I SA/Bk 591/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. pełnomocnik O. S.A. (dalej powoływana jako: "skarżąca Spółka") wniósł zarzuty do egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza Miasta S. Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014, poz. 1619, dalej powoływana jako: "u.p.e.a.") zwrócił się o zajęcie stanowiska przez wierzyciela – Burmistrza Miasta S. - w sprawie zarzutów do prowadzonej egzekucji. Zarzuty dotyczyły następujących okoliczności: 1) egzekucja została podjęta w zakresie obowiązku już wykonanego, 2) egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył skarżącej Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r., 3) obowiązek będący przedmiotem egzekucji był niewymagalny ze względu na niedoręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej oraz z uwagi na to, że decyzji pierwszoinstancyjnej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, 4) egzekucja należności jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy obowiązek został już wcześniej wykonany, a ponadto-nie doręczono decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2009 oraz nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności, 5) zastosowano niedopuszczalny środek egzekucyjny w sytuacji, w której obowiązek został wcześniej wykonany, 6) egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Burmistrz Miasta S. ocenił powyższe zarzuty jako niedopuszczalne. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., Nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości. Stwierdziło, że zarzuty podjęcia egzekucji w zakresie nieistniejącego obowiązku są niedopuszczalne, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2009 oraz w stosunku do obowiązku, który był niewymagalny ze wzglądu na niedoręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej oraz z uwagi na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności; wyraziło stanowisko, że nieuzasadnione są zarzuty podjęcia egzekucji w zakresie obowiązku już wykonanego (w zakresie należności głównej w postaci zaległości podatkowej za rok 2009 oraz odsetek za zwłokę od tej należności), niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, gdy obowiązek został wcześniej wykonany, a ponadto - nie doręczono decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2009 oraz nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności, zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sytuacji, w której obowiązek został wcześniej wykonany oraz podjęcia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy zaznaczył, że rację ma strona skarżąca, że między sentencją zaskarżonego postanowienia a treścią jego uzasadnienia zachodzi sprzeczność, jednak nie dotyczy to całego uzasadnienia. Kolegium podniosło, że Burmistrz Miasta S. prawidłowo wykazał w argumentacji dotyczącej zarzutu prowadzenia egzekucji wobec nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku, że - na dzień wystawienia tytułu wykonawczego (tj. 27 listopada 2014 r.) - istnienie egzekwowanej należności - kwestie te były przedmiotem prowadzonych postępowań administracyjnych. Zarówno bowiem kwestia doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej (którego brak miałby wskazywać - w ocenie zobowiązanego - na nieistnienie obowiązku), jak i kwestia doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności (którego brak miałby przesądzać według Spółki o podjęciu egzekucji wobec obowiązku niewymagalnego), były zagadnieniami wstępnymi w postępowaniach prowadzonych przez organ wyższego stopnia, w związku z wniesionymi środkami zaskarżenia. Ustalenie, że egzekwowany obowiązek nie istnieje lub jest niewymagalny z powodu niedoręczenia ww. aktów, byłoby właśnie rozpatrywaniem merytorycznym tych zagadnień, które są przedmiotem postępowania podatkowego, a to - w świetle art. 34 § 1a u.p.e.a. - nie może mieć miejsca w ramach rozpatrywania zarzutów i wyrażania stanowiska co do nich przez wierzyciela. Kolegium uznało za nieuzasadniony zarzut oparty na twierdzeniu, że egzekwowany obowiązek został wykonany, gdyż do wykonania obowiązku doszło dopiero w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego (czyli po wszczęciu egzekucji). Spółka zgłaszając [...] grudnia 2014 r. zarzut oparty na wykonaniu obowiązku nie wskazała żadnego dowodu dobrowolnego uiszczenia należności określonej decyzją wymiarową z dnia [...] listopada 2014 r. Kolegium odmiennie niż organ I instancji oceniło zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że już w poprzednim postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. podniesiono, że przepis art. 33 pkt 6 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, w których przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest obowiązek, wobec którego nie zachodzą przesłanki, o jakich mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., ale z obowiązującego prawa wynika, że nie podlega on egzekucji administracyjnej. W związku z tym, że organ I instancji mimo podobnej argumentacji ocenił niniejszy zarzut jako niedopuszczalny, Kolegium uchyliło postanowienie i orzekło zgodnie z obowiązującym prawem. Organ odwoławczy zaznaczył również, że w przepisach art. 3 i 3a u.p.e.a. nie ma mowy o dopuszczalności egzekucji. Stąd też brak doręczenia odpowiedniego tytułu egzekucyjnego może skutkować tym, że obowiązek nie powstanie, a obowiązek podlegający wykonaniu z mocy samej ustawy nie stanie się wymagalnym. Oznacza to, że nie będzie mógł być egzekwowany z innych powodów niż niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Zaistnienie takich okoliczności, zdaniem organu, nie ma nic wspólnego z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 33 pkt 6 u.p.e.a. Z tego względu zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej jest bezzasadny. Zarzut kwestionujący dopuszczalność zastosowania środka egzekucyjnego wskazanego w tytule wykonawczym przez wierzyciela, oparty na tezie, że niedopuszczalne jest stosowanie środka egzekucyjnego wobec obowiązku, który został wykonany (art. 7 § 3 u.p.e.a.), jest również zdaniem organu bezzasadny. W ocenie Kolegium zarzut ten oparty został na twierdzeniu, że egzekwowany obowiązek został wykonany, a ta kwestia nie była i nie jest przedmiotem żadnego z postępowań jurysdykcyjnych. Natomiast nic nie wskazuje na to, że egzekucja została wszczęta po dobrowolnym wykonaniu przez Spółkę obowiązku w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2009 wobec miasta S. Kolegium wskazało, że uchylając poprzednie postanowienie Burmistrza wydane w niniejszej sprawie zaleciło ustalić, czy w dniu wystawiania tytułu wykonawczego oraz w dniu zastosowania środka egzekucyjnego, wierzyciel lub organ egzekucyjny dysponowali dowodem wykonania egzekwowanego obowiązku. Próby wyjaśnienia tej kwestii -jak wynika z akt przekazanych Kolegium - nie zostały podjęte przez wierzyciela. Organ odwoławczy zaznaczył, że to na zobowiązanym zgłaszającym zarzut zastosowania środka egzekucyjnego wobec osoby, która wykonała egzekwowany obowiązek, spoczywa ciężar udowodnienia, że zrealizował go przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Ponieważ tego nie uczyniono, należało ocenił przedmiotowy zarzut jako bezzasadny. Zdaniem Kolegium, także zarzut niespełnienia wymogów art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., jest nietrafny. Istotnym jest bowiem jedynie to, czy tytuł wykonawczy odpowiada wymaganiom treściowym wskazanym w art. 27 u.p.e.a. Organ odwoławczy nie zaakceptował również tezy o niedopuszczalności stawiania w sprawie zarzutu opartego na art. art. 33 pkt 10 u.p.e.a Trafna jest natomiast ocena, że zawarcie w tytule wykonawczym stwierdzenia, że obowiązek w nim określony jest wymagalny, nie świadczy o tym, że tytuł ten nie spełnia wymagań art. 27 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela z dnia 5 maja 2015 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a., przez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności w sytuacji, w której wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 999/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę Spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu postanowienia WSA podniósł, że w świetle aktualnego brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie przysługuje skarga na postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w trakcie postępowania egzekucyjnego. Sąd I instancji powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienia NSA z 16 lipca 2013 r., II FSK 1775/13, z 29 maja 2015 r., I OZ 544/15, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) uznał, że datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działalność, bezczynność lub przewlekłość prowadzonego postępowania są przedmiotem skargi. Wskazał, że Skarżąca skargę nadała w placówce pocztowej w dniu 13 sierpnia 2015 r., jednakże wpłynęła ona do organu dopiero w dniu 17 sierpnia 2015 r., a zatem pod rządami obecnie obowiązujących przepisów. Na dzień 17 sierpnia 2015 r. sąd administracyjny nie posiadał już kompetencji do rozpoznania sprawy złożonej w niniejszej sprawie, a zatem przyjąć należało, że skarga powinna zostać odrzucona. WSA zaznaczył, że sama okoliczność zachowania terminu do wniesienia skargi (nadanie jej w placówce pocztowej w dniu 13 sierpnia 2015 r.) nie mogła wpłynąć na ocenę dopuszczalności skargi, bowiem czym innym jest zachowanie terminu do dokonania określonej czynność procesowej, a czym innym ocena dopuszczalności skargi, w świetle obowiązujących przepisów, w szczególności art. 3 § 2 pkt 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt II FSK 154/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że WSA nadmiernie skupił uwagę na odróżnieniu zachowania terminu do wniesienia skargi od jej dopuszczalności, pominął natomiast, że p.p.s.a. określa jednoznacznie, jakie działanie należy uznać za wniesienie skargi. WSA pominął zwłaszcza regulację zawartą w art. 83 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego (w jego brzmieniu obowiązującym zarówno w dniu 13 sierpnia 2015 r., jak i w dniu 17 sierpnia 2015 r.) wynika, że oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. W przepisie tym nie ma mowy o "zachowaniu terminu", ale o sposobie wniesienia skargi. Tym sposobem nie jest doręczenie skargi organowi, którego działanie zaskarżono, ale to kiedy nastąpiło "oddanie" pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego. Zatem za dzień wniesienia skargi należy uznać dzień, w którym oddano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego. Sąd kasacyjny zaznaczył również, że w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona w sposób określony w art. 83 § 3 p.p.s.a. Zatem w momencie "oddania" w placówce pocztowej, tj. w dniu 13 sierpnia 2015 r., została wniesiona - i w tym dniu zostało, niejako automatycznie, wszczęte postępowanie sądowoadministracyjne. Zatem wadliwość uzasadnienia w tym zakresie ma wpływ na wynik sprawy, gdyż uwzględnienie art. 83 § 3 p.p.s.a. oznacza, iż postępowanie zostało wszczęte w dniu, w którym skarga podlegała kognicji WSA (zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r.). Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchylające w całości i orzekające w przedmiocie stanowiska wierzyciela – Wójta Burmistrza Miasta S. w zakresie wniesionych przez skarżącą Spółkę zarzutów do egzekucji administracyjnej dotyczącej należności w postaci podatku od nieruchomości za 2009 r. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Konsekwentnie stanowisko wyrażane przez wierzyciela (na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.) może odnosić się wyłącznie do zarzutów podniesionych przez zobowiązanego. Dodatkowo z art. 34 § 1a u.p.e.a. wynika, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. NSA w wyroku z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12 (LEX nr 1487958) wskazał, że celem (ratio legis) tego przepisu nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a u.p.e.a. pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że zarzut podjęcia egzekucji w zakresie obowiązku przedawnionego nie mógł być rozpatrywany w przedmiotowej sprawie, gdyż kwestia ta jest przedmiotem postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w związku z wniesionym odwołaniem od decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. Mając powyższe na uwadze oraz konieczność oceny przez organ w postępowaniu wymiarowym czy doszło do przedawnienia obowiązku, czy też bieg okresu przedawnienia uległ przerwaniu, chociażby z uwagi na konieczność weryfikacji podstaw zobowiązujących organ do umorzenia postępowania wymiarowego, niewątpliwe zaszła podstawa do stwierdzenia niedopuszczalności tego zarzutu z uwagi na przywoływaną treść art. 34 § 1a u.p.e.a. – zatem jedyny zarzut skargi został oceniony przez Sąd jako bezzasadny. W tym stanie rzeczy, uznając za chybiony jedyny zarzut skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).