II OSK 1816/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1022/18 w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 19 lutego 2018 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. sp. z o.o. w P. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1022/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę L. sp. z o.o. w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 19 lutego 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze kasacyjnej spółka L. sp. z o.o. w P. zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1.1. art. 7, art. 12, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z § 6 ust 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (dalej: Rozporządzenie), przez wydanie wyroku oddalającego złożoną skargę, pomimo, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy, w tym w szczególności na orzeczeniu lekarskim zawierającym niepełne, budzące wątpliwości twierdzenia, które nie zostały poparte przeprowadzeniem odpowiednich badań mających na celu wykazanie związku pomiędzy wykonywaniem pracy, a powstaniem choroby zawodowej, 1.2. § 8 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., przez brak oceny orzeczenia lekarskiego wydanego w sprawie, oraz nieustosunkowanie się do faktu, iż orzeczenie lekarskie nie uwzględnia wniosków i ustaleń płynących ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności chronometrażu czasu pracy T. K. a także wykazu jej absencji w okresie zatrudnienia u skarżącej a także uznanie, że organ prowadzący postępowanie jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim o rozpoznaniu choroby zawodowej oraz niepodjęcie działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego przez zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego, 2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 2.1. art. 2351 kodeksu pracy, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu choroby zawodowej pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy m.in. w okresie zatrudnienia na stanowisku naprawy wyrobów gotowych w Spółce. Skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 1 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku zawarł prawidłową ocenę postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 19 lutego 2018 r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 grudnia 2017 r. stwierdzającą chorobę zawodową. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania wskazują na to, że strona skarżąca nie neguje samego stwierdzenia choroby zawodowej, lecz nie zgadza się z ustaleniami, że narażenie zawodowe wystąpiło w okresie pracy uczestniczki w zakładzie prowadzonym przez Skarżącą Spółkę. W szczególności zdaniem skarżącej, w karcie oceny narażenia zawodowego, jak też w orzeczeniu lekarskim, nie zostały w sposób właściwy uwzględnione wszystkie okoliczności dotyczące zakresu obowiązków i charakteru pracy uczestniczki na stanowisku napraw wyrobów gotowych w okresie zatrudnienia od 5 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2015 r. Wobec treści zarzutów kasacyjnych należy w pierwszej kolejności wskazać przepisy prawa, które determinowały kierunek i zakres postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 235¹ k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Podkreślić trzeba, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w sposób konkretny i szczegółowy określają kompetencje organów inspekcji sanitarnej w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 Rozporządzenia, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 6 ust. 1 Rozporządzenia, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Dodatkowo w świetle § 8 ust. 2 Rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organy inspekcji sanitarnej przeprowadziły postępowanie zgodnie z powyższymi uregulowaniami oraz z zachowaniem wymogów ustanowionych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Przypomnieć należy, że już w pierwszej decyzji z dnia 13 grudnia 2016 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, uchylając decyzję z 24 października 2016 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej, wskazał organowi powiatowemu na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie oceny narażenia zawodowego z okresu zatrudnienia uczestniczki w zakładzie skarżącej Spółki na stanowisku napraw wyrobów gotowych. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ pierwszej instancji podjął szereg czynności wyjaśniających i przeprowadził rozprawę, umożliwiając stronom przedstawienie swoich stanowisk oraz dowodów w sprawie. Uwzględniając informacje wynikające z zebranego materiału dowodowego, Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał do M. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. uzupełnioną Kartę oceny narażenia zawodowego wraz z kompletem dokumentów przedstawionych przez strony. Co ważne, wśród załączników Karty oceny narażenia zawodowego znalazły się m.in. dokumenty w postaci: zestawienia absencji uczestniczki w okresie od 5 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2015 r., chronometraż czasu pracy uczestniczki w wymienionym okresie zatrudnienia, jak też przedstawiony przez skarżącą Spółkę zakres obowiązków uczestniczki na stanowisku napraw wyrobów gotowych w latach 2009-2015. M. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, tak jak we wcześniejszym orzeczeniu nr ... z 8 września 2016 r., również w orzeczeniu z 7 listopada 2017 r. orzekł o rozpoznaniu choroby zawodowej, przy czym w piśmie z 7 listopada 2017 r., wyjaśniono, że treść orzeczenia lekarskiego po analizie uzupełnionych informacji nie uległa zmianie. W uzasadnieniu korekty orzeczenia lekarskiego (nr ...) stwierdzono, że analiza dostarczonej dokumentacji medycznej oraz dochodzenie epidemiologiczne z różnych miejsc pracy, gdzie występowało narażenie zawodowe wykazało, iż rozpoznanie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka jest zasadne i z wysokim prawdopodobieństwem mogło być spowodowane warunkami pracy zawodowej. W konsekwencji uprawnione było wnioskowanie organu odwoławczego, że: - po pierwsze, ocena narażenia zawodowego dokonana została w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego; - po drugie, korekta orzeczenia lekarskiego nastąpiła na podstawie kompletnej dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w szczególności jednostka orzecznicza dysponowała wszystkimi danymi przekazanymi przez skarżącą Spółkę co do zatrudnienia uczestniczki; - po trzecie, w orzeczeniu lekarskim i w jego korekcie uwzględniono absencję zgodnie z wykazem przekazanym przez skarżącą Spółkę i dołączonym do Karty oceny narażenia zawodowego; - po czwarte, nie zachodziła potrzeba, aby Powiatowy Inspektor Sanitarny występował o wnioskowane przez skarżącą dodatkowe konsultacje do jednostki orzeczniczej II stopnia. W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował stan faktyczny i ocenę prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Jak słusznie stwierdził Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku, orzeczenie lekarskie w sposób wyczerpujący przedstawia powody, z których wyprowadzono wniosek o stwierdzeniu u uczestniczki choroby zawodowej. Z treści orzeczenia Ośrodka Medycyna Pracy wynika, że zostało ono poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanej oraz dokładną analizą zgromadzonej dokumentacji. W tym miejscu zaznaczyć należy, że analiza dokumentacji medycznej oraz dokumentacji przebiegu zatrudnienia i oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 Rozporządzenia) pod kątem zawodowej etiologii schorzenia, należy do kompetencji lekarzy orzeczników, gdyż to specjalistom medycyny pracy znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni posiadają doświadczenie i wiedzę do oceny wpływu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie choroby. Zgodnie z § 6 ust. 5 Rozporządzenia, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej pracownika lub dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, to lekarz występuje o ich uzupełnienie m.in. do pracodawcy, pracownika czy właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Należy zatem w niniejszej sprawie przyjąć, że skoro lekarz orzecznik nie wystąpił o uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie oceny narażenia zawodowego, to oznacza, że przekazana przez organ powiatowy dokumentacja była kompletna i wystarczająca do wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Jeżeli więc całokształt ustaleń diagnostycznych oraz tych związanych z zatrudnieniem uczestniczki u wymienionych pracodawców – w tym w zakładzie skarżącej Spółki – dawał według orzeczników podstawy do rozpoznania choroby zawodowej, to organy Inspekcji Sanitarnej miały obowiązek uwzględnić to stanowisko. Dowodem stwierdzającym bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została wywołana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" jest orzeczenie lekarskie. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach swych wyroków (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok z dnia 12 lipca 2016 r. sygn.. akt II OSK 2688/14) orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organy sanitarne orzekające w sprawie chorób zawodowych związane są orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku, jeżeli oczywiście nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki wywiódł w sposób rzetelny i przekonujący, że w świetle całokształtu zebranego w aktach materiału dowodowego brak było powodów do zakwestionowania orzeczenia lekarskiego, a w konsekwencji decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Dokonując weryfikacji zaskarżonej decyzji, Sąd Wojewódzki nie naruszył przepisów postępowania powołanych w podstawie kasacyjnej, ani też art. 235¹ k.p., definiującego pojęcie choroby zawodowej. Niewątpliwie przyjęty w zaskarżonym wyroku stan faktyczny sprawy oparty został na całokształcie materiału dowodowego, zebranego i ocenionego w myśl reguł wynikających z art. 7, art. 12, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., w zw. z § 6 ust. 1 i ust. 2 oraz § 8 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. Zauważyć również należy, że Wojewódzki Inspektor Sanitarny w wydanej decyzji w sposób wszechstronny odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, zwłaszcza zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Tym samym chybiony okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto dla porządku należy wskazać, że Sąd Wojewódzki mógł wymienione w podstawie kasacyjnej przepisy k.p.a. naruszyć jedynie w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., czego nie uwzględniono w zarzutach kasacyjnych. Podobnie zarzut naruszenia art. 235¹ k.p. nie został powiązany z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- 2