II SA/Kr 692/16

WyrokWSA w Krakowie2016-10-10

Skład orzekający: Beata Łomnicka, Jacek Bursa, Mirosław Bator

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która narusza prawo własności poprzez ograniczenie możliwości zagospodarowania nieruchomości, może zostać uznana za nieważną w części dotyczącej tych ograniczeń, a także czy narusza przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze bez wymaganej zgody?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej odniesień do nieistniejącego już użytku ekologicznego, ponieważ uchwała ustanawiająca ten użytek została prawomocnie unieważniona ze skutkiem wstecznym. Ponadto, sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stwierdzając nieważność uchwały w części dotyczącej zmiany przeznaczenia działki rolnej na cele nierolnicze (zieleń nieurządzona) bez uzyskania wymaganej zgody ministra, co stanowi istotne naruszenie interesu prawnego skarżącej.
Stan faktyczny
Skarżąca J.O. wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy Zabierzów w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, twierdząc, że ogranicza ona jej prawo własności do nieruchomości i narusza przepisy dotyczące ochrony gruntów rolnych. Skarżąca podniosła również zarzut niezgodności planu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz naruszenia trybu jego uchwalania. Rada Gminy Zabierzów wniosła o oddalenie skargi, argumentując zgodność planu z prawem i studium.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej dotyczącej użytku ekologicznego "Uroczysko Podgołogórze" oraz w części dotyczącej zmiany przeznaczenia działki skarżącej z rolnej na zieleń nieurządzoną. W pozostałym zakresie skargę oddalił i zasądził od Rady Gminy Zabierzów na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi J.O. na uchwałę Rady Gminy Zabierzów z dnia 15 czerwca 2012 r. Nr XXIII/168/12 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej: - w § 5 ust. 2 pkt 4, - § 10 ust. 1 pkt 1d w zakresie zwrotu "Uroczysko Podgołogórze", - w § 10 ust. 1 pkt 2a w zakresie zwrotu "Uroczysko Podgołogórze", - w § 10 ust. 2 pkt 3g w zakresie zwrotu "stawów na terenie użytku ekologicznego Uroczysko Podgołogórze w Rząsce", - § 10 ust 2 pkt 8, - § 22 pkt 4 w zakresie zwrotu "Uroczysko Podgołogórze", - § 36 pkt 2 w zakresie zwrotu "Uroczysko Podgołogórze"; II. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części graficznej dla obszaru obejmującego działkę 469/40 oraz w części tekstowej dla § 36 w zakresie obowiązywania go dla obszaru obejmującego działkę 469/40; III. w pozostałym zakresie skargę oddala; IV. zasądza od Rady Gminy Zabierzów na rzecz skarżącej J.O. kwotę 547 zł (pięćset czterdzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 7 lutego 2013 r. J. O. wniosła skargę na uchwałę nr XXIII/168/12 Rady Gminy Zabierzów z dnia 15 czerwca 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów domagając się stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu wskazała, że przedmiotowa uchwała dotyczy nieruchomości, której jest współwłaścicielką tj. działki nr 469/34 oraz 469/40 obręb. 18 w Rząsce gmina Zabierzów i jednocześnie ogranicza jej prawo własności, gdyż uniemożliwia zagospodarowanie nieruchomości zgodnie z wolą właściciela. Wskazała, że plan miejscowy w związku z postanowieniami w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Zabierzów dokonuje przeznaczenia tych działek na teren zielony, co narusza władztwo planistyczne i ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto planowi zarzucono niezgodność ze studium, naruszenie trybu jego uchwalania, a nadto powtarzanie kwestii uregulowanych w aktach prawnych hierarchicznie wyższych. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Zabierzów wniosła o jej oddalenie. Organ podniósł, że projekt planu sporządzono zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym według stanu obowiązującego przed dniem 21 października 2010 r., a także przy uwzględnieniu wielu przepisów odrębnych. Po uchwaleniu studium i zweryfikowaniu jego zgodności z prawem przez Wojewodę Małopolskiego przystąpiono, po podpisaniu aneksu terminowego, do prac nad planem dla obszaru sołectw Balice, Rząska, Szczyglice, a także dla sporządzanego odrębnie planu dla sołectw Aleksandrowice, Burków i Kleszczów. W ramach fazy I zostały wykonane między innymi analizy, inwentaryzacja urbanistyczna, opracowanie ekofizjograficzne. Rozpatrzone zostały też wnioski do planów. Projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko przekazano do opiniowania i uzgodnień do właściwych organów i instytucji. Następnie projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, skorygowany stosownie do wyników uzgodnień i opinii oraz zgody rolniczej został wyłożony do publicznego wglądu. Rozwiązania planistyczne zostały oparte na ustaleniach studium. W projekcie planu uwzględniono strukturę przestrzenną określona kierunkowo w studium, w szczególności nastąpiło wyodrębnienie terenów przewidzianych pod zainwestowanie i terenów chronionych przed zabudową. Projekt planu obejmuje obszary bardzo cenne pod względem przyrodniczym i w związku z tym realizuje również politykę przestrzenną gminy w zakresie ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego. Stąd też na strukturę przestrzenną obszaru bardzo istotnie wpływają uwarunkowania przyrodnicze, wynikające z istnienia między innymi użytku ekologicznego "Uroczysko Podgołogórze" ustalonego uchwałą Rady Gminy nr XLIII/355/01 z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie uznania za użytek ekologiczny, gdzie obowiązuje między innymi zakaz niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu. Powyższy obszar ochrony ujęty jest w projekcie planu jako strefa ochrony szczególnych wartości przyrodniczych i krajobrazowych, mająca na celu ochronę walorów przyrodniczych poprzez zachowanie ciągłości powiązań. W strefie według ustaleń planu obowiązuje zakaz lokalizacji nowej zabudowy, z wyłączeniem przypadków, gdy zabudowa w terenach położonych w tej strefie jest dopuszczalna na podstawie przepisów odrębnych. Struktura przestrzenna przyjęta w projekcie planu jest kontynuacją kierunków rozwoju określonych w studium. W szczególności w projekcie planu uwzględniono główne kierunki i cele określone w studium: racjonalnego wykorzystania obszaru gminy, polegającego na uzupełnieniu istniejącego zainwestowania, wprowadzenia nowych terenów zabudowy na zasadzie kontynuacji i uczytelnienia struktury funkcjonalno – przestrzennej przy ograniczeniu możliwości dalszego rozpraszania zabudowy, koncentracji usług lokalnych w centrach poszczególnych sołectw, wykształcenia miejsc koncentracji usług o charakterze ponadlokalnym w otoczeniu portu lotniczego i autostrady, aktywizacji turystycznej terenów położonych w granicach Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego poprzez ustalenia umożliwiające realizację tras pieszych i ścieżek rowerowych, lokalizację zaplecza turystycznego, ochrony walorów środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz ukształtowania przestrzennego systemu przyrodniczego, ochrony terenów leśnych i innych cennych krajobrazowo i przyrodniczo o walorach decydujących o atrakcyjności gminy. Zasięg terenów przeznaczonych pod zabudowę wynika generalnie z ustaleń studium w brzmieniu uchwalonym 16 lipca 2010 r., które poszerzyło obszary przewidziane na cele inwestycyjne w stosunku do pierwotnego brzmienia studium z roku 1998. Różnice w zasięgu terenów budowlanych między studium a projektem planu miejscowego wynikają z dwóch obiektywnych przyczyn – a to istnienia lotniska Kraków – Balice oraz konieczności uzyskania decyzji zezwalającej na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze. Podkreślenia jednak wymaga, że nieruchomość należąca do skarżącej została zaliczona do terenów niepodlegających zainwestowaniu z uwagi na objęcie jej formami ochrony przyrody – zapis tej treści zawiera obowiązujące studium i jest on powtórzony w miejscowym planie. Ponadto w projekcie planu, zachowując ustawowy wymóg zgodności ze studium, wprowadzono niezbędne uszczegółowienia i doprecyzowania kierunków zagospodarowania określonych w tym dokumencie. W świetle powyższego organ stwierdził, że ustawowy wymóg zgodności projektu planu z ustaleniami studium w przypadku planu miejscowego dla obszaru Balice, Rząska, Szczyglice jest zachowany. W piśmie z dnia 29 września 2016 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości a na wypadek nie podzielenia poglądu o wadliwości uchwały w całości wniosła o stwierdzenie jej nieważności w zakresie § 5 ust. 2 pkt 4, § 10 ust. 2 pkt 3, 4, 5, 8, 9, użytego w różnych przypadkach w części tekstowej i graficznej sformułowania użytek ekologiczny "Uroczysko Podgołogórze", postanowień zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej odnoszących się do nieruchomości skarżącej. W uzasadnieniu podano, że stwierdzenie nieważności uchwały Rady gminy Zabierzów nr XLIII/355/01 z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie uznania za użytek ekologiczny nastąpiło ze skutkiem wstecznym. Ma to zatem takie znaczenie, że w sensie prawnym tego użytku ekologicznego nie ma i nigdy nie było. Zatem regulacja miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i w sposób nadmierny wkracza w prawo własności skarżącej bez jakiegokolwiek uzasadnienia. W piśmie z dnia 3 października 2016 r. Rada Gminy Zabierzów wskazała, że podejmując uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla sołectw Balice, Rząska, Szczyglice działała całkowicie zgodnie z literą prawa. Podniesiono również, że poszczególne zapisy miejscowego planu zostały tak sformułowane z perspektywy techniki legislacyjnej, iż derogowanie aktu szczególnego jakim była uchwała w przedmiocie ustanowienia formy ochrony przyrody przy zastosowaniu znanych nauce prawoznawstwa metod wykładni tekstu prawnego pozwala na dokonanie takiej interpretacji miejscowego planu, która nadal uwzględniać będzie podstawowe przeznaczenie terenu, tyle że bez zastosowania tych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przy czym na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Sąd dokonuje zatem kontroli legalności aktów prawa miejscowego pod względem ich zgodności z prawem materialnym jak i zachowania przez organy planistyczne przepisów postępowania. Przepis art. 134 p.p.s.a. przesądza natomiast, iż Sąd administracyjny nie jest przy tym związanym granicami skargi Przechodząc do omówienia skargi sąd uznał, iż jest ona zasadna jedynie w części. Skarga ta została poprzedzone wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, czym skarżąca wypełniła wymóg o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) który stanowi, iż każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Czynność ta otwiera drogę do sądowej kontroli aktu jakim jest plan miejscowy w zakresie w którym narusza prawnie chroniony interes skarżącego. Skarżąca w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wskazała na ograniczenie przysługującego jej prawa własności do nieruchomości, w związku z ograniczeniami w zagospodarowaniu tego terenu, wykluczającymi możliwość jego zabudowy czy choćby rolnicze wykorzystanie. Przede wszystkim wskazać należy, iż sąd nie podziela poglądu organu planistycznego popartego przytoczonym orzecznictwem, iż zakres skargi na akt planistyczny musi pokrywać się z zakresem wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wniosku takiego nie można wywieść z samego brzmienia art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Owszem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa daje organowi planistycznemu możliwość dobrowolnego zadośćuczynienia żądaniu podmiotu, który takie żądanie składa (w praktyce są to przypadki rzadkie), ale w dotychczasowym orzecznictwie, jako przeważający wydaje się pogląd, iż jest to czynność formalna i wymagalna, poprzedzająca wniesienie skargi ale nie determiniująca jej zakresu. Przyjmuje się bowiem powszechnie, iż strona nie musi odczekać 60 dni w którym to okresie organ może zastosować się do żądania strony wzywającej do usunięcia naruszenia prawa. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w uchwała 7 sędziów z dnia 2 kwietnia 2007 r. II OPS 2/07 przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Skarga na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 101 ust. 3 u.s.g.), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. A kolei Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 lutego 2013 r. I OZ 121/13 wskazuje, iż do skarg wnoszonych do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. ma zastosowanie art. 53 § 2 p.p.s.a., co oznacza, że z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. Skoro więc dany podmiot może w zasadzie następnego dnia po złożeniu żądania usunięcia naruszenia prawa złożyć skuteczną skargę na plan miejscowy do sądu, to trudno za prawidłowy uznać pogląd, iż zakres żądania powinien pokrywać się z zakresem skargi z tą motywacją, że żądanie usunięcia naruszenia prawa daje organowi możliwość dobrowolnego zadośćuczynieniu żądaniu. Brak wymogu odczekania przez skarżącego okresu 60 dni o których mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. przesądza, iż wymóg poprzedzenia skargi do sądu administracyjnego żądaniem usunięcia naruszenia prawa nie ma na celu (przynajmniej jako celu podstawowego) umożliwienie organowi planistycznemu zastosowanie się do wezwania i w tym znaczeniu jest czynnością formalną. W ocenie sądu jedynie sytuacja, kiedy wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dotyczyła by fragmentu (części zapisów) planu miejscowego a skarga została wywiedziona w stosunku do całego planu (żądanie stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania w całości) można by mówić o wadliwości tej czynności (wezwania do usunięcia naruszenia prawa) skutkującej koniecznością odrzucenia skargi a to z uwagi na fakt, iż wcześniejsze wezwanie nie obejmowało zakresowo późniejszego żądania sformułowanego w skardze. W sytuacji jednak kiedy skarżący plan miejscowy w całości, wcześniej żąda usunięcia naruszenia prawa także kwestionując ten akt planistyczny w całości, spełnia wymóg o którym mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Wymagania te spełnia także podmiot, który w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa kwestionuje plan miejscowy w całości, w skardze do sądu ogranicza się natomiast do żądania stwierdzenia jego nieważności w stosunku jego części lub niektórych tylko zapisów. Przyjąć należy bowiem, iż wcześniejsze wezwanie do usunięcia naruszenia prawa obejmowały także te zapisy ostatecznie kwestionowane w skardze. W sposób oczywisty argumentacja wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie musi pokrywać się z argumentami tak skargi jak i zgłaszanych przez stronę później, czy to w pismach procesowych czy ustnie do protokołu rozprawy. Żaden przepis nie ogranicza strony w możliwości korzystnego prezentowania własnej sytuacji prawnej a sąd ma obowiązek argumentację tą rozpatrzyć i nic formalnie go w tym zakresie nie ogranicza. W następnej kolejności stwierdzić należy, iż na uwzględnienie nie zasługiwało żądanie skarżącej, stwierdzenia nieważności skarżonej uchwały w całości. Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sądu Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 marca 2013 r. I OSK 1761/12 skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a do jej wniesienia nie legitymuje ani sama ewentualna sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też ewentualny stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Dlatego też skarżący musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną. Musi on udowodnić, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Podobnie w Postanowieniu z dnia 8 października 2013 r. II OSK 2351/13. Pogląd ten utrwalił się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wielokrotnie w orzecznictwie był prezentowany (por. wyrok NSA z 1 marca 2005 r. OSK 1437/2004, wyrok NSA 24 lutego 2009 r. II OSK 1087/08, wyrok NSA 4 czerwca 2008 r. II OSK 1883/07, wyrok NSA z 28 kwietnia n2016 r. II OSK 2992/14). Pogląd ten w pełni podziela też sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Do wniesienia skargi z żądaniem stwierdzenia nieważności uchwały o ustanowieniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, żadnego podmiotu (z wyjątkiem organu nadzoru tj. wojewody, który swoje nieograniczone w zakresie zaskarżania wywodzi z art. 93 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym) nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały ani też ewentualny stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie daje podstawy do korzystania przez każdego z prawa do wniesienia skargi w interesie publicznym (wyrok SN z 7 marca 2003, III RN 42/02 OSNP z 2004 r. Nr 7, poz. 114). Z utrwalonego stanowiska sądów administracyjnych wynika także, że kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem. W kontekście powyższego należy przyjąć, iż w przypadku rozpatrywania skargi złożonej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wojewódzki sąd administracyjny kontrolując merytorycznie zaskarżony akt w zakresie zasad jego sporządzenia, czyni to zasadniczo w granicach wyznaczonych naruszeniem indywidualnego interesu prawnego skarżącego. (por. wyrok NSA z 28 kwietni8a 2016 r. II OSK 2992/14). W tym stanie rzeczy żadne argumenty zawarte w skardze czy później w pismach procesowych nie dawały podstaw do stwierdzenia nieważności skarżonej uchwały w całości. Po pierwsze argumenty te dotyczyły w zasadzie jedynie naruszenia interesu prawnego skarżącej w postaci faktycznego i znacznego ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości do niej należącej, co stanowiło istotną ingerencję w konstytucyjne prawo własności. Po drugie, jako mowa o tym wyżej, skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a nawet (czego sąd się nie dopatrzył) ewentualne stwierdzone istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego lub trybu ich sporządzania nie uzasadniały by stwierdzenia nieważności planu w całości ale jedynie w tej części, która jest związana z naruszonym interesem skarżącej. Podkreślić wymaga, iż właśnie analiza tych dwóch uregulowań tj. art. 93 ust 1 oraz 101 ustawy o samorządzie gminnym daje podstawę do stwierdzenia, istnienia dwóch różnych porządków skarżenia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pierwszy oparty o art. 93 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym ma nieograniczony zakres oparty o zasady nadzoru jakie wojewoda ma w stosunku do organów stanowiących prawo miejscowe na podstawie art. 93 ust 1 w związku z art. 91 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym i drugi oparty o art. 101 ustawy o samorządzie gminnym ograniczony zakresowo do naruszonego aktem planistycznym interesem prawnym danego podmiotu tj. jego sfery praw lub obowiązków opartych mających oparcie w prawie materialnym (por. wyrok NSA 23 kwietnia 2016 r. II OSK 2624/14). W następnej kolejności wskazać należy, iż zdaniem sądu nie narusza zasad techniki legislacyjnej powtórzenie w akcie planistycznym – miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zakazów i ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości wynikających z innego aktu prawa miejscowego np. uchwały o ustanowieniu użytku ekologicznego, który wcześniej takie ograniczenia i zakazy ustanowił. Przeciwnie prawodawca lokalny opracowując projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest tymi zapisami (podobnie jak zapisami studium) związany. Nie może tak przeznaczenia jak i ograniczeń związanych z zagospodarowaniem danego terenu określić w sposób odmienny niż to już ustalono w inny akcie normatywnym. Przeciwna praktyka prowadziła by do sprzeczności uregulowań dwóch równorzędnych aktów. Uchwały o ustanowieniu użytków ekologicznego Uroczysko Podgołogórze i Uroczysko w Rząsce poprzedzały uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów, który to plan obejmował teren obu użytków. Prawodawca lokalny przeznaczenia, zakazów i ograniczeń obowiązujących na tych terenach w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie mógł określić w sposób odmienny niż wynikało to z prawa już dla tego terenu obowiązującego. W tym zakresie sąd nie dopatrzył się więc istotnego naruszenia zasad sporządzania planu. Niemniej jednak na dzień orzekania przez sąd w niniejszej sprawie jeden z dwóch wyżej wskazanych aktów tj. uchwała w sprawie ustanowieniu użytku ekologicznego Uroczysko Podgołogórze orzeczeniem tut. Sądu została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności a zatem ex tunc (z mocą wsteczną). Jak mowa o tym wyżej, nieruchomość skarżącej była objęta zapisami tego aktu a jednocześnie kontrolowany w niniejszym postępowaniu akt - miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów do zapisów tego planu się wprost odnosił w § 5 ust. 2 pkt 4, § 10 ust. 1 pkt 1d, § 10 ust. 1 pkt 2a, § 10 ust. 2 pkt 3g, § 10 ust. 2 pkt 8, § 22 pkt 4 oraz § 36 pkt 2. Niewątpliwie więc zapisy te dotyczyły interesu prawnego skarżącej, a w związku z tym że wprowadzały one ograniczenia w zagospodarowaniu jej nieruchomości, niewątpliwie naruszały ten interes. W tej sytuacji zadaniem sądu było rozstrzygnąć, czy w aktualnym stanie prawnym – po wyeliminowaniu z obrotu prawnego uchwały o ustanowieniu użytku ekologicznego Uroczysko Podgołogórze z mocą wsteczną (a więc założeniem jakby w obrocie prawnym akt ten nie zaistniał) zapisy naruszające interes prawny skarżącej są z zgodzie z obowiązującym porządkiem pranym. Odpowiedz na to pytanie jest negatywna. Uchwała o ustanowieniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów w § 10 ust. 2 pkt 8 stanowi, iż na obszarze użytku ekologicznego "Uroczysko Podgołogórze", oznaczonego na rysunku planu, ustalonego uchwałą Rady Gminy Nr XLIII/355/01 z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie uznania za użytek ekologiczny obowiązuje zakaz: a) niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu, b) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, c) uszkadzania i zanieczyszczania gleby, d) wysypywania, zakopywania i wylewania odpadów lub innych nieczystości, e) zaśmiecania obiektu i terenu wokół niego, f) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeśli służą innym celom niż ochrona przyrody i zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz gospodarki rybackiej, g) likwidowania małych zbiorników wodnych, h) wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia własnych gruntów rolnych, i) budowy budynków, budowli, obiektów małej architektury i tymczasowych obiektów budowlanych mogących mieć wpływ na obiekt chroniony bądź spowodować degradację krajobrazu. Zapis ten wprost odnosi treść zapisów graficznych skarżonego planu do uchwały co do której istnieje fikcja prawna, że w ogóle w obrocie prawnym nie zaistniał. Zapis ten nie mógł się ostać więc w kontrolowanym przez sąd akcie. Konsekwentnie z części tekstowej skarżonej uchwały należało wyeliminować te wszystkie zapisy, które odnosiły się do "nieistniejącego" obszaru. W tym stanie rzeczy sąd stwierdził nieważność zapisów § 5 ust. 2 pkt 4, § 10 ust. 2 pkt 8 w całości oraz § 10 ust. 1 pkt 1d, § 10 ust. 1 pkt 2a, § 22 pkt 4 oraz § 36 pkt 2. w zakresie zwrotu "Uroczysko Podgołogórze" , § 10 ust. 2 pkt 3g, w zakresie zwrotu "stawów na terenie użytku ekologicznego Uroczysko Podgołogórze". Na uwzględnienie zasługiwał także zgłoszony przez skarżącą zarzut naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, poprzez zmianę przeznaczenia terenu z rolnego na obszar terenu zieleni nieurządzonej. Pełnomocnik skarżącej przy piśmie procesowym 29 września 2016 r. przedłożył do akt wypis z ewidencji gruntów (k. 146 akt sądowych) z którego wynika, iż przeważający teren działki 469/40 miał oznaczenie ‘pastwiska trwałe PsIII. Zgodnie z § 68 ust 1 pkt 1d Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1034) pastwiska trwałe oznaczone symbolem Ps to grunty rolne. Zgodnie natomiast z art. 2 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 909 z późn. zm.). gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Nie budzi więc wątpliwości sądu, iż teren działki 469/40 na przeważającym obszarze (pozostałe to drogi, grunty zadrzewione i zakrzewione wody śródlądowe stojące) był gruntem rolnym. Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień uchwalania kontrolowanego aktu, przepis art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych przesądzał, iż przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (ust 1). Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (ust 2 pkt 1). Tak więc teren ten wymagał tzw. odrolnienia tj. uzyskania pisemnej zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej na zmianę przeznaczenia gruntu z rolnego na nie rolne, powierzchnią przekraczał bowiem znacznie obszar 0,5 ha (był to obszar 8,25 ha) i miał III klasę bonitacyjną. Nie budzi przy tym wątpliwości sądu, iż czym innym jest wykorzystanie terenu rolniczo, które to wykorzystanie z założenia łączy się ze zmianami w gruncie jakie na terenach rolniczych są dokonywane w związku z produkcją rolną a czym innym przeznaczenie jakie dla tego terenu uchwalono w planie tj. z podstawowym przeznaczeniem na zieleń nieurządzona, pełniąca funkcję lokalnych powiązań przyrodniczych, w formie: otwartych terenów trawiastych, zespołów zadrzewień i zakrzewień, łąk, pastwisk oraz zieleni stanowiącej obudowę biologiczną cieków wodnych, użytków ekologicznych i dopuszczalną możliwość lokalizacji obiektów i urządzeń, w tym urządzeń turystycznych, np. szlaków turystycznych pieszych i rowerowych, niewyznaczonych na rysunku planu dróg, dojazdów, dojść pieszych oraz ciągów pieszych i ścieżek rowerowych, lokalizacji urządzeń i sieci infrastruktury technicznej (§ 36 ust 1 oraz ust 2 skarżonego planu). Zmiana przeznaczenia terenu rolnego na nie rolne to, zdaniem sądu, nie tylko zmiana przeznaczenie ternu z rolnego na budowlane ale jakiekolwiek inne przeznaczenie terenu dotychczas rolniczego, w tym przyrodnicze, rekreacyjne. Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych, żadnych ograniczeń czy uwarunkowań w tym zakresie bowiem nie wprowadza, wskazując jedynie na wymóg uzyskania decyzji właściwego ministra na inne (jakiekolwiek inne) niż rolnicze przeznaczenie gruntu, który zaewidencjonowany jest jako grunt rolny. W tej też części, zdaniem sądu, tak zapisy części tekstowej jak i graficznej skarżonego planu należało wyeliminować z obrotu prawnego. Podkreślić jednak wymaga, iż § 36 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów, w dalszym ciągu obowiązuje dla wszystkich (pozostałych z wyjątkiem działki 469/40) terenów oznaczonych jako Z - zieleń nieurządzona. Jedynie bowiem w stosunku do tej działki, z uwagi na fakt braku jej odrolnienia, sąd stwierdził konieczność stwierdzenia nieważności tych zapisów. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło