II OSK 1929/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-05-26
Skład orzekający: Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spadkobierca poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, który dochodzi jej zwrotu, posiada przymiot strony w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego pozwolenia na budowę tej nieruchomości?Ratio decidendi
Spadkobierca poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, który jedynie dochodzi jej zwrotu, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego pozwolenia na budowę tej nieruchomości. Interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wymaga posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, a nie jedynie roszczenia o jej zwrot. Dopiero prawomocna decyzja o zwrocie nieruchomości może stanowić podstawę do wpisu w księdze wieczystej i tym samym wykazać interes prawny do bycia stroną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę budynku usługowo-handlowego. Skarżący, będący spadkobiercą poprzednich właścicieli części działek objętych pozwoleniem, domagał się wznowienia postępowania, twierdząc, że przysługuje mu interes prawny do bycia stroną. Organy administracyjne oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że skarżący nie posiada przymiotu strony, ponieważ jego roszczenie o zwrot nieruchomości nie stanowi tytułu prawnego do gruntu, a postępowanie o pozwolenie na budowę nie wpływa bezpośrednio na jego sytuację prawną przed prawomocnym rozstrzygnięciem o zwrocie nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 maja 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1509/18 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1509/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę skarżącego na zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, po wznowieniu postępowania. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty T., z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], o odmowie uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę budynku usługowo-handlowego na działkach [...] i [...]. Jednak swoim zakresem ww. pozwolenie obejmowało m.in. działki o nr [...] (na której zaplanowano stację trafo z przyłączem energetycznym; przekładkę sieci wodociągowej), [...] (na której zaplanowano przekładkę sieci wodociągowej) i [...] (na której zaplanowano stację trafo z przyłączem energetycznym); zaś w pozwoleniu tym m.in. działkę nr [...] zaliczono do obszaru oddziaływania inwestycji.
Organ odwoławczy wskazał, że wniosek o wznowienie został oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Wnioskodawcy wznowienia wskazywali, że są prawnymi spadkobiercami działek o nr [...], [...], [...] (nie zaliczona do obszaru oddziaływania inwestycji), [...] i [...]. Z tego względu wywodzili swój interes prawny.
Wojewoda stwierdził, że w świetle art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej "u.g.n.", i na podstawie art. 28 K.p.a., uznaje się za stronę postępowania o pozwolenie na budowę osobę, na której rzecz jest prowadzone postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli postępowanie o pozwolenie na budowę dotyczy tej nieruchomości. Niemniej przywołana zasada ma zastosowanie jedynie w okolicznościach, gdy inwestycja, której pozwolenie na budowę jest procedowane, jest sytuowana na działce, której dotyczy postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wskazane przez skarżącego działki nr [...] i [...] nie znajdują się w granicach terenu objętego inwestycją, nie planuje się na nich żadnych robót budowlanych. W obszarze oddziaływania inwestycji (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego) znajdują się nieruchomości, których sposób zagospodarowania lub użytkowania wskutek planowanej inwestycji może ulec ograniczeniu, na podstawie innych przepisów. Właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy tych nieruchomości tworzą krąg stron postępowania. Jego ustalenie następuje na podstawie treści ksiąg wieczystych tych nieruchomości. Z treści ksiąg wieczystych ([...]) prowadzonych dla działek nr [...] i [...], wynika, że właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa. Działki te nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, ani nie ustalono ich zarządcy. Na ten stan rzeczy nie ma wpływu wszczęte postępowanie w sprawie zwrotu uwłaszczonych nieruchomości.
Wnioskodawca nie wskazał innych nieruchomości, których jest właścicielem użytkownikiem wieczystym lub zarządcą, znajdujących się w obszarze oddziaływania omawianej inwestycji. Oznacza to, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę inwestycji planowanej na działkach nr [...] i [...].
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.; art. 8 i art. 9 K.p.a.; art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 28 K.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i w związku z art. 136 ust. 2 i 3 u.g.n.
Ponadto w skardze wniesiono o przeprowadzenie dowodu z kserokopii pisma Starosty T. z dnia 13 sierpnia 2018 r. sporządzonego w sprawie znak: [...] – na potwierdzenie tego, że przed organem tym toczy się postępowanie, wszczęte na wniosek skarżącego, o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, którego przedmiotem są m.in. dz. ewid. nr [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 15 lutego 2019 r. skarżący dodatkowo podniósł, że zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. i art. 15 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 140 K.p.a. oraz art. 142 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1509/18, oddalając skargę, wskazał, że Wojewoda błędnie przyjął w zaskarżonej decyzji, iż wskazane przez skarżącego działki nr [...] i [...] (w stosunku do których toczy się postępowanie o ich zwrot) nie znajdują się w granicach terenu objętego inwestycją i nie planuje się na nich żadnych robót budowlanych. Jednakże wbrew stanowisku skarżącego zawartemu w piśmie z dnia 15 lutego 2019 r. okoliczność ta nie wpływa na prawidłowość zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, skarżący nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Prawidłowo nie został uznany za stronę postępowania zakończonego ww. decyzją o pozwoleniu na budowę. Okoliczność, że toczy się postępowanie o zwrot niektórych działek objętych wydanym pozwoleniem na budowę w trybie art. 136 i nast. u.g.n. również nie daje podstaw do uznania wnioskodawców tego postępowania za strony postępowania o pozwolenie na budowę (por. wyroki WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 24/14 i NSA o sygn. akt II OSK 3172/14). Ponadto przywoływany przez skarżącego wyrok WSA w Krakowie o sygn. akt II SA/Kr 432/14 nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, mimo, iż dotyczy on bezpośrednio skarżącego. Wyrok ten dotyczył przymiotu strony skarżącego, ale w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot.
Sąd stwierdził, że ww. stanowisko nie stoi w sprzeczności z wydanym w niniejszej sprawie w dniu 8 września 2015 r. wyrokiem sygn. II SA/Kr 650/15 i wiążącymi na mocy art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; ewentualnie – uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych, obejmujących przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, której koszty nie zostały przez skarżącego pokryte w całości ani w części.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji polegającego na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i błędnej ocenie materiału dowodowego sprawy polegającej na wadliwym przyjęciu przez organ, że działki co do których skarżącemu przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie znajdują się w obszarze inwestycji, której dotyczy wznowione postępowanie, oraz uznanie tego wadliwego działania organu jako pozbawionego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji, podczas gdy to wadliwe ustalenie było jedyną przyczyną oddalenia odwołania skarżącego (bowiem organ wyraźnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że spadkobierca, któremu przysługują roszczenia o zwrot nieruchomości, na której realizowana jest inwestycja ma prawo udziału jako strona w postępowaniu o pozwolenie na budowę), a zatem miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w efekcie wadliwą odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji przez WSA w Krakowie;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. i art. 15 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 140 K.p.a. oraz art. 142 K.p.a. przez zaakceptowanie braku należytego odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów odwołania z dnia 11 lipca 2018 r. oraz sporządzenia uzasadnienia decyzji niespełniającego ustawowych wymogów;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz w zw. z art. 136 ust. 2 i 3 u.g.n. przez uznanie za prawidłowe wykładni tych przepisów przedstawionej nie w zaskarżonej decyzji, a w odpowiedzi na skargę, prowadzącej do nieprawidłowej odmowy uznania skarżącego za stronę postępowania wznowionego w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prawa materialnego, stosowanych do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a także poparta utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwa, prowadzi do wniosku o konieczności uznania za stronę postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę realizowaną na nieruchomości pochodzącej z wywłaszczenia także spadkobiercę wcześniejszego właściciela nieruchomości wywłaszczonej, o ile przysługuje mu roszczenie o zwrot tej nieruchomości (jak wskazał organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), a w efekcie wadliwą odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji przez WSA w Krakowie;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez wadliwe zaakceptowanie zastosowanie przez organ II instancji wskazanych przepisów, w sytuacji, w której prawidłowa ocena materiału dowodowego sprawy połączona z właściwą wykładnią prawa powinna prowadzić do uchylenia przez organ II instancji wadliwej decyzji organu I instancji, a nie oddalenia odwołania skarżącego;
- art. 134 § 2 p.p.s.a przez dokonanie w zaskarżonym wyroku oceny prawej mniej korzystnej dla skarżącego niż ocena wyrażona przez organ II instancji, a w efekcie oddalenie skargi, pomimo że uwzględnienie zarzutu naruszenia prawa procesowego przez błędne ustalenia co do zakresu inwestycji powinny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i wydaniem przez organ II instancji ponownej decyzji, z równie korzystną dla skarżącego wykładnią prawa, jednak opartą o prawidłowe ustalenia faktyczne, co powinno prowadzić do uwzględnienia zasadniczego żądania skarżącego w sprawie;
- art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzję organu II instancji w całości, pomimo że, jak wynika z wyżej wskazanych zarzutów, istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej jednak sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące nieważnością postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), dlatego Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej.
Wskazywana w skardze kasacyjnej okoliczność błędnego ustalenia przez organ odwoławczy, że działki, co do których skarżącemu przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie znajdują się w obszarze inwestycji, było przedmiotem oceny Sądu I instancji. Jednak wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej z przyczyn merytorycznych istniały podstawy do sformułowania przez Sąd I instancji oceny, zgodnie z którą wskazywana wada nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Albowiem końcowo uznano, że skarżącemu nie przysługuje interes prawny, który uprawniałby go do skutecznego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania o pozwolenie na budowę. A zatem nie znaleziono podstaw do uznania aby przysługujące skarżącemu roszczenie o zwrot pominiętych przez organ odwoławczy nieruchomości stanowiło źródło interesu prawnego uprawniającego skarżącego do uznania jako strony postępowania o wznowienie postępowania. W konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o wznowienie opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. A zatem dopóki skutecznie nie zostanie podważona ocena co do braku przymiotu strony skarżącego w postępowaniu wznowieniowym, doputy zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Podobnie należy ocenić kolejny zarzut skargi kasacyjnej, który dotyczy nieuwzględnienia w postępowaniu odwoławczym postępowania roszczeniowego o zwrot nieruchomości, które wchodziły w skład przedmiotowej inwestycji. W związku z dokonaną w niniejszej sprawie oceną co do braku przymiotu strony skarżącego, wskazywane wady postępowania odwoławczego – nierozpatrzenie wszystkich zarzutów odwołania – nie stanowiło wady procesowej, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. i art. 15 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 140 K.p.a. oraz art. 142 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Co do merytorycznej oceny w zakresie braku przymiotu strony skarżącego, do której odnosi się zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz w zw. z art. 136 ust. 2 i 3 u.g.n., należy wyjaśnić, że kwestię posiadania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym określa art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stwierdzenie, że interes lub obowiązek ma charakter prawny musi opierać się na przepisach prawa materialnego, czyli być wyprowadzone z prawa materialnego, z konkretnej normy prawnej. Należy podkreślić, że cechą interesu i obowiązku prawnego będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu, natomiast brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną podmiotu nie zezwala na uznanie go za stronę w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę, w tym w postępowaniu wznowienionym, krąg stron ulega zawężeniu zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego do podmiotów, którym ogólnie rzecz biorąc przysługuje tytuł prawny do gruntu znajdującego się w obszarze oddziaływania inwestycji (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). W tej zaś sprawie skarżący swój interes prawny wywodzi z faktu bycia następcą prawnym, uprawnionym do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, na których planowana jest inwestycja określona w ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący, który dysponuje roszczeniem wynikającym z art. 137 u.g.n. o zwrot wywłaszczonej przedmiotowej nieruchomości nie posiada z tego tylko tytułu prawnego przymiotu strony w świetle art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Także wskazywana okoliczność wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wyczerpuje przesłanki do bycia stroną postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę. Dopiero bowiem prawomocne rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, stanowi podstawę do wpisu w księdze wieczystej jej właścicieli, a tym samym podstawę do wykazania się dowodem na okoliczność, że danemu podmiotowi przysługuje interes prawny do bycia stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Z tych powodów zachodziły podstawy do odmowy skarżącemu legitymacji procesowej w sprawie o wznowienie postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę. Decyzja o pozwoleniu na budowę nie ma żadnego wpływu na aktualną sytuację prawną spadkobierców, ponieważ prawo własności tej nieruchomości zostało wcześniej odjęte ich spadkodawcom w wyniku wywłaszczenia. Interesu prawnego skarżącego w postępowaniu wznowienionym dotyczącym pozwolenia na budowę nie można zaś upatrywać w ewentualnym pozytywnym rezultacie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zainicjowanie tego postępowania czy dochodzone w nim roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie rodzi interesu prawnego uprawniającego do domagania się wznowienia decyzji, jakie odnośnie do nieruchomości wydano po jej wywłaszczeniu. Poza tym takie stanowisko nie wyklucza, że skarżący w przyszłości będzie mógł skutecznie domagać się wznowienia postępowania w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę, o ile uzyska dla siebie korzystne rozstrzygnięcie w sprawie o zwrot nieruchomości, i o ile będzie zachodziła któraś z przesłanek wznowieniowych wymienionych m.in. w art. 145 § 1 K.p.a.
Dlatego uprawnione jest stanowisko, zgodnie z którym następcy prawni wywłaszczonych właścicieli do czasu ostatecznego zakończenia wszczętego przez nich postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie mają interesu prawnego, a tym samym statusu strony w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym pozwolenia na budowę. Roszczenie o zwrot nieruchomości nie stanowi tytułu prawnego, z którego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tej nieruchomości można byłoby wywieść przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Tytuł taki, potwierdzający realne, uzasadnione treścią normy prawa materialnego, rzeczywiste powiązanie pomiędzy sytuacją prawną podmiotu, a przedmiotem postępowania, może bowiem wynikać dopiero z prawa własności, a to w analizowanym wypadku będzie przysługiwać temu podmiotowi w przyszłości, jeżeli zostanie wydana decyzja o zwrocie nieruchomości i stanie się ona ostateczna (por. wyroki NSA: z 6 września 2013 r., II OSK 1712/13; z 9 kwietnia 2019 r., II OSK 1312/17; jak też wskazywany wyżej wyrok NSA z 28 września 2016 r., II OSK 3172/14). Nie sposób bowiem twierdzić, że podmiot, który dopiero dochodzi zaspokojenia swoich roszczeń do nieruchomości, może mieć przymiot strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, zwłaszcza że wynik tego postępowania nie jest pewny (por. wyroki NSA: z 26 czerwca 2015 r., II OSK 2775/13; z 1 grudnia 1998 r., IV SA 2214/97).
Całokształt przedstawionych powyżej rozważań prowadzi więc do wniosku, że w sprawie nie doszło do wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz w zw. z art. 136 ust. 2 i 3 u.g.n. W rzeczywistości w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, który wskazywałby na to, że skarżącemu przysługuje udział w prawie własności wskazywanych nieruchomości. Przeczy temu w szczególności treść księgi wieczystej, na którą wskazywano w sprawie w trakcie postępowania administracyjnego. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia ww. przepisów nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W konsekwencji w skardze kasacyjnej nie wykazano aby ocena Sądu I instancji była wadliwa. Nie można zatem skutecznie domagać się uwzględnienia zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że skarga "zwykła" podlegała oddaleniu; zaś oceny tej nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej, o czym wyżej była mowa w odniesieniu do braku przymiotu strony.
Ponadto brak jest podstaw do stwierdzenia zarzucanego w skardze kasacyjnej orzeczenia przez Sąd I instancji na niekorzyść skarżącego. Jak oceniono powyżej, Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że błędne ustalenia co do zakresu inwestycji (nieruchomości) nie stanowiło wady, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy. W tej bowiem sprawie, niezależnie od podnoszonej w skardze kasacyjnej argumentacji, o wyniku sprawy decydowała ocena dotycząca przymiotu strony. Organy obu instancji odmówiły skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu wznowienionym dotyczącym ww. decyzji o pozwoleniu na budowę; zaś Sąd I instancji tą ocenę zaakceptował, a Naczelny Sąd Administracyjny nie doszukał się w tym zakresie wskazywanych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na względzie nie można było też uwzględnić zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a., ponieważ wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie wykazano w niej aby w tej sprawie istniały podstawy do uwzględnienia przez Sąd I instancji skargi "zwykłej" i uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zasadą jest bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga o kosztach postępowania tylko pomiędzy stronami. W pozostałym zakresie stosowne wnioski powinny być kierowane do właściwych w sprawie wojewódzkich sądów administracyjnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło