II FSK 3609/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-12-18
Skład orzekający: Jerzy Płusa, Antoni Hanusz, Cezary Koziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wniesienia przez kilku wspólników udziałów w zagranicznej spółce kapitałowej do polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w wyniku czego polska spółka uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce zagranicznej, ale żaden ze wspólników wnoszących wkłady nie posiadał samodzielnie większości praw głosu w spółce zagranicznej, można zastosować wyłączenie z przychodów na podstawie art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyłączenie z przychodów na podstawie art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma zastosowanie również w sytuacji, gdy bezwzględna większość praw głosu w spółce, której udziały są nabywane, jest uzyskiwana w wyniku jednoczesnego działania kilku wspólników wnoszących wkłady niepieniężne, pod warunkiem, że transakcje te nastąpiły w okresie 6 miesięcy poprzedzających uzyskanie większości praw głosu. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wykładni celowościowej i systemowej przepisów, uwzględniając cele Dyrektywy 2009/133/WE oraz utrwaloną linię orzeczniczą NSA.Stan faktyczny
Skarżący, będący udziałowcem polskiej spółki z o.o. (nowa spółka), zamierzał wnieść udziały w cypryjskiej spółce kapitałowej jako wkład niepieniężny do nowej spółki. Wniesienie tych udziałów przez wszystkich wspólników miało doprowadzić do uzyskania przez nową spółkę bezwzględnej większości praw głosu w spółce cypryjskiej. Skarżący zapytał, czy wartość otrzymanych udziałów w nowej spółce oraz koszty uzyskania przychodu przy ich późniejszym zbyciu będą neutralne podatkowo. Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe, twierdząc, że art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. nie ma zastosowania, gdyż żaden ze wspólników samodzielnie nie posiadał większości praw głosu w spółce cypryjskiej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 353/16 w sprawie ze skargi R.K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 23 marca 2016 r. nr ITPB3/4511-25/16/MJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 353/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy R.K. (dalej jako "Skarżący"), uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów (organ upoważniony - Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy) z dnia 23 marca 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Skarżący wskazał, że jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie podlega opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Skarżący będzie udziałowcem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której siedziba oraz zarząd będą znajdowały się w Polsce (dalej jako "nowa spółka") i która będzie podlegała w Polsce opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych od całości uzyskiwanych dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Skarżący jest obecnie właścicielem udziałów w zagranicznej spółce kapitałowej (której forma prawna odpowiada polskiej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością) mającej siedzibę i podlegającej opodatkowaniu od całości uzyskiwanych dochodów na Cyprze (dalej jako "spółka cypryjska"). W spółce cypryjskiej występują również inni udziałowcy, jednakże żaden z nich (w tym też Skarżący) nie posiada samodzielnie większości udziałów (praw głosu).
Wszyscy udziałowcy - w tym Skarżący - jednocześnie (tj. w ramach jednej transakcji i na mocy jednej umowy) wniosą do nowej spółki wkłady niepieniężne w postaci udziałów spółki cypryjskiej, które to udziały łącznie dadzą nowej spółce bezwzględną większość praw głosu w spółce cypryjskiej (przy czym przed wniesieniem ww. wkładów nowa spółka nie będzie posiadała żadnych udziałów (praw głosu) w spółce cypryjskiej). W zamian za wnoszone wkłady wspólnicy otrzymają udziały w podwyższonym kapitale zakładowym nowej spółki. Opisane podwyższenie kapitału zakładowego nowej spółki nastąpi na mocy jednej uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego.
Wartość nominalna otrzymanych przez wspólników udziałów będzie odpowiadała wartości rynkowej wniesionych udziałów spółki cypryjskiej. W wyniku aportu udziałów cała wartość rynkowa udziałów w spółce cypryjskiej zostanie przekazana na kapitał zakładowy nowej spółki. W związku z wnoszonymi wkładami nie są przewidywane dodatkowe rozliczenia w gotówce.
W przyszłości Skarżący nie wyklucza zbycia udziałów (praw głosu) w nowej spółce.
W związku z powyższym Skarżący zadał następujące pytania.
1) Czy do jego przychodów nie zaliczy się wartości udziałów nowej spółki, które zostaną otrzymane w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki cypryjskiej dokonany w ramach wyżej opisanego aportu udziałów?
2) Czy w przypadku późniejszego zbycia przez niego udziałów w nowej spółce, objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów w spółce cypryjskiej, Skarżący będzie miał prawo do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów w wysokości kosztów nabycia/objęcia udziałów w spółce cypryjskiej?
Zdaniem Skarżącego, do jego przychodów nie zaliczy się wartości udziałów nowej spółki, które zostaną otrzymane w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki cypryjskiej dokonany w ramach wyżej opisanego aportu udziałów. Zastosowanie - w jego ocenie - znajdzie tu bowiem wyłączenie określone w art. 24 ust. 8a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f."
Natomiast w przypadku późniejszego zbycia przez Skarżącego udziałów w nowej spółce, objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów w spółce cypryjskiej, będzie on miał prawo do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów w wysokości kosztów nabycia/objęcia udziałów w spółce cypryjskiej. Skarżący przyjął też, że przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodu z tytułu zbycia udziałów w nowej spółce należy wziąć pod uwagę koszt "historyczny", tzn. wartość wydatków poniesionych przez niego na nabycie lub objęcie udziałów spółki cypryjskiej, które przekaże nowej spółce. Stwierdził więc, że kosztami uzyskania przychodów ze zbycia udziałów w nowej spółce otrzymanych w drodze wymiany, będą wydatki poniesione przez niego na nabycie lub objęcie akcji przekazywanych nowej spółce (tj. udziałów w spółce cypryjskiej), ustalone zgodnie z art. 22 ust. 1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.
We wskazanej na wstępie interpretacji Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe. Doszedł bowiem do wniosku, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania wyłączenie z przychodów uregulowane w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., z uwagi na brak spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Podał przy tym, że po nowelizacji ww. przepisu ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1328), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2015 r., sytuacja każdego ze wspólników przy wymianie udziałów jest oceniana osobno, nawet gdy wniesienie udziałów (akcji) jako wkładu niepieniężnego następuje jednocześnie w ramach jednej transakcji. W celu oceny skutków podatkowych wymiany udziałów w odniesieniu do danego wspólnika, nie uwzględnia się transakcji dotyczących wniesienia udziałów (akcji) jako wkładu niepieniężnego do spółki nabywającej dokonane przez innych wspólników.
W świetle powyższego Minister Finansów zaznaczył, że jeżeli w wyniku wniesienia przez wspólnika aportu, spółka nabywająca nie uzyska bezwzględnej większości praw głosu w spółce, której udziały były przedmiotem aportu, albo spółka nabywająca przed dokonaniem transakcji wniesienia wkładu niepieniężnego, nie posiadała bezwzględnej większości praw głosu w spółce, której udziały są nabywane, do przychodów takich nie stosuje się art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Minister Finansów zauważył, że na podstawie art. 24 ust. 8c u.p.d.o.f., który to przepis wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2015 r., przepisy o wymianie udziałów mają zastosowanie również w przypadku dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów (akcji), przeprowadzonych w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy, jeżeli w wyniku tych transakcji są spełnione warunki określone w art. 24 ust. 8a i 8b ww. ustawy. Zatem art. 24 ust. 8c u.p.d.o.f. ma też zastosowanie do wspólnika określonego w art. 24 ust. 8a i ust. 8b pkt 2 tej ustawy, biorącego udział w więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów (akcji), jeżeli w wyniku tych transakcji spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo posiadając bezwzględną większość praw głosu w innej spółce, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce.
Zdaniem Ministra Finansów, analizując przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe należy stwierdzić, że tylko jeśli wszyscy udziałowcy - w tym Skarżący - jednocześnie (w ramach jednej transakcji i na mocy jednej umowy) wniosą do nowej spółki wkłady niepieniężne w postaci udziałów spółki cypryjskiej, to udziały łącznie dadzą nowej spółce bezwzględną większość praw głosu w spółce cypryjskiej. Minister Finansów wskazał przy tym, że w wyniku wniesienia samodzielnie przez Skarżącego jako wspólnika, posiadanych przez niego udziałów - nowa spółka nie uzyska większości głosów w spółce cypryjskiej, gdyż żaden ze wspólników (w tym Skarżący) nie posiada samodzielnie większości udziałów (praw głosu) w spółce cypryjskiej. Zatem transakcja ta nie spełnia - w ocenie Ministra Finansów - warunków wymiany udziałów neutralnej podatkowo, uregulowanej w art. 24 ust. 8a-8b u.p.d.o.f.
Odnosząc się do pytania drugiego Minister Finansów wyjaśnił, że skoro w przedstawionej sytuacji nie dojdzie do wymiany udziałów w rozumieniu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., to w przypadku zbycia przez Skarżącego udziałów w spółce kapitałowej nabytych za wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki cypryjskiej, przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodu zastosowanie znajdzie art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. i w konsekwencji kosztem uzyskania przychodów w tym przypadku będzie nominalna wartość udziałów w nowej spółce z dnia ich objęcia.
W skierowanej do Sądu skardze Skarżący zarzucił zaskarżonej interpretacji naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 22 ust. 1f, art. 23 ust. 1 pkt 38 i 38c oraz art. 24 ust. 8a-8c u.p.d.o.f., a także art. 14c § 2, art. 14h i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.).
Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie odwołał się na wstępie do treści art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Powołując się dalej na orzecznictwo sądów administracyjnych zwrócił uwagę, że ograniczenie stosowania tego przepisu tylko do przypadku, gdy wymiany udziałów (akcji) dokonuje odrębnie każdy z udziałowców, stanowiłoby warunek nadmiernie restrykcyjny, niweczący w istotnym stopniu cele leżące u podstaw Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz. U. UE. z 2009 r., L 310, s. 34 - powoływanej dalej jako Dyrektywa). Zdaniem Sądu, to że obecnie w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. ustawodawca używa określenia "wspólnik" w liczbie pojedynczej, w świetle zapisów Dyrektywy nie może zmienić tego podejścia, tym bardziej, że i z gramatycznego brzmienia przepisów nie wynika, by ustawodawca łączył skutek nabycia prawa głosu jedynie z nabyciem udziału odrębnie dla każdego ze wspólników. Również w uzasadnieniu projektu zmian przepisów dotyczących "wymiany udziałów", wprowadzających art. 24 ust. 8a-8d u.p.d.o.f. nadmieniono, że poza zmianami o charakterze redakcyjnym oraz dostosowawczym wprowadza się regulację mającą na celu dookreślenie zakresu podmiotowego zwolnienia oraz wskazanie, iż spełnienie warunków dotyczących transakcji wymiany udziałów można oceniać przez pryzmat grupy wspólników, o ile transakcje wymiany udziałów, które doprowadziły do spełnienia warunków do korzystania ze zwolnienia, nastąpiły w okresie 6 miesięcy poprzedzających uzyskanie bezwzględnej większości praw głosów w spółce, której udziały (akcje) są nabywane.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja bezzasadnie ograniczała zastosowanie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. tylko do przypadku, gdy wymiany udziałów dokonuje odrębnie każdy z udziałowców (akcjonariuszy). Dodał, że takie stanowisko byłoby sprzeczne z interpretowanym przepisem, wprowadzonym do krajowego systemu prawnego w wyniku implementacji Dyrektywy.
Ostatecznie - zdaniem Sądu - niezasadny był też zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 pkt 38c w zw. z art. 22 ust. 1f i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.
W skardze kasacyjnej Minister Finansów, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 24 ust. 8a-8c u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego, polegającą na uznaniu przez Sąd, że bezzasadnym jest stosowanie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. tylko do przypadku, gdy wymiany udziałów dokonuje odrębnie każdy z udziałowców (akcjonariuszy), co oznacza, że wbrew poglądowi Ministra Finansów należy uwzględnić przy ustalaniu przychodów określonego podatnika okoliczności dotyczące innych udziałowców (akcjonariuszy) działających równocześnie i jednakowo, bowiem - zdaniem Sądu - dodanie art. 24 ust. 8c u.p.d.o.f. mieści się we wskazaniu, że spełnienie warunków dotyczących transakcji wymiany udziałów można oceniać przez pryzmat grupy wsporników, o ile transakcje wymiany udziałów, które doprowadziły do spełnienia warunków do korzystania ze zwolnienia, nastąpiły w okresie 6 miesięcy poprzedzających uzyskanie bezwzględnej większości praw głosów w spółce, której udziały (akcje) są nabywane;
2) art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. poprzez jego niezastosowanie do stanu faktycznego sprawy na skutek błędnego uznania przez Sąd, że Minister Finansów dokonując wadliwej wykładni art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. w rezultacie nie ocenił prawidłowości określenia kosztów uzyskania przychodu planowanej transakcji zbycia udziałów w oparciu o art. 23 ust. 1 pkt 38c w zw. z art. 22 ust. 1f i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., którym - zdaniem Sądu - należy się posłużyć przy ocenie skutków podatkowych przedstawionego przez Skarżącego zdarzenia przyszłego.
Na tej podstawie Minister Finansów wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Zarzuty podniesione we wniesionym środku zaskarżenia ogniskują wokół problemu właściwej interpretacji art. 24 ust. 8a-8c u.p.d.o.f. Zdaniem Ministra Finansów, w zdarzeniu przyszłym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej powstanie po stronie Skarżącego przychód z kapitałów pieniężnych, bowiem efekt w postaci neutralnej podatkowo wymiany udziałów (akcji) dotyczy wyłącznie osoby wnoszącej większościowy pakiet udziałów (akcji), gdyż wypełnia ona przesłanki wynikające z powołanych powyżej przepisów. Skarżący natomiast nie posiada większości udziałów (akcji) i nie wypełnia dyspozycji zawartej w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Posiadane przez Skarżącego akcje nie są bowiem w stanie zapewnić spółce nabywającej udziały uzyskanie bezwzględnej większości praw głosów w spółce, której udziały (akcje) są nabywane.
Powyższego stanowiska nie podzielił Sąd pierwszej instancji w toku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej interpretacji pod kątem zgodności z prawem. W ocenie Sądu pierwszej instancji, dokonana od 1 stycznia 2015 r. zmiana brzmienia ww. przepisów - jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej z dnia 29 sierpnia 2014 r. - została wprowadzona celem dookreślenia zakresu podmiotowego zwolnienia oraz wskazania, że spełnienie warunków dotyczących transakcji wymiany udziałów można oceniać przez pryzmat grupy wspólników, o ile transakcje wymiany udziałów, które doprowadziły do spełnienia warunków do korzystania ze zwolnienia, nastąpiły w okresie 6 miesięcy poprzedzających uzyskanie bezwzględnej większości praw głosów w spółce, której udziały (akcje) są nabywane. Sąd pierwszej instancji podzielił zarzut skargi naruszenia art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie w pełni aprobuje ocenę legalności interpretacji Ministra Finansów dokonaną w zaskarżonym wyroku. Stanowisko prezentowane przez Sąd pierwszej instancji jest bowiem zbieżne z ugruntowaną już linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie spornej kwestii.
Przykładowo w wyroku z dnia 14 sierpnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2148/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. ma na celu zapewnienie neutralności podatkowej w przypadku restrukturyzacji spółek i umożliwienie uzyskania przez jedną z nich (nabywającą) pozycji dominującej. Istotna jest zatem realizacja celu zakładanego przez ustawodawcę, to jest albo uzyskanie przez spółkę nabywającą większości głosów w spółce, której akcje lub udziały są przenoszone przez jej udziałowców (akcjonariuszy), albo wzmocnienie jej pozycji dominującej poprzez zwiększenie ilości posiadanych udziałów (akcji), a tym samym zwiększenie jej konkurencyjności czy możliwości pozyskania nowych środków na rozwój działalności". W pisemnych motywach powołanego powyżej wyroku zaznaczono, że "przepisy Dyrektywy 2009/133/WE, a w konsekwencji i regulacje zawarte w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., mają gwarantować neutralność podatkową, co ma ułatwiać spółce nabywającej udziały (akcje) od udziałowców innej spółki koncentrację praw głosu (a więc z reguły i kapitału) w tej innej spółce, a równocześnie umożliwiać podwyższanie własnego kapitału zakładowego poprzez wydawanie nowych udziałów (emisję akcji), obejmowanych (nabywanych) przez dotychczasowych udziałowców tej innej spółki. Przy wykładni tych przepisów należy więc mieć na uwadze te właśnie cele przyświecające nowej regulacji prawnej. Jeżeli zatem spółka nabywająca osiąga te cele poprzez wymianę własnych udziałów (akcji) na udziały wspólników innej spółki i - równocześnie uzyskując w tej innej spółce większość praw głosu albo posiadając już taką większość, zwiększa ilość udziałów w tej innej spółce, wtedy "do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę" - przy spełnieniu dodatkowych warunków wymienionych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. (...) Zarówno zatem wykładnia literalna, jak i celowościowa art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wskazuje na dopuszczenie przez ustawodawcę sytuacji, gdy uzyskanie przez spółkę nabywającą większość głosów w innej spółce, jest wynikiem jednoczesnego działania kilku osób - udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki".
Z kolei w wyroku z dnia 24 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 117/14 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na argumenty wynikające z zastosowania wykładni systemowej zewnętrznej, które potwierdzają prawidłowość przyjętych powyżej racji o charakterze językowym i funkcjonalnym. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że "umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powstaje w wyniku zawarcia umowy spółki, w której określa się m.in. wysokość kapitału zakładowego oraz liczbę i wartość poszczególnych udziałów objętych przez każdego ze wspólników (art. 157 § 1 k.s.h.), a w przypadku wkładu niepieniężnego - przedmiot tego wkładu i osobę wspólnika, który taki aport wnosi (art. 158 § 1 k.s.h.). Spółkę tę może zawiązać jedna lub więcej osób (art. 151 § 1 k.s.h.). Z umowy może wynikać możliwość podwyższenia kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, jest też możliwa zmiana umowy spółki w tym zakresie (art. 257 § 1 k.s.h.). Podwyższenie kapitału musi być zgłoszone do rejestru, wynika z niego zatem czas, w jakim dokonano tej czynności (art. 261 § 1 i § 2 k.s.h.). Spółkę akcyjną także może zawiązać jedna lub więcej osób (art. 301 § 1 k.s.h.). W statucie spółki akcyjnej, którego podpisanie jest konieczne dla zawiązania spółki, określa się wartość kapitału zakładowego (art. 306 pkt 1 k.s.h.). W sprawozdaniu, jakie założyciele spółki zobowiązani są sporządzić w przypadku obejmowania akcji w zamian za wkład niepieniężny należy wymienić przedmiot wkładu (art. 311 § 1 pkt 1 k.s.h.). Wkłady te powinny być wniesione przed zarejestrowaniem spółki przynajmniej w jednej czwartej ich wartości nominalnej (art. 309 § 4 k.s.h.). Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce akcyjnej wymaga zmiany statutu i podjęcia uchwały, w której wskazuje się m.in. przedmiot wkładu niepieniężnego (art. 431 § 1 i art. 432 § 1 pkt 7 k.s.h.). Można zatem stwierdzić, że utworzenie spółki i podwyższenie kapitału zakładowego to jedna transakcja. Wniesienie wkładu i objęcie udziału (akcji) to kolejna czynność (niekiedy tylko faktyczna), będąca konsekwencją poprzednich, dokonywanych wspólnie i jednocześnie przez udziałowców (akcjonariuszy). Skoro zarówno spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółkę akcyjną może utworzyć jedna lub więcej osób, to mimo osiągnięcia celu w postaci uzyskania pozycji spółki dominującej przez spółkę nowopowstałą w wyniku wniesienia do niej aportem udziałów (akcji), przy przyjęciu wykładni organu, tylko wspólnik spółki jednoosobowej nie uzyskałby przychodu w wysokości nominalnej wartości udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny, natomiast przychód taki powstałby u każdego z udziałowców (akcjonariuszy), gdyby spółka nabywająca zawiązana była przez więcej niż jedną osobę i żadna z nich samodzielnie nie dysponowałaby pakietem większościowym udziałów (akcji) innej spółki. Podobnie w sytuacji podwyższenia kapitału w spółce nabywającej poprzez wniesienie aportu w postaci udziałów (akcji) innej spółki i uzyskania w jego wyniku większości głosów przez spółkę nabywającą w tej innej spółce, przychód w postaci wartości nominalnej udziałów (akcji) wydanych w zamian za aport nie powstałby w sytuacji, gdyby w spółce nabywającej był tylko jeden udziałowiec (akcjonariusz), a powstałby w sytuacji, gdyby aporty dające łącznie większość głosów zostały wniesione przez wszystkich bądź niektórych udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywającej, z których żaden samodzielnie nie posiadałby większościowego pakietu udziałów (akcji) i tylko w wyniku ich wspólnego działania możliwe byłoby osiągnięcie celu w postaci uzyskania pozycji dominującej przez spółkę nabywającą. Takie zróżnicowanie podatkowych skutków działań mających ten sam cel tylko w zależności od dopuszczalnej w świetle przepisów prawa ilości osób, które zawiązały spółkę, mogłoby zniweczyć cel założony przez ustawodawcę w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. poprzez ograniczenie jego stosowania i prowadzić do niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnopodatkowej wspólników spółek kapitałowych podejmujących tożsame, zgodne z prawem, działania restrukturyzacyjne w zależności od tego, jaki pakiet udziałów (akcji) posiadali".
Analogiczne stanowisko było już prezentowane wielokrotnie w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki z dnia 26 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 1722/16, z dnia 27 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2446/16; z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt II FSK 3109/16).
Biorąc pod uwagę zaprezentowane wyżej racje, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów materialnoprawnych, tj.: art. 24 ust. 8a-8c, a w konsekwencji także art. 23 ust. 1 pkt 38c w zw. z art. 22 ust. 1f i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., są chybione, bowiem Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonej interpretacji, przyjmując właściwą interpretację powyższych przepisów. W zdarzeniu przyszłym opisanym przez Skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji wymiana udziałów ma charakter neutralny podatkowo.
Z uwagi na wskazane argumenty - prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych - nie sposób podzielić stanowiska Ministra Finansów, że zastosowanie spornego zwolnienia zrelatywizowane jest do pojedynczego wspólnika, w związku z czym powstały przychód należy zakwalifikować do przychodów z kapitałów pieniężnych.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło