II SA/Gd 572/18
WyrokWSA w Gdańsku2019-01-09
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Dariusz Kurkiewicz, Magdalena Dobek-Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany pełniący funkcję sanitariatu, nietrwale związany z gruntem, wybudowany w latach 1995-1998 bez pozwolenia na budowę, może zostać zalegalizowany w sytuacji, gdy właściciel działki nie przedłożył ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obiekt budowlany pełniący funkcję sanitariatu, nietrwale związany z gruntem i wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, wymagał pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. W sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jedynym sposobem legalizacji jest uzyskanie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Ponieważ strona skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów, w tym decyzji o warunkach zabudowy, organ był uprawniony do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. L.-K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego pełniącego funkcję sanitariatu. Obiekt ten, o konstrukcji drewnianej, nietrwale związany z gruntem, został wybudowany w latach 1995-1998 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Pomimo wieloletniego postępowania administracyjnego i sądowego, strona skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów do legalizacji obiektu, w tym ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2019 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Decyzją z 24 lipca 2018 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 lutego 2018r. nakazującą A. L.-K. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu o wymiarach 1,65 m x 1,75 m, wybudowanego na działce nr [...] w miejscowości K., gmina K. - bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 8 sierpnia 2007r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zabudowy działki nr [..] położonej w miejscowości K., gmina K. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 22 października 2007r. ustalono, że na w/w działce po 2005r. zostały wybudowane dwa obiekty tj. obiekt budowlany pełniący funkcję obiektu rekreacji indywidualnej oraz sanitariat. Datę powstania powyższych obiektów organ I instancji ustalił mając na uwadze inwentaryzację przeprowadzoną w 2004r. Jednakże po przesłaniu przez organ kopii protokołu stronom, pismem z 16 grudnia 2007r. J. i P. L., inwestorzy powyższych obiektów doprecyzowali, że na zakupionej w 1993r. działce w 1994r. ustawili bloczki betonowe, a w 1995r. rozpoczęli montaż konstrukcji drewnianej, przy czym prace te trwały około trzech lat". Mając na uwadze wyjaśnienie stron organ I instancji uznał, że obiekty powstały w latach 1995-1998.
Następnie postanowieniem z 29 lutego 2008r. wydanym w trybie art. 48 ust. 2 i 3 PINB wstrzymał roboty budowlane przy budowie powyższych obiektów i nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów tj.: zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności przedmiotowych obiektów z przepisami o planowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, projekt budowlany w czterech egzemplarzach i oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Ponieważ strony zobowiązane nie przedłożyły wymaganych dokumentów, organ I instancji decyzją z 19 grudnia 2008r. nakazał J. i P.L. ich rozbiórkę.
Organ odwoławczy decyzją z 23 kwietnia 2009r. utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 16 września 2009r. uchylił w/w decyzję organu odwoławczego z 23 kwietnia 2009r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 grudnia 2008r.
Uzasadniając powyższy wyrok, sąd zwrócił uwagę, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r. przepisy art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego w częściach dot. wyrażenia "w dniu wszczęcia postępowania" należy interpretować w ten sposób, że dopuszczalne jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu rozstrzygającej o zgodności i inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym po wszczęciu postępowania w sprawie samowolnej inwestycji. Oznacza, to, że w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego inwestor może przedłożyć ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Rozpatrując sprawę ponownie, mając na uwadze powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r. organ I instancji wydał postanowienie z 29 marca 2010r. zobowiązujące małżonków L. do przedłożenia w terminie do dnia 31 grudnia 2010r. wymaganych dokumentów, stanowiących podstawę legalizacji obiektów tj. ostateczną decyzję Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, 4 egzemplarze projektu budowlanego przedmiotowych obiektów usytuowanych na dz. nr [...] w K., wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Następnie wobec stwierdzenia, że upłynął wymagany termin do ich przedłożenia organ I instancji decyzją z 28 sierpnia 2012r. nakazał J. i P. L. rozbiórkę przedmiotowych obiektów, usytuowanych na działce nr [...] w K. Powyższa decyzja została skierowana na niewłaściwy adres. Uznając, że doręczenie decyzji nastąpiło w trybie art., 44 k.p.a. organ I instancji przesłał A. L. – K. aktualnej właścicielce obiektów upomnienie wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku rozbiórki.
Wskutek interwencji A. L. – K., córki stron zobowiązanych, w/w decyzja została doręczona prawidłowo w dniu 7 marca 2016r.. Od powyższej decyzji strony złożyły odwołanie. Po ustaleniu, że P. i J. L. w dniu 25 września 2015r. utracili przymiot strony (umowa darowizny na rzecz córki), zaś ich następcą prawnym stała się A.L.- K., organ odwoławczy decyzją z 6 września 2016r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji z 28 sierpnia 2012r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania J. i P. L. stwierdzając, że złożenie odwołania przez osoby, które utraciły przymiot strony skutkuje bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego. Natomiast decyzją z 7 września 2016r. rozpatrzone zostało odwołanie złożone przez A. L. - K. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji z dnia 28 sierpnia 2012r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, że nowy właściciel działki powinien mieć możliwość wystąpienia do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a ponadto ze względu na upływ czasu konieczna jest weryfikacja istniejącej zabudowy.
Rozpatrując sprawę kolejny raz Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 10 października 2016r. przeprowadził oględziny na terenie działki nr [..] w miejscowości K. ustalając aktualny stan zabudowy oraz wymiary obiektów na niej usytuowanych. Po ustaleniu, że na w/w działce znajdują się dwa obiekty budowlane tj. obiekt pełniący funkcję rekreacji indywidualnej oraz sanitariat wybudowane w latach 1995-1998 za zasadne uznał rozdzielenie prowadzonego postępowania na dwa odrębne, prowadzone dla obiektu rekreacji indywidualnej oraz sanitariatu.
W związku z tym organ I instancji kontynuując postępowanie postanowieniem z 2 stycznia 2017r. w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego wstrzymał budowę będącego przedmiotem niniejszego postępowania obiektu budowlanego o wymiarach 1,65m x 1,75 m pełniącego funkcję saniariatu usytuowanego na działce nr [..] w obrębie ewidencyjnym miejscowości K., gmina K. oraz zobowiązał A. L. – K. do przedłożenia w terminie do dnia 15 marca 2017r. wymaganych przepisem art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego następujących dokumentów: ostatecznej decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla w/w obiektu, projektu budowlanego przedmiotowego obiektu wraz z niezbędnymi opiniami uzgodnieniami pozwoleniami i innymi wymaganymi dokumentami oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Niezależnie od powyższego w przedmiotowym postanowieniu organ I instancji pouczył stronę zobowiązaną, że spełnienie powyższych wymogów stanowi jeden z warunków legalizacji (przed wydaniem następnego postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej) oraz poinformował o skutkach niewykonania obowiązku, nałożonego w/w postanowieniem.
Następnie mając na uwadze pismo pełnomocnika strony zobowiązanej, że strona złożyła wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, organ I instancji pismem z 29 maja 2017r. wystąpił do Urzędu Gminy z zapytaniem czy jest lub było prowadzone na wniosek A. L.-K. postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy pismem z 15 listopada 2017r. wyjaśnił, że decyzją z 20 lipca 2017r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku rekreacyjno-gospodarczego, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 listopada 2017r. utrzymało w mocy decyzję Wójta.
W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z 30 listopada 2017r. poinformował stronę, że upłynął termin przedstawienia wymaganych w/w postanowieniem dokumentów.
Następnie rozstrzygając sprawę decyzją z 5 lutego 2018 r. nakazał A.L. – K. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) o wymiarach 1,65 m x 1,75 m usytuowanego na działce nr [..] w miejscowości K.
W odwołaniu A. L. – K. wskazała, że decyzja została wydana przedwcześnie, przed rozpoznaniem toczącej się w sądzie administracyjnym sprawy dot. wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając sprawę wskazał, że w oparciu przepisy art. 28, 29 i 30 Prawa budowalnego, ustalono, że budowa obiektów na działce nr [..] w K. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 28 Prawa budowlanego. Wobec ustalenia, że rozpatrywany obiekt pełniący funkcje sanitariatu stanowi samowolę budowlaną organ I instancji przeprowadził procedurę przewidzianą w przepisach określonych w art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994r.
Obiekt sanitariatu samowolnie wzniesiony ze względu na nietrwałe związanie z gruntem, spełnia kryteria tymczasowego obiektu budowlanego. Zatem organ I instancji prawidłowo ustalił, że jego budowa wymagała pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane.
Naruszenie normy określonej w art. 28 ust.1 Prawa budowlanego obligowało organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego do wdrożenia procedury legalizacyjnej przewidzianej w przepisach art. 48 Prawa budowlanego.
W ramach tej procedury organ z uwagi na brak planu dla przedmiotowej działki wydał postanowienie z 2 stycznia 2017r. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy zobowiązując stronę do przedłożenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla w/w obiektu.
Strona nie przedłożyła decyzji, o której wyżej mowa.
Powyższe ustalenie oznacza, że legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu na terenie działki nr [..] w K. nie jest możliwa. W związku z tym organ I instancji zaskarżoną decyzją nakazał jego rozbiórkę.
Oceniając działania legalizacyjne organu I instancji w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, który zaskarżoną decyzją zasadnie nakazał rozbiórkę sanitariatu, usytuowanego na w/w działce.
Materialnoprawną podstawę nakazu rozbiórki stanowi przepis art.48 ust.1 Prawa budowlanego z 1994r., zgodnie z którym właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2 w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Brak wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę uzasadnia procedowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Procedura określona w w/w przepisie przewiduje, że w przypadku wybudowania obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych związanych z budową tego obiektu i nakłada obowiązek przedłożenia określonej dokumentacji.
Wydanie postanowienia nakładającego na inwestora (bądź jego następcę prawnego) wymóg przedłożenia określonych w przepisach art.48 ust. 2 i 3 dokumentów rozpoczyna procedurę legalizacyjną. Jednakże podkreślenia wymaga, że bezwzględnym warunkiem legalizacji obiektu budowlanego powstałego w warunkach samowoli budowlanej jest spełnienie wymogu przedłożenia organowi określonych w wydanym postanowieniu dokumentów, a w przypadku ich akceptacji odrębnym postanowieniem ustalenie opłaty legalizacyjnej oraz jej uiszczenie przez inwestora.
Podkreślił organ odwoławczy, że nie ma prawnej możliwości dokonania legalizacji samowoli budowlanej inaczej jak w sposób opisany wyżej tj. przedłożenie dokumentów oraz uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Żądane przez organ dokumenty są bowiem niezbędne do ewentualnej legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków, właściwy organ jest zobowiązany wydać decyzję o której mowa w art. 48 ust.1 w/w ustawy.
Brzmienie tego przepisu jest jednoznaczne. Żaden przepis Prawa budowlanego nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Ze znajdującego się materiału dowodowego bezspornie wynika, że strona zobowiązana nie przedłożyła wymaganych dokumentów, zatem decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 lutego 2018r. nakazująca A. L. – K. rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego, nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję sanitariatu o wymiarach 1,65 m x 1,75m wybudowanego samowolnie na terenie działki nr [..] położonej w obrębie ewidencyjnym miejscowości K., gmina K. jest prawnie uzasadniona.
Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu, że sprawa została rozstrzygnięta przedwcześnie, organ odwoławczy wyjaśnił, że argument ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotowe postępowanie toczy się od ponad 10 lat. Dla organu nadzoru budowlanego kluczowe znaczenie posiada informacja, że inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów, w tym ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [..] w K., zatem brak jest możliwości legalizacji tej samowoli.
W odniesieniu do zarzutu, że złożona została skarga do WSA w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 listopada 2017r. wyjaśniono, że w/w decyzja jest ostateczną, zatem rozstrzyga zagadnienie wstępne.
Skargę na powyższą decyzję wniosła A. L.-K. zarzucając jej:
naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na rozpoznanie sprawy:
art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), poprzez błędną wykładnie i uznanie, że przedmiotowy obiekt wymaga pozwolenia na budowę,
art. 29 Prawa budowlanego, poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało przyjęciem przez organ, że obiekt wymaga pozwolenia na budowę,
naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na rozpoznanie sprawy, tj. art. 6 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak działania na korzyść strony, co narusza zasadę legalizmu.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowionego pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Kontrolując w świetle powyższych kryteriów zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Sąd stwierdził, iż nie narusza ona prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202).
Wydanie nakazu rozbiórki poprzedzone zostało postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 stycznia 2017 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, nakładającym m. in. obowiązek przedstawienia, w terminie do 15 marca 2017 r., ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z uwagi na to, iż obecnie dla terenu K. brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Ustalony przez organ II instancji stan faktyczny jest bezsporny. A. L.-K. jest właścicielem działki nr [..] położonej w K., gmina K., na której, bez pozwolenia na budowę, wybudowany w latach 1995-1998 – obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej nietrwale związany z gruntem, pełniący funkcję sanitariatu. Strona skarżąca nie zakwestionowała w toku postępowania administracyjnego braku pozwolenia na budowę spornych obiektów, jak również daty budowy. Data wybudowania obiektów uzasadnia zaś zastosowanie wskazanych przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.
Organy nadzoru budowlanego słusznie zakwalifikowały budowę opisanego wyżej obiektu budowlanego - jako roboty wymagające pozwolenia na budowę, stosownie do treści art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Katalog obiektów budowlanych oraz robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, w tym wymagających zgłoszenia (art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego) nie obejmuje przedmiotowej inwestycji.
Art. 48 ust. 1-4 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obu decyzji, stanowił, iż
1. Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno - budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
W świetle przytoczonej wyżej regulacji zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno - budowlanych. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, przy czym dowodzenie okoliczności wymienionych w ust. 2 art. 48 obciąża samowolnego inwestora.
Samowola budowlana, o której mowa w przytoczonym przepisie dotyczy budowy obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego prawem – jak o tym mowa w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę. Zastosowanie tego przepisu kwestionuje skarżąca, zatem punktem wyjścia dla dalszych rozważań musi być ocena rodzaju obiektu, którego dotyczy postępowanie.
Sąd ocenia jako prawidłowe ustalenia organów nadzoru budowlanego odnośnie kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego pełniącego, jak wynika z okoliczności sprawy i ustaleń organu, funkcję sanitariatu. Opis obiektu nie budzi wątpliwości, nie jest też przez skarżącą kwestionowany. Zatem jest to obiekt o wymiarach o wymiarach 1,65 m x 1,75 m, nieposiadający fundamentów. Inwestorem według niekwestionowanych ustaleń byli rodzice skarżącej.
Sąd podziela ocenę WINB, że przedmiotowy obiekt sanitariatu należy zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, który wobec upływu okresu 180 dni jego posadowienia wymagał pozwolenia na budowę.
Według ustawowej definicji zawartej we wskazanym przepisie tymczasowy obiekt budowlany to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.
Jak wynika zatem z treści art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego niektóre rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych zostały wyraźnie przez ustawodawcę wymienione (np. kioski uliczne, barakowozy, obiekty kontenerowe), ale też redakcja tego przepisu pozwala na stwierdzenie, że przytoczone wyliczenie ma charakter przykładowy. Dlatego przy ocenie innych typów obiektów, które nie zostały wymienione w tym przepisie, konieczne jest zastosowanie dodatkowego kryterium. Opierając się na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącego barakowozów, przyczep kempingowych, ruchomych kiosków lub innych podobnych obiektów, takim kryterium powinien być przede wszystkim cel, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz okres funkcjonowania na tej nieruchomości (por. np. wyroki NSA: z dnia 13 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 348/08; z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 423/11 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 39/12, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niniejszy obiekt i jest to niesporne, realizuje cel towarzyszący czasowemu użytkowaniu działki jako rekreacyjnej, natomiast okres funkcjonowania na dzień skarżonej decyzji, ale też decyzji organu pierwszej, instancji przekroczył okres 180 dni. Przedmiotowego obiektu nie obejmuje zatem wyjątek określony w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, według którego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Chybiony jest zatem zarzut skargi, że w sprawie miało miejsce naruszenie przepisów zawartych w art. 28, art. 29 Prawa budowlanego.
Prawidłowo w okolicznościach niniejszej sprawy organ nadzoru budowlanego, po ustaleniu, że wybudowanie opisanych wyżej obiektów wymagało wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, wszczął procedurę legalizacyjną, zobowiązując inwestora, postanowieniem z 2 stycznia 2017 r., do wykonania w terminie do dnia 31 marca 2017 r. obowiązków, określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane, w szczególności zaś do wykazania zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez złożenie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Z art. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1945) wynika, że w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę lub pod zabudowę określonego rodzaju przeznaczone są tylko te tereny, których taki sposób zagospodarowania został określony w decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że w przypadku braku w dacie rozstrzygnięcia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak w okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja o warunkach zabudowy jest jedynym sposobem wykazania, że określony sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami innych ustaw. Pozostaje zatem w zgodzie z prawem nałożenie na współwłaścicieli działki obowiązków zgodnych z przytoczonymi wyżej uregulowaniami. I nie ma racji pełnomocnik skarżącego dążący do wykazania, ze to organ nadzoru budowlanego powinien ustalić czy wzniesiony obiekt nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ ustalił, że na terenie nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, zaś o ustalenie warunków zabudowy wystąpić nie może, pozostaje to w wyłącznej gestii właścicieli działki.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że obowiązki określone w postanowieniu z 2 stycznia 2017 r., nie zostały przez skarżącą wykonane pomimo upływu wyznaczonego przez organ okresu na ich spełnienie.
Zarzuty pełnomocnika skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie z tego powodu, że brak jest jakiegokolwiek powiązania tych zarzutów z ich wpływem na wynik rozstrzygnięcia czy wykazania naruszenia uprawnień procesowych strony skarżącej. Jawią się więc one jako chybione. Zdaniem Sądu organ zebrał, rozpatrzył i ocenił zgromadzony materiał dowodowy w sposób prawidłowy i wystarczający dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia z zachowaniem reguł określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., czemu dał wyraz w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowe były bowiem ustalenia organu odwoławczego co do tego, że warunki określone w postanowieniu z 2 stycznia 2017 r. nie zostały spełnione, co uzasadniało, w świetle przepisu art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, orzeczenie nakazu rozbiórki. Treść art. 48 Prawa budowlanego jednoznacznie określa warunki legalizacji poprzedzające rozbiórkę, a nakaz rozbiórki ma charakter bezwzględny w razie ich niespełnienia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niezasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło