do orzekania na podstawie art. 156 Kpa, w sprawie tej decyzji (zob. uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 17 kwietnia 2012 r., II OPS 1/12, LEX nr 11142616). Jednak w sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji powinien być organ, który jest uprawniony do rozstrzygania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania. Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie wprawdzie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych - na nowy organ gwarantuje "podążanie" kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2016 r., II OW 20/16, postanowienie NSA z 19 listopada 2018 r., sygn. akt 149/18). Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się również z poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II OW 113/17, w którym wskazano, że w przypadku zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 Kpa dochodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, która była przedmiotem zmienianej decyzji. W takiej sprawie nie chodzi jedynie, jak w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, o ustalenie wystąpienia co najmniej jednej wady z ustalonego katalogu wad. W związku z tym można przyjąć, że jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji zmieniły się przepisy prawa materialnego, określające organ właściwy do wydania tej decyzji, to do jej zmiany na podstawie art. 155 Kpa nie jest właściwy organ, który wydał tę decyzję, lecz organ właściwy zgodnie z tymi zmienionymi przepisami. Takie stanowisko zaprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3064/13, w którym stwierdził, że "w przypadku kiedy od czasu wydania decyzji, która ma być zmieniona, zmienił się stan prawny i uległa zmianie właściwość organów, należy przyjąć, że organem właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest organ, który aktualnie jest organem pierwszej instancji w danej sprawie (jeżeli decyzja ostateczna była decyzją wydaną w pierwszej instancji)". Mając powyższe na uwadze, skoro w sprawie nie jest sporne, iż w aktualnym stanie prawnym organem właściwym do wydania decyzji w sprawie podziału kosztów, na wniosek właściciela wód, jest Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej jako organ właściwy w sprawie.