I OSK 2078/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-06-15

Skład orzekający: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy śmierć strony w trakcie fakultatywnie zawieszonego postępowania administracyjnego (na podstawie art. 98 § 1 K.p.a.) powoduje obligatoryjne zawieszenie postępowania (na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a.) i wstrzymanie biegu terminu do złożenia wniosku o podjęcie postępowania?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują automatycznej zmiany fakultatywnego zawieszenia postępowania na obligatoryjne w przypadku śmierci strony. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. nie ulega zmianie z powodu śmierci strony, a termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania biegnie dalej, chyba że nastąpiło faktyczne wezwanie spadkobierców do udziału w sprawie. W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania upłynął po ustaleniu kręgu spadkobierców, co czyniło złożenie wniosku możliwym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Postępowanie zostało zawieszone na wniosek stron na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. W trakcie biegu trzyletniego terminu do podjęcia postępowania zmarła jedna ze stron. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając, że wniosek o podjęcie postępowania nie został złożony w terminie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że śmierć strony nie wpływa na bieg terminu z art. 98 § 2 K.p.a. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 98 K.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr) po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. i G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1381/18 w sprawie ze skargi J. L. i G. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1381/18 oddalił skargę J.Ł. i G.M.na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: E.G. i J.Ł. wnioskami z dnia [...] grudnia 2005 r. zwróciły się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wnioskami z dnia [...] października 2007 r. wnioskodawczynie wystąpiły o zawieszenie postępowania w związku z trudnościami w zgromadzeniu wymaganych w sprawie dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. Wojewoda [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. oraz pouczył strony o treści art. 98 § 2 K.p.a. Przy piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. G.M. złożyła do akt postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2009 r. sygn. akt [...] /z o nabyciu spadku po wnioskodawczyni E.G., zmarłej w dniu [...] kwietnia 2009 r. Na podstawie tego postanowienia ustalono, że spadek po zmarłej nabyli mąż S.G., syn S.G. i córka G.M. Pismami z dnia [...] grudnia 2012 r. i [...] grudnia 2012 r. G.M. i S.G. oraz J.Ł. zwrócili się do organu I instancji o przywrócenie terminu na podjęcie oraz podjęcie zawieszonego postępowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. przywrócił termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania oraz podjął postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. umorzył postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. uchylił powyższą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. Następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Skarbu Państwa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. i decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. stwierdził jej nieważność. Następnie w dniu [...] września 2016 r. Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia temuż organowi. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2017 r. umorzył ponownie przedmiotowe postępowanie, po czym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. uchylił ponownie decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. po raz kolejny umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał powyższą decyzję w mocy oraz stwierdził, że organ I instancji postanowieniem z [...] grudnia 2007 r. zawiesił na wniosek stron postępowanie prowadzone w sprawie potwierdzenia rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało skierowane do stron postępowania. E.G. zmarła w dniu [...] kwietnia 2009 r. Postanowienie Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku zostało wydane [...] października 2009 r. natomiast uprawomocniło się w dniu [...] listopada 2009 r. W ocenie organu, od dnia zgonu E.G. do dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, tj. do [...] listopada 2009 r. nastąpiła zamiana zawieszenia fakultatywnego na obligatoryjne i na ten okres zawieszony został bieg trzyletniego terminu na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowanie. Od momentu uprawomocnienia się postanowienia spadkowego tj. od dnia [...] listopada 2009 r. kontynuował swój bieg trzyletni termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. Organ wskazał, że trzyletni termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania upłynął w dniu [...] lipca 2011 r. Z akt sprawy nie wynika aby przed upływem tegoż terminu do organu wpłynął wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Organ podkreślił, że strony zostały prawidłowo pouczone zarówno o terminie na podjęcie postępowania, jak i o skutkach zaniechania tej czynności. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że wydając decyzję o umorzeniu postępowania organ I instancji postąpił prawidłowo. Skargę na powyższą decyzję wnieśli S.G. i G.M. zarzucając naruszenie przepisów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Orzekając o oddaleniu skargi Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. zawiesił na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami R.P., które wszczęte zostało w dniu [...] grudnia 2005 r. z wniosków J.Ł. i E.G. W postanowieniu doręczonym tym stronom zostało zawarte pouczenie o treści art. 98 § 2 K.p.a. Sąd podał, że w myśl tego przepisu, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Bieg trzyletniego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie zakończył się w dniu [...] grudnia 2010 r. Za bezsporne Sąd I instancji uznał, że do tego czasu nie został złożony wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania i wskazał, że ustawową konsekwencją takiego stanu rzeczy, określoną w art. 98 § 2 K.p.a., jest uznanie żądania wszczęcia postępowania za wycofane. W rezultacie postępowanie podlega umorzeniu. Sąd I instancji za bezsporne w sprawie uznał również, że w toku biegu trzyletniego terminu, o jakim mowa w art. 98 § 2 K.p.a., zmarła E.G. jedna ze stron postępowania. Zgon nastąpił w dniu [...] kwietnia 2009 r. Jednakże to zdarzenie pozostaje bez wpływu na bieg terminu z art. 98 § 2 K.p.a. Sąd wskazał, że przepisy K.p.a. nie przewidują w takiej sytuacji zmiany fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. na obligatoryjne zawieszenie postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. od daty zgonu strony do daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu, że w tym czasie zostaje zawieszony bieg trzyletniego terminu na założenie wniosku o podjęcie postępowania, a tym samym, że w przedmiotowej sprawie trzyletni termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania upłynął w dniu [...] lipca 2011 r. Sąd wskazał następnie, że nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/WA 175/15 uznając ten pogląd za odosobniony i nie znajdujący potwierdzenia w przepisach K.p.a. Sąd uznał zatem, że zaskarżona decyzja, mimo częściowo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd I instancji za niezasadny uznał również zarzut skargi naruszenia art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a. i wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie było zawieszone na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. a nie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. W konsekwencji Sąd uznał całość rozważań skargi dotyczących postępowania organu związanego z zawieszeniem postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. za bezprzedmiotowe. Odnosząc się do kwestii pierwszeństwa zawieszenia postępowania Sąd I instancji wskazał, że podlegałoby ono rozpatrzeniu w sytuacji zbiegu przesłanek zawieszenia obligatoryjnego i fakultatywnego, zaś w przedmiotowej sprawie postępowanie zawieszone zostało na podstawie art. 98 § 1 K.p.a., a zgon jednej ze stron miał miejsce w czasie biegu terminu tego zwieszenia. Sąd dodał, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. mogłoby mieć miejsce po podjęciu postępowania zwieszonego na podstawie art. 98 § 1 K.p.a., na wniosek strony zgłoszony przed upływem trzyletniego terminu, o którym stanowi art. 98 § 2 K.p.a. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała zaś miejsca gdyż jest oczywiste, że w tym terminie wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony. W ocenie Sądu I instancji bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje także fakt, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. przywrócił termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania oraz podjął postępowanie. Sąd wskazał, że postanowienie to zostało wydane w wyniku rozpoznania zgłoszonych w tym zakresie wniosków z dnia [...] grudnia 2012 r. następców prawnych zmarłej strony E.G. - G.M. i S.G. oraz wniosku J.Ł. z dnia [...] grudnia 2012 r. Mając na uwadze, że termin z art. 98 § 2 K.p.a. jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu, a czynności te zostały dokonane już po ziszczeniu się skutku ustawowego określonego w art. 98 § 2 K.p.a., to Sąd I instancji uznał, iż zarzut naruszenia art. 105 § 1 oraz 98 § 2 w związku z art. 104 § 2 K.p.a. jest nieuzasadniony. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły skarżące, zaskarżając go w całości i na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w związku z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 30 § 4 i 5, art. 61 § 4, art. 98, art. 9 oraz art. 10 § 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania mimo zaistnienia przyczyn obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu, aż do momentu zawiadomienia spadkobierców zmarłej strony o postępowaniu; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 105 § 1, art. 98 § 2 w związku z art. 104 § 2 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, ze względu na przyjęcie, że wnioskodawcy nie złożyli w terminie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, pomimo że wniosek taki został złożony z zachowaniem ustawowego terminu; Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie o wzajemne relacje pomiędzy podstawą fakultatywną (art. 98 § 1 K.p.a.) i obligatoryjną (art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a.) zawieszenia postępowania w pewnym dynamicznym modelu zdarzeń, który wystąpił w niniejszej sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z art. 98 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Z kolei art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 K.p.a., a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 K.p.a.). Trafnie wskazuje organ odwoławczy, iż analiza problemu prawnego zarysowanego w okolicznościach niniejszej sprawy może odbyć się tylko w ujęciu uwzględniającym kolejność następujących po sobie zdarzeń. Obie podstawy zawieszenia postępowania nie ziściły się w tym samym czasie, a zatem analizowanie kwestii pierwszeństwa jednej z nich w ujęciu statycznym nie odpowiada okolicznościom faktycznym sprawy. Nie budzi wątpliwości, iż w dniu [...] grudnia 2007 r. nastąpiło na zgodny wniosek stron zawieszenie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Jest także jasne, iż wnioskujące o to strony postępowania zostały poinformowane o skutkach takiego rozstrzygnięcia, w szczególności o tym, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 K.p.a.). Powyższe postanowienie zostało przez strony zaakceptowane i nie zostało zaskarżone zażaleniem. Termin, w którym możliwe było podjęcie zawieszonego postępowania biegł zatem do dnia [...] grudnia 2010 r. W jego trakcie, w dniu [...] kwietnia 2009 r. zmarła E.G. - jedna z wnioskodawczyń. Tym samym ziściły się okoliczności umożliwiające obligatoryjne zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd I instancji zdarzenie to uznaje za pozbawione wpływu na bieg terminu z art. 98 § 2 K.p.a., bowiem przepisy K.p.a. nie przewidują w takiej sytuacji zmiany fakultatywnego zawieszenia postępowania dokonanego na podstawie art. 98 § 1 K.p.a., na zawieszenie obligatoryjne w oparciu o art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. W konsekwencji Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu, że w okresie od daty zgonu strony do daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku uległ zawieszeniu bieg trzyletniego terminu na założenie wniosku o podjęcie postępowania. Oceniając poprawność tegoż stanowiska należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż przepisy K.p.a. nie przewidują sytuacji zamiany podstaw zawieszenia postępowania z fakultatywnego na obligatoryjne w trakcie trwającego zawieszenia. Zróżnicowanie podstaw zawieszenia postępowania nie oznacza możliwości wartościowania trwałości dokonanego zawieszenia z punktu widzenia tego, czy organ musiał zawiesić postępowanie, czy tylko mógł to zrobić. Zawieszenie postępowania następuje z uwagi na określone okoliczności faktyczne, wypełniające konkretną podstawę prawną zawieszenia, co w konsekwencji determinuje możliwości jego podjęcia. Jakkolwiek w ujęciu statycznym można rozważać kwestie istnienia słabszych (fakultatywne) i mocniejszych (obligatoryjne) podstaw zawieszenia postępowania (vide: H.Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019, uwagi do art. 98), to należy zaakcentować, iż w okolicznościach niniejszej sprawy miało miejsce zawieszenie postępowania z uwagi na zgodny wniosek stron i okoliczność ta nie może być dowolnie pomijana. Co więcej przepisy art. 98 § 2 i z art. 99 K.p.a. istotnie zawężają możliwości podjęcia zawieszonego postępowania wszczętego na wniosek, przyznając inicjatywę w tym zakresie wyłącznie stronom postępowania. Tym samym charakter prawny zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron odbiera organowi administracji możliwość ingerowania w sprawę w trakcie jej zawieszenia i w samo zawieszenie. Należy także dostrzec, iż przepisy K.p.a. nie znają instytucji zawieszenia postępowania z mocy samego prawa. Takie konstrukcje prawne przewidują chociażby art. 123 P.p.s.a. i art. 173 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm.), określające sytuacje, w których skutek procesowy zawieszenia postępowania występuje bez konieczności wydania stosownego rozstrzygnięcia. Przepisy K.p.a. dla zaistnienia skutku w postaci zawieszenia postępowania wymagają wydania postanowienia i wprowadzenia go do obrotu prawnego. Tylko wydanie tego rodzaju orzeczenia, mającego bezpośrednio wpływ na bieg czynności procesowych, tłumaczy ich zaprzestanie. W postanowieniu o zawieszeniu postępowania należy oznaczyć podstawę zawieszenia, tak aby znane były: okoliczności uzasadniające podjęcie postępowania, obowiązki ciążące na organie administracji publicznej w związku z zawieszeniem postępowania, oraz na wynikające z zawieszenia skutki (vide: R.Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, s. 514). Nie można zatem zgodzić się z poglądem, że z chwilą śmierci strony następuje niejako automatycznie – bez wydania w tym zakresie stosownego postanowienia – zmiana podstawy prawnej zawieszenia postępowania z fakultatywnej na obligatoryjną. Przeciwne stanowisko autora skargi kasacyjnej, odwołujące się funkcjonalnych ograniczeń powyższego poglądu, nie uwzględnia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stanowiących kanwę dla procesu wykładni przepisu prawa. W konsekwencji należy uznać, iż postępowanie w niniejszej sprawie podlegało zawieszeniu na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. i podstawa ta nie uległa zmianie także po śmierci E.G. Trafnie jednakże wskazuje organ, iż wykładnia i sposób stosowania art. 98 § 2 K.p.a. winien uwzględniać fakt śmierci strony postępowania, jako okoliczność uniemożliwiającą złożenie w zakreślonym terminie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Zupełne pominięcie tej okoliczności stanowiłoby przejaw nadmiernego rygoryzmu prawnego, którego skutki byłyby niemożliwe do zaakceptowania na gruncie dyrektyw demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). W tym zakresie należy przede wszystkim podkreślić materialnoprawny i prekluzyjny charakter terminu zastrzeżonego w art. 98 § 2 K.p.a., którego upływ sprawia, iż strona nie uzyska rozstrzygnięcia konkretyzującego jej prawa i obowiązki we wszczętym już postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 11 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2358/14; wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2024/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie można zatem z punktu widzenia ww. wartości konstytucyjnych zaakceptować sytuacji, w której upływ owego trzyletniego terminu miałby nastąpić w czasie, w którym po śmierci strony nie zostali jeszcze wskazani jej następcy prawni i nie jest możliwe ich wezwanie do udziału w postępowaniu. Powyższe prowadziłoby bowiem do nieuchronnego powstania dotkliwych skutków prawnych, którym następcy prawni zmarłej strony nie mogliby w żaden sposób przeciwdziałać. W takiej sytuacji wykładnia art. 98 § 2 K.p.a. winna uwzględniać wynikające z art. 97 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a. skutki braku możliwości działania w sprawie zmarłej strony postępowania, w sytuacji jednoczesnej niemożliwości wezwania do udziału jej następców prawnych. W okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy jednak do czynienia z sytuacją, która uniemożliwiałaby złożenie następcom prawnym zmarłej strony, w zakreślonym przez prawo terminie, wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Ustalenie spadkobiercy może nastąpić zarówno w drodze stwierdzenia nabycia spadku jak i poświadczenia dziedziczenia (art. 1025 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.)). E.G. zmarła w dniu [...] kwietnia 2009 r., a postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2009 r. sygn. akt II [...] stwierdzające nabycie spadku po niej uprawomocniło się w dniu [...] listopada 2009 r. Powyższe wydarzenia miały zatem miejsce w okresie biegu trzyletniego terminu z art. 98 § 2 K.p.a. Termin ten ekspirował w dniu 1[...] 0 grudnia 2010 r., a więc ponad rok po ustaleniu kręgu spadkobierców zmarłej strony postępowania. Trafnie wskazuje organ odwoławczy, iż jest to okres wystarczający do tego aby osoba należycie dbająca o swoje sprawy zorientowała się w sprawach spadkodawcy i złożyła w zakreślonym terminie wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Wniosek taki został natomiast złożony w dniu [...] grudnia 2012 r. W świetle powyższych uwag nie można potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 1 i art. 98 K.p.a. Natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej przez to, że nie doczekały się w ogóle uzasadnienia (zarzuty naruszenia art. 30 § 4 i 5, art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 104 § 2 i art. 105 § 1 K.p.a.), lub też zastały uzasadnione nieadekwatnie do treści normy prawnej uznanej przez autora kasacji za naruszoną (zarzut naruszenia art. 9 K.p.a.), nie mogą podważać prawidłowości zaskarżonego wyroku. Do autora skargi kasacyjnej należy podanie nie tylko konkretnych przepisów prawa, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, ale także precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, a w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu postępowania także wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 P.p.s.a. prowadzi do konkluzji, że nie jest możliwe rozpoznanie merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały wadliwie skonstruowane. Jakkolwiek przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone zaskarżonym wyrokiem, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (vide: uchwała NSA z dnia 26 października 2009r., I OPS 10/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ), to jest to możliwe jednak tylko wtedy gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Powyższych wymogów nie spełnia zarzut naruszenia art. 30 § 4 i 5, art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 104 § 2 i art. 105 § 1 K.p.a. Natomiast zarzut kasacyjny naruszenia zasady informowania stron postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.), motywowany wadliwością wykładni prawa dokonaną przez Sąd I instancji, wskazuje na zupełną rozbieżność treści powyższej normy K.p.a. i wskazywanych przez autora kasacji powodów jej naruszenia. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 P.p.s.a. odstępując od uwzględnienia żądania organu w tym zakresie z uwagi na przedmiot sprawy i czas trwania postępowania administracyjnego. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło