IV SA/Wa 2969/18

WyrokWSA w Warszawie2019-01-17

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Alina Balicka, Anna Sidorowska-Ciesielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmiot posiadający jedynie prawo użytkowania nieruchomości, a nie prawo własności, ma legitymację procesową do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją wywłaszczeniową?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że podmiot posiadający jedynie prawo użytkowania nieruchomości, wynikające z umowy cywilnoprawnej, nie posiada interesu prawnego wymaganego do legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym statusu własnościowego nieruchomości. Prawo użytkowania jest prawem rzeczowym ograniczonym, które nie daje bezpośredniego związku z normą prawną regulującą status właścicielski, a jedynie pośredni, faktyczny interes. W związku z tym, organ administracji publicznej błędnie uznał skarżący SP ZOZ za stronę postępowania, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej (SP ZOZ) użytkujący nieruchomość na podstawie umowy z 2009 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją wywłaszczeniową z 2012 r., powołując się na odnalezione dokumenty. Minister Infrastruktury i Budownictwa wznowił postępowanie, a następnie odmówił uchylenia decyzji z 2012 r. SP ZOZ złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a po utrzymaniu w mocy decyzji odmownej, wniósł skargę do WSA. SP ZOZ zarzucał naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących wznowienia postępowania i nieważności decyzji. WSA uznał skargę za zasadną, ale z innych względów niż podniesione przez skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. i postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. Zasądził od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] oraz postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej: Minister) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 127 § 3 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] (dalej: SP ZOZ, skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra z [...] września 2017 r., znak: [...] odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2012 r., znak: [...] - utrzymał ją w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z [...] października 1988 r. nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3912 ha, położonej w [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność M. H. i K. H. oraz nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1893 ha, położonej w [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność M. H. Na skutek odwołania decyzja ta została uchylona przez Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [...] decyzją z [...] grudnia 1988 r. nr [...] w części dotyczącej działek nr [...] i [...] i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolejną decyzją z [...] stycznia 1989 r. nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] orzekł ponownie o wywłaszczeniu wyżej wskazanych działek. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [...] decyzją z [...] marca 1989 r. [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] stycznia 1989 r. Pismem z 14 listopada 2000 r. uzupełnionym w dniu 19 grudnia 2000 r. M. H. spadkobierca M. H. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] marca 1989 r. wskazując w uzasadnieniu, że decyzja ta została skierowana do M. H., który zmarł w dniu [...] października 1987 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] lutego 2001 r. nr [...] - utrzymaną w mocy decyzją z [...] czerwca 2001 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] marca 1989 r. Na skutek wniesionej skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 lutego 2003 r. sygn. akt I SA 2152/01 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast (dalej: Prezes) z [...] czerwca 2001 r. i z [...] lutego 2001 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego prowadzono z właścicielami (spadkobiercami M. H.) rokowania w celu nabycia nieruchomości w drodze cywilnoprawnej umowy (art. 46 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99). Sąd zauważył również, że organ ponownie rozpatrujący sprawę w I instancji dysponował informacjami o śmierci M. H. i o toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Dodatkowo Sąd wskazał, iż w zakresie dotyczącym odszkodowania przepis art. 53 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dawał podstawy do przekazania ustalonego odszkodowania do depozytu sądowego, ale wyłącznie wówczas, gdy wywłaszczona nieruchomość nie posiadała księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, a z akt wynika, iż obie działki gruntu miały urządzone księgi wieczyste. Decyzją z [...] lipca 2003 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z [...] grudnia 2003 r. nr [...] Prezes stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] stycznia 1989 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w jego ocenie organy prowadzące postępowanie wywłaszczeniowe rażąco naruszyły art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, poprzez nie przeprowadzenie ze spadkobiercami M. H. rokowań, mających na celu dobrowolne zbycie nieruchomości. Kolejnym wyrokiem z 7 października 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 85/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Prezesa z [...] grudnia 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż obie zaskarżone decyzje zostały skierowane do K. H. zmarłego w dniu [...] listopada 1993 r., pomimo, iż organ posiadał informację o jego śmierci. Decyzją z [...] września 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury, uwzględniając ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2003 r. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 października 2005 r. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] marca 1989 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] stycznia 1989 r. nr [...]. W wyniku złożonych przez Zarząd Powiatu w [...] i Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w [...] wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] grudnia 2012 r. uchylił w całości decyzję Ministra Infrastruktury z [...] września 2010 r. i stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] marca 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] stycznia 1989 r. W uzasadnieniu wskazano m. in., iż przystąpienie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] do dalszych czynności związanych z wywłaszczeniem bez uprzedniego wyznaczenia zainteresowanym na piśmie terminu do zawarcia umowy jego bezskutecznego upływu należy uznać za rażące naruszenie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r., Nr 22, poz. 99 ze zm.), a ponadto wskazał, iż wnioskujący o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nie przeprowadził ze spadkobiercami M. H. rokowań, mających na celu dobrowolne zbycie nieruchomości zgodnie z art. 54 ust.1 pkt 7 ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 września 2013 r., sygn. akt: I SA/Wa 358/13 oddalił skargę na ww. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2012 r. Wyrokiem z 5 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 179/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne Zarządu Powiatu w [...] oraz SP ZOZ od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2013r. Pismem z 28 lutego 2017 r. SP ZOZ wniósł do Ministra o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wskazując, że odnaleziono dokumenty, które istniały w dniu wydania decyzji, a które nie były znane organowi, który wydał przedmiotową decyzję, tj. zawiadomienie o zebraniu z dnia [...] listopada 1985 r., oferty w sprawie sprzedaży z dnia [...] września 1987 r. oraz pismo właścicieli wywłaszczonych nieruchomości z dnia [...] września 1987 r. Zdaniem wnioskodawcy, dokumenty te miały świadczyć o przeprowadzeniu rokowań z właścicielami nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Minister postanowieniem z [...] lipca 2017 r., znak: [...] wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2012 r., znak: [...]. Decyzją z [...] września 2017 r. Minister odmówił uchylenia decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2012 r. uchylającej w całości decyzję Ministra Infrastruktury z [...] września 2010 r. i stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] marca 1989 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] stycznia 1989 r. Pismem z 20 października 2017 r., SP ZOZ złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra z [...] września 2017 r. W uzasadnieniu wskazano, że organ rozpatrujący sprawę nie zastosował art. 156 § 2 K.p.a. oraz nieprawidłowo przyjął, że nie zostały prowadzone rokowania poprzedzające wywłaszczenie nieruchomości odnośnie działek nr [...] stanowiącej własność M. H. i K. H. oraz nr [...] stanowiącej własność M. H. Ponadto wskazano, że organ nie zastosował się do art. 2 Konstytucji RP w związku z sentencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13). Opisaną na wstępie zaskarżoną decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2017 r. wydaną przez Ministra o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2012 r. Z powyższą decyzją Ministra nie zgodził się SP ZOZ i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postaci: - art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm, poprzez zastosowanie ich w postępowaniu z wniosku, którego treść jednoznacznie wskazywała na domaganie się przez inicjatora postępowania uwzględnienia wady nieważności kwestionowanej decyzji organu nadzoru w postaci wydania jej z naruszeniem 156 § 2 K.p.a. polegającym na przyjęciu, że po uwzględnieniu wymogów konstytucyjności tego przepisu w następstwie ujawnionych w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, wydanie decyzji stwierdzającej nieważność po upływie terminu niemal 30-letniego od wydania decyzji dotychczasowej (zamiast wydania decyzji ograniczającej się do stwierdzenia wydania decyzji dotychczasowej z naruszeniem prawa) podlega badaniu w postępowaniu wznowieniowym, a nie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji; - art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 2 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie wznowienia postępowania bez uwzględnienia i odniesienia się do złożonego przez inicjatora postępowania nowego dowodu, wskazującego na nową okoliczność faktyczną mogącą mieć wpływ na ustalenie wady nieważności decyzji dotychczasowej z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w postaci tekstu oferty sprzedaży nieruchomości z dnia [...] września 1987r. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz, stosownie do art 135 P.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji I instancji z dnia [...] września 2017r., w całości, a także wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019r. radca prawny strony skarżącej oświadczył, że od 2008r. nie zmienił się tytuł prawny SP ZOZ w oparciu, o który użytkuje wywłaszczoną nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna jednak z innych względów niż podniesione w skardze. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W ramach oceny, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postepowania, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.) Oznacza, to że kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym orzeczeniem, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenie prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na jego treść. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Na wstępie należy podnieść, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek wniesienia podania o wznowienie postępowania, czyli w jednym z tzw. trybów nadzwyczajnych. Dla trybów tych charakterystyczne jest przede wszystkim to, że ich przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, według określonych w prawie kryteriów, ale zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym (por. np. B. Adamiak, Koncepcja nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, AUWr 1985, Prawo CXII, s. 92). Przed przystąpieniem do kontroli legalności ww. aktu w pierwszej kolejności należało ocenić, czy SP ZOZ, tj. podmiot wnoszący skargę posiadał legitymację do jej wniesienia. Z akt sprawy wynika, że SP ZOZ na podstawie umowy z dnia [...] lipca 2009r. zawartej na czas nieokreślony nieodpłatnie użytkuje wywłaszczone działki i z tego wywodzi swój interes prawny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, co Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, że przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu, nie legitymują użytkowników nieruchomości do występowania do organów administracji publicznej z jakimkolwiek żądaniem, co do statusu własnościowego użytkowanej przez siebie nieruchomości, a w konsekwencji nie stanowią one źródła interesu prawnego, co skutkuje tym, że osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego (zob. wyrok NSA z 17 kwietnia 2007 r., I OSK 791/06, Lex nr 329119; wyrok NSA z 12 października 2010 r., I OSK 1697/09, Lex nr 745132). Ponadto, w wyroku z 23 kwietnia 2002 r., I SA 67/01, Lex nr 81746 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "wykonywanie prawa użytkowania nie jest równoznaczne z posiadaniem tego prawa w znaczeniu prawa rzeczowego ograniczonego. Natomiast oznacza określony zespół uprawnień do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków. Uprawnienia te posiadają określoną wartość majątkową i są uprawnieniami o charakterze cywilnoprawnym. Uprawnienia te nie oznaczają jednak interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej". Cecha bezpośredniości interesu prawnego oznacza jego silny (bezpośredni) związek z normą prawną, na której się opiera, a zatem nie uzasadniają interesu prawnego takie sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 18 września 2003 r., II SA/2637/02, Lex nr 80699). Istotę bezpośredniości interesu prawnego NSA ujmuje jako "bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny (...)", co oznacza "że jeżeli sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu" (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2002 r., IV SA 1132/00, Lex nr 81670; wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2009 r., I OSK 518/08, Lex nr 554956). Dlatego np. nie można skutecznie wywieść interesu prawnego z faktu istnienia obligacyjnego stosunku cywilnoprawnego (zob. wyrok NSA z dnia 25 lutego 1999 r., IV SA 345/97, Lex nr 46682; wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 837/05, Lex nr 320901). Mając na względzie, że cechę bezpośredniości interesu prawnego należy również uwzględniać analizując legitymację procesową podmiotów ograniczonych praw rzeczowych, warto wskazać, że własność jest najsilniejszym prawem podmiotowym, jakie można mieć względem rzeczy. Inne prawa rzeczowe, to: prawo użytkowania wieczystego oraz ograniczone prawa rzeczowe: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka. Istnieje zatem hierarchia praw rzeczowych, co oznacza, że istnieją prawa silniejsze i słabsze. Ta sama nieruchomość może być równocześnie obciążona różnymi prawami rzeczowymi, tj. prawem własności oraz innym prawem rzeczowym, tj. użytkowaniem wieczystym albo ograniczonym prawem rzeczowym. Skoro byt ograniczonego prawa rzeczowego jest uzależniony od bytu silniejszego prawa rzeczowego, to interes prawny będący podstawą legitymacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dotyczącym nieruchomości wynika bezpośrednio z norm regulujących "silniejsze" prawa rzeczowe, a jedynie pośrednio z norm regulujących ograniczone prawa rzeczowe. Brak bezpośredniości tego związku z normami regulującymi ograniczone prawa rzeczowe z punktu widzenia prawa administracyjnego powoduje, że taki pośredni interes ma jedynie charakter interesu faktycznego nie podlegającego samodzielnej ochronie. Podmiot ograniczonego prawa rzeczowego nie ma interesu prawnego w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych regulujących status właścicielski nieruchomości. Jak podkreślił NSA w wyroku z 26 czerwca 2009 r., II OSK 263/09, Lex nr 563546, "naczelnym prawem rzeczowym jest prawo własności, o którym mowa w art. 140 k.c. Jest to prawo na rzeczy własnej i obejmuje pełen zakres uprawnień. Natomiast użytkowanie (...) jest prawem należącym do kategorii "ograniczonych praw rzeczowych" (art. 244 § 1 k.c.). Ograniczone prawa rzeczowe co do zasady są prawami na rzeczy cudzej (iura in re aliena). Instytucja użytkowania służy korzystaniu z cudzej rzeczy i pobieraniu jej pożytków, przy czym zasadniczo korzystanie z cudzej rzeczy w trybie użytkowania wiąże się z obowiązkiem zachowania substancji rzeczy i dotychczasowego jej przeznaczenia. Zaakceptowano tym samym stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Krakowie z dnia 31 października 2008 r., II SA/Kr 410/08, Lex nr 499836, zgodnie z którym "ograniczone prawa rzeczowe, w tym użytkowanie, nie mogą być podstawą dla interesu prawnego w prawie administracyjnym". W ocenie Sądu nie można również wywieść legitymacji procesowej SP ZOZ z art. 251 k.c. Zgodnie z tą regulacją "do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności". W pierwszej kolejności należy podkreślić, że norma powyższa stanowi o ochronie praw rzeczowych ograniczonych, nie jest natomiast źródłem tych praw. Po drugie, art. 251 k.c. reguluje kwestie ochrony praw rzeczowych ograniczonych w jego relacjach cywilnoprawnych. Przepisy o ochronie prawa własności zawarte w art. 222-231 dotyczą roszczeń o charakterze cywilnym, a nie administracyjnoprawnym. Z uwagi na powyższe rozważania należy jednoznacznie stwierdzić, że SP ZOZ nie posiadał interesu prawnego aby skutecznie zainicjować postępowanie wznowieniowe od decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2012 r., a w konsekwencji nie posiadał legitymacji procesowej do zaskarżenia kolejnych decyzji Ministra. W świetle powyższej argumentacji, bez wątpienia organ orzekający w sprawie błędnie uznał, że skarżący posiadał legitymację procesową, czego skutkiem było niezasadne wznowienie postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2012 r., przeprowadzenie postepowania i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Tak więc, zasadnym jest uznanie, że Minister dopuścił się naruszeń przepisów postępowania administracyjnego m.in.: art. 28 K.p.a., art. 7, 77, 80 K.p.a. w związku z art. 127 § 3, 145, 147 K.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Minister na wstępnym etapie nie dokonał właściwej oceny czy podmiot wnioskując o wznowienie postępowania posiadał legitymację procesową przed organem administracji publicznej. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeśli na "pierwszy rzut oka" nie jest możliwe określenie czy dany podmiot jest stroną postepowania, to po ewentualnym wszczęciu danego postępowania organy powinny na późniejszym etapie podjąć stosowne czynności, przeprowadzić postepowanie wyjaśniające aby dokładnie ustalić, czy podmiot wnioskujący można uznać za stronę postepowania. W kontrolowanej sprawie tego zabrakło zarówno we wstępnej fazie postepowania jak również na etapie przeprowadzania właściwego postepowania. Wskazane uchybienie organu uszło również uwadze Ministrowi, który rozpatrywał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stąd też, wskazane naruszenia jednoznacznie wyczerpują treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., który upoważnia Sąd do uwzględnienia skargi. W związku z powyższym, z uwagi na charakter i stopień naruszeń przepisów postępowania, Sąd uznał nie tylko za zasadne, ale również konieczne wyeliminowanie decyzji Ministra zarówno z dnia [...] grudnia 2017r. jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2017r. i postanowienia tegoż samego Ministra z dnia [...] lipca 2017r. o wznowieniu postepowania. Nadmienić należy, że przepis art. 135 P.p.s.a upoważnia Sąd, w przypadku uwzględnienia skargi do objęcia rozstrzygnięciem (wyrokiem) wszystkich aktów w granicach sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2017r. sygn. akt II OSK 870/17, Lex nr 2461301). Zdaniem Sądu za niecelowe należy uznać, w konsekwencji powyższych okoliczności, merytoryczne rozpatrywanie zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie Sąd odstąpił również od dokonania oceny czy dokumenty, które jak twierdzi SP ZOZ zostały odnalezione, wypełniają przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. bowiem kwestia ta może w przyszłości stać się przedmiotem kontroli Sądu. Przesądzanie o tym, przed rozstrzygnięciem właściwych organów co do wznowienia (bądź odmowy), w opinii Sądu byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną przedstawioną przez Sąd oraz ponownie dokona oceny wniosku skarżącego SP ZOZ o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. i w zgodzie z przepisami procedury administracyjnej wyda stosowne rozstrzygnięcie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., na które składają się: wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł.), oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) (pkt II sentencji wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło