I SA/Ol 208/16
WyrokWSA w Olsztynie2016-05-12
Skład orzekający: Jolanta Strumiłło, Wojciech Czajkowski, Renata Kantecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Gmina, która pierwotnie nabyła samochód do wywozu odpadów komunalnych i przeznaczyła go do nieodpłatnego używania, a następnie planuje zawrzeć umowę dzierżawy tego pojazdu, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego w drodze korekty, zgodnie z przepisami ustawy o VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że początkowe przeznaczenie towarów i usług do czynności niepodlegających opodatkowaniu nie pozbawia podatnika prawa do późniejszego odliczenia podatku w razie zmiany przeznaczenia tych towarów lub usług i wykorzystania ich do czynności opodatkowanych. Instytucja korekty podatku naliczonego została przewidziana właśnie na takie przypadki, aby uwzględnić ostateczny zakres prawa do odliczenia oparty na finalnym i rzeczywistym przeznaczeniu towaru lub usługi. Prawo do odliczenia stanowi realizację zasady neutralności VAT.Stan faktyczny
Gmina, będąca czynnym podatnikiem VAT, nabyła w 2010 r. samochód do wywozu odpadów komunalnych, który oddała do bezpłatnego używania spółce. Podatek naliczony przy zakupie nie został odliczony z uwagi na przeznaczenie do czynności nieopodatkowanych. Gmina planowała zawrzeć umowę dzierżawy pojazdu, co oznaczałoby zmianę jego przeznaczenia na czynność opodatkowaną. Wniosła o interpretację indywidualną, pytając o prawo do odliczenia podatku naliczonego w drodze korekty. Organ odmówił prawa do odliczenia, uznając, że Gmina nie działała jako podatnik w momencie nabycia pojazdu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016r. sprawy ze skargi Gminy na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej - działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację, 2. zasądza od działającego z upoważnienia Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej , na rzecz skarżącej Gminy, kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia 18 września 2015 r. Gmina B. (dalej również jako: "Gmina", "Wnioskodawczyni", "strona skarżąca") zwróciła się do działającego z
upoważnienia Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej o wydanie,
na podstawie art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od
towarów i usług, w zakresie prawa do odliczenia w drodze korekty, podatku naliczonego
z tytułu nabycia samochodu do wywozu odpadów komunalnych przez Gminę, w
związku z planowaną jego dzierżawą.
We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.
Gmina jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. W 2010 r. dokonała
inwestycji- zakupu samochodu do wywozu odpadów komunalnych z funkcją zgniatania.
Usługi wywozu odpadów komunalnych świadczy A. Spółka z
ograniczoną odpowiedzialnością, której Gmina przekazała pojazd do bezpłatnego
użytkowania. Poniesiony w związku z nabyciem pojazdu podatek nie został odliczony w
wyniku przeznaczenia go do czynności nieopodatkowanych podatkiem od towarów i
usług. Obecnie, w ramach planów przekształceń w sposobie zarządzania mieniem,
Gmina rozważa możliwość zmiany formy użytkowania na odpłatną w ramach umowy
dzierżawy zawartej jeszcze w 2015 r. i obciążanie Spółki czynszem w wysokości
kilkuset złotych rocznie.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy Gmina będzie uprawniona do odliczenia części podatku naliczonego w
związku ze zmianą przeznaczenia inwestycji do czynności opodatkowanych w proporcji
do pozostałego okresu korekty, zgodnie z art. 90 - 91 ustawy o podatku od towarów i
usług?
Zdaniem Gminy, będzie jej przysługiwało prawo odliczenia podatku naliczonego
w części w proporcji do pozostałego okresu korekty. Powołując art. 90 ust. 1 i ust. 2
oraz art. 91 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, stwierdziła, że w przypadku
zmiany przeznaczenia środka trwałego, podatnik jest obowiązany dokonać korekty
podatku. Gmina powinna zatem dokonać korekty w deklaracji podatkowej składanej za
pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który
dokonuje się korekty. W związku z tym, że Gmina rozlicza się miesięcznie, to w
deklaracji za styczeń roku następującego po roku, w którym nastąpi zmiana
przeznaczenia, może dokonać korekty w wysokości 1/10 podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z inwestycją. W ocenie Gminy, nie utraciła ona
statusu podatnika w trakcie realizacji inwestycji i na skutek przeznaczenia inwestycji do
czynności nieopodatkowanych.
Wskazując na niezgodności pomiędzy art. 13 Dyrektywy 2006/112/WE oraz art.
15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, wnioskodawczyni podniosła, że do
określenia, czy występuje ona w roli podatnika podatku od towarów i usług będzie miał
w pierwszym rzędzie zastosowanie art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług.
Przepis ten stanowi, że nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz
urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych
odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane. Według
Naczelnego Sądu Administracyjnego, kryterium decydującym o uznaniu organu władzy
publicznej za podatnika będzie zachowywanie się nie jak organ władzy, lecz jak
przedsiębiorca w stosunku do określonych transakcji lub czynności. Odnosząc się do
kwestii świadczenia usług parkingowych przez organ władzy lokalnej w wyroku w
sprawie C-288/07, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że należy
uznać organ za podatnika VAT w sytuacji, gdy wykonywane przez niego działania
(nawet jeżeli są zadaniami o charakterze publicznym) mogą konkurować z operacjami
wykonywanymi przez zwykłych uczestników rynku (przedsiębiorców). Gmina wskazała
również, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, prawo
do odliczenia stanowi realizację zasady neutralności, która w świetle orzecznictwa
TSUE jest najważniejszą zasadą systemu VAT, przybierającą formę normy prawnej o
podstawowym znaczeniu dla tego podatku.
Zdaniem Gminy, skoro zgodnie z opisanym we wniosku zdarzeniu przyszłym,
zawrze ona w 2015 r. odpłatną umowę dzierżawy infrastruktury, to tym samym
przeznaczy infrastrukturę do wykonywania czynności opodatkowanych. Przeznaczenie
infrastruktury ulegnie zmianie z wykonywania czynności niepodlegających systemowi
VAT na wykonywanie czynności, które dają prawo do odliczenia VAT.
Działający z upoważnienia Ministra Finansów, Dyrektor Izby Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 27 listopada 2015 r. uznał powyższe
stanowisko strony za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu powołał treść art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 88 ust. 4 (w
brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2013 r. i po tej dacie) oraz art. 91 ust. 1 -
4, ust. 7 i ust. 7a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.). Wskazał, że prawo do obniżenia kwoty podatku
należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione
określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik
podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został
naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich,
których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania
podatkowego). Formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą
opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnił prawa do odliczenia od związku zakupu z
obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. W ocenie organu,
wystarczające jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług, przy
uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika,
że zakupy dokonane są w celu wykorzystania ich w ramach działalności
opodatkowanej. W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika
wykonującego czynności, z którymi łączą się skutki podatkowoprawne, było
wykonywanie czynności opodatkowanych.
W dalszej kolejności organ podniósł, że kwestie dotyczące korekty podatku
naliczonego normują przepisy art. 91 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 7 i ust. 7a ustawy o
podatku od towarów i usług, przy czym w wyroku z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie C-
378/02 Waterschap Zeeuws Vlaanderen TSUE stwierdził, iż art. 17 szóstej dyrektywy
stanowi, że jedynie charakter, w jakim podmiot działał w chwili nabycia dobra,
determinuje istnienie prawa do odliczenia. Podmiot prawa publicznego, który nabywa
dobro inwestycyjne jako władza publiczna w rozumieniu art. 4 ust. 5 akapit pierwszy
szóstej dyrektywy, a zatem nie działając w charakterze podatnika, i który następnie
sprzedaje to dobro, działając w charakterze podatnika, nie korzysta w zakresie tej
sprzedaży z prawa do dokonania korekty, na podstawie art. 20 tej dyrektywy, na
potrzeby odliczenia podatku VAT naliczonego przy nabyciu tego dobra (pkt 38 i 44
wyroku w sprawie C-378/02). Okoliczność, że następnie podmiot ten działał jako
podatnik nie może na podstawie art. 20 szóstej dyrektywy skutkować tym, że będzie
można odliczyć podatek zapłacony z tytułu transakcji dokonanych jako władza
publiczna i z tego względu nieopodatkowanych (pkt 40 ww. wyroku).
Zdaniem organu oznacza to, że jeżeli w momencie nabycia towarów podmiot nie
działał w charakterze podatnika VAT, to nie przysługuje mu w żadnym momencie prawo
do odliczenia. Zgodnie bowiem z obowiązującym obecnie art. 167 Dyrektywy
2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1 ze zm.) prawo do odliczenia powstaje
w momencie, gdy podatek, który podlega odliczeniu, staje się wymagalny. Późniejsza
zmiana przeznaczenia takich towarów z działalności niedającej prawa do odliczenia na działalność dającą takie prawo, nie będzie skutkowała dla podatnika nabyciem prawa
do odliczenia.
Wskazując z kolei na brzmienie przepisów art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o
podatku od towarów i usług oraz art. 2 ust. 1 i art. 9 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 8 marca
1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1515), a także art. 9
Dyrektywy 2006/112/WE, organ uznał, że za podatnika VAT będzie uznany tylko taki
podmiot, który dokonuje czynności zmierzających do wykorzystania nabytych towarów i
usług do celów działalności gospodarczej. Organ powołał również art. 693 § 1 ustawy z
dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), zgodnie z
którym przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy
rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a
dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Dodał, że
zgodnie z art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE, jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na
potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie
członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji, do odliczenia - od kwoty VAT, którą
jest zobowiązany zapłacić - VAT należnego lub zapłaconego w tym państwie
członkowskim od towarów i usług, które zostały mu dostarczone lub które mają być mu
dostarczone przez innego podatnika. Zatem, aby podmiot miał prawo do odliczenia
VAT, musi być podatnikiem, a po drugie - towary i usługi powinny być używane do
celów transakcji podlegających opodatkowaniu (wyrok TSUE w sprawie C-137/02, pkt
24, wyrok w sprawie C-97/90, pkt 8-9). W konsekwencji o istnieniu tego prawa do
odliczeń może zadecydować jedynie charakter, w jakim osoba występuje w danym
czasie.
Zdaniem organu, analiza wskazanych powyżej regulacji prawnych oraz
orzecznictwa TSUE prowadzi do stwierdzenia, że Gmina nabywając samochód do
wywozu odpadów z zamiarem jego wykorzystywania do czynności niepodlegających
opodatkowaniu, nie nabywała go do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust.
2 ustawy o podatku od towarów i usług. Tym samym nie działa w charakterze podatnika
podatku od towarów i usług. Skoro bowiem po oddaniu Spółce komunalnej samochodu
do użytkowania, nie był on wykorzystywany przez Gminę w działalności gospodarczej w
rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, aż do momentu
planowanej dzierżawy, Gmina wyłączyła go całkowicie z systemu podatku od towarów i
usług. Włączenie samochodu do działalności gospodarczej poprzez przeznaczenie go
do czynności opodatkowanych (dzierżawy) nie spowoduje powstania prawa do
odliczenia związanego z jego nabyciem. Gmina nie nabyła bowiem nigdy prawa do odliczenia w związku z tym zakupem. Zatem nie będą miały zastosowania regulacje
zawarte w art. 90 - 91 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż treść wniosku nie
wskazuje, aby samochód służył równocześnie czynnościom zwolnionym
opodatkowanym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Gmina
wniosła o uchylenie interpretacji indywidualnej w całości i zarzuciła jej naruszenie art.
13 i art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 86 ust. 1 oraz art. 90 i art. 91 ustawy o
podatku od towarów i usług poprzez przyjęcie, że włączenie samochodu do działalności
gospodarczej poprzez przeznaczenie go do czynności opodatkowanych (dzierżawy),
nie spowoduje powstania prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z jego
nabyciem, gdyż Gmina nie nabyła nigdy prawa do odliczenia w związku z tym zakupem.
Skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie
stwierdziła, że w porównaniu z polską regulacją treść art. 13 Dyrektywy 2006/112/WE
jest poszerzona o dwie kwestie. Wynika z niego bowiem, że jeżeli traktowanie organów
władzy publicznej w zakresie określonych czynności lub transakcji jako niebędących
podatnikami naruszałoby rażąco zasady konkurencji należy - w przypadku tych
czynności lub transakcji - uznawać je za podatników. Na potwierdzenie tego
stanowiska Gmina powołała treść wyroku TSUE w sprawach C - 4/89 i C - 288/07, w
których Trybunał zwrócił uwagę na element konkurencyjności działań organu władzy
publicznej. Uznał, ze działalność organu władzy publicznej, która w sposób istotny
może wpływać na działania podmiotów prywatnoprawnych, jako naruszająca zasady
konkurencji, winna zostać opodatkowana. Ponadto z orzeczenia TSUE w sprawie C-
288/07 wynika, że przepisy obu dyrektyw dążą do tego samego celu, tzn.
opodatkowania podatkiem od wartości dodanej podmiotów prawa publicznego także
wówczas, gdy działają one w charakterze organów władzy publicznej i prowadzą każdy
rodzaj działalności mającej charakter gospodarczy. Jeśli zatem organ władzy publicznej
wykonuje określoną działalność o charakterze gospodarczym w ramach właściwego mu
reżimu prawnego, to wówczas należy traktować go jako podatnika VAT.
Wskazując, że generalną zasadą podatku VAT jest powszechność
opodatkowania, a wyjątki od tej zasady muszą być intepretowane ściśle, strona
podniosła, że żaden przepis prawa unijnego nie wyjaśnia co należy rozumieć pod
pojęciem "organu władzy publicznej". Uważa się, iż jest to pojęcie autonomiczne w
systemie podatku VAT i powinno być interpretowane w kontekście prawa unijnego. Na
potwierdzenie powyższego skarżąca powołała treść wyroku WSA w Gorzowie z dnia 3
kwietnia 2007 r., sygn.. akt I SA/Go 2086/05, w którym Sąd uznał, że kryterium decydującym o uznaniu organu władzy publicznej za podatnika podatku od towarów i
usług będzie zachowywanie się nie jak organ władzy, lecz jak przedsiębiorca w
stosunku do określonych transakcji lub czynności. Ponadto w wyroku w sprawie C-
288/07 TSUE, odnosząc się do świadczenia usług parkingowych przez organy władzy
lokalnej, stwierdził, że należy uznać je za podatników VAT w sytuacji, gdy wykonywane
przez nie działania (nawet jeżeli są ich zadaniami o charakterze publicznym) mogą
konkurować z operacjami wykonywanymi przez zwykłych uczestników rynku
(przedsiębiorców).
W ocenie skarżącej, wykonywane przez nią działania (nawet jeżeli są ich
zadaniami o charakterze publicznym) mogą konkurować z operacjami wykonywanymi
przez zwykłych uczestników rynku (przedsiębiorców), bowiem sam ustawodawca
przewidział, że przedsiębiorca może prowadzić działalność w zakresie zbierania,
przetwarzania i unieszkodliwiana odpadów klasyfikowaną jako w Polskiej Klasyfikacji
Działalności jako Dział 36 - Pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody oraz Dział 38 -
Działalność związana ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów;
odzysk surowców. W takiej sytuacji nieopodatkowanie Gminy, jako podmiotu prawa
publicznego, prowadzi do zakłócenia konkurencji. Gmina w zakresie swojej działalności
jest podatnikiem podatku od towarów i usług, co z kolei jest związane z nabyciem prawa
do odliczenia podatku w pełnym zakresie działalności opodatkowanej. Ponadto prawo
do odliczenia podatku naliczonego, jako integralna część systemu podatku od towarów i
usług, w zasadzie nie może być ograniczane, ani pod względem czasu, ani też pod
względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem wyjątkowy przywilej podatnika,
lecz jego fundamentalne prawo. Możliwość wykonania tego prawa powinna być
zapewniona niezwłocznie i względem wszystkich kwot podatku, które zostały naliczone
od transakcji związanych z zakupami. Decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa
do odliczenia ma zamierzony związek podatku naliczonego z czynnościami
opodatkowanymi. Podatnik w momencie nabycia towarów lub usług powinien dokonać
ich kwalifikacji do określonych rodzajów sprzedaży, z którymi zakupy te są związane.
Najistotniejszym bowiem warunkiem, umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa
do odliczenia podatku naliczonego, jest związek zakupów z czynnościami
opodatkowanymi.
Zdaniem strony, z uwagi na treść wyroku TSUE w sprawie 50/87 Komisja WE
przeciw Republice Francuskiej nie ma wątpliwości, że jedynym wymogiem nabycia
prawa do odliczenia jest wykazanie związku z działalnością opodatkowaną. Zgodnie z
zasadą natychmiastowego odliczenia podatku, podatnik ma prawo rozliczyć podatek niezwłocznie po dokonaniu zakupu towarów i usług. Nie ma natomiast znaczenia, kiedy
zamierza dokonać czynności opodatkowanych z wykorzystaniem zakupionych towarów
i usług. Powołując uchwałę NSA z dnia 26 października 2015 r. sygn. akt I FPS 4/15,
strona stwierdziła, że jako podatnik podatku VAT w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o
podatku od towarów i usług, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur
zakupowych związanych z realizacją inwestycji, które zostały następnie przekazane do
podmiotu, który realizuje powierzone mu zadania własne Gminy, jeżeli te inwestycje są
wykorzystywane do sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie
podtrzymał stanowisko prezentowane w interpretacji indywidualnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują
wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy
czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis
art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako .p.p.s.a.", stanowi, że
kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje
orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w
indywidualnych sprawach.
W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynności, o
których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza
bezskuteczność tej czynności. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w
granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz
powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie bowiem z art. 57a
p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w
indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów
postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do
zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany
zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto z istoty postępowania w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji
przepisów prawa podatkowego (art. 14b i art. 14c Ordynacji podatkowej) wynika, że
organ interpretacyjny, a następnie także i sąd administracyjny w ramach kontroli
zaskarżonej interpretacji, są związani przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Specyfika tego postępowania polega zatem
przede wszystkim na tym, że organ wydający interpretację wypowiada się tylko i
wyłącznie w ramach stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego
przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej.
W wyniku kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej - w zakresie i według
kryteriów określonych powołanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, że skarga
zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
zdarzenia przyszłego Gmina poniosła w 2010 r. wydatek na zakup pojazdu do wywozu
odpadów komunalnych, który został oddany do bezpłatnego używania A. Sp. z o.o.. Aktualnie Gmina rozważa oddanie tego pojazdu Spółce na
podstawie umowy dzierżawy.
Zdaniem organu interpretacyjnego, w przedstawionych okolicznościach Gmina
nie ma prawa do dokonania korekty podatku naliczonego, ponieważ nabywając towary i
usługi celem wytworzenia przedmiotowej infrastruktury z zamiarem jej nieodpłatnego
udostępnienia nie nabywała ich do działalności gospodarczej i nie działała w
charakterze podatnika VAT, a przez to wyłączyła realizację inwestycji z systemu VAT i
nie nabyła prawa do odliczenia podatku naliczonego. Organ stwierdził tym samym, że
późniejsza zmiana przeznaczenia takich towarów z działalności niedającej prawa do
odliczenia na działalność dającą takie prawo, nie będzie skutkowała dla podatnika
nabyciem prawa do odliczenia.
Stanowiska organu oraz argumentacji, że skoro Gmina przekazała inwestycję
spółce komunalnej do nieodpłatnego używania, to w konsekwencji od początku
wyłączyła tę inwestycję całkowicie z systemu podatku od towarów i usług, Sąd nie
podzielił. Z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynika, że Gmina jest
czynnym i zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Będąc tym
podatnikiem zachowuje się tak jak inne podmioty gospodarcze, tzn. ma prawo rozważyć
alternatywne możliwości zagospodarowania nabytego i wytworzonego majątku. Z
wniosku nie wynika, aby Gmina w momencie nabywania pojazdu przeznaczonego do
wywozu odpadów nie posiadała zamiaru wykorzystywania go do działalności
gospodarczej. Wskazała jedynie, że nie zrealizowała prawa do odliczenia w momencie
nabycia pojazdu w związku z przekazaniem tego pojazdu do czynności
nieopodatkowanych.
Zdaniem Sądu, sam zamiar podatnika na etapie ponoszenia wydatków, z którymi
jest związany podatek naliczony, wykorzystania majątku Gminy do czynności
nieopodatkowanych, nie może determinować oceny, że Gmina, nabywając pojazd, nie
działała w charakterze podatnika. Trzeba mieć na uwadze, iż związek podatku z
poszczególnymi rodzajami czynności (opodatkowanymi lub nieopodatkowanymi) ma
charakter jedynie prognozowany, planowany. Do czasu faktycznego wykorzystania
nabytego towaru, czy też usługi, faktyczny związek z danym rodzajem czynności może
się zatem zmienić, przekreślając prawo do odliczenia lub to odliczenie uzasadniając.
Dla takich przypadków została przewidziana instytucja korekty podatku naliczonego,
która nakazuje uwzględniać ostateczny zakres prawa do odliczenia, opierając się na
finalnym i rzeczywistym przeznaczeniu towaru czy usługi, w cenie których zawarty był
podatek. Początkowe przeznaczenie towarów i usług do wykonywania czynności
niepodlegających opodatkowaniu nie pozbawia zatem podatnika prawa do późniejszego
odliczenia podatku w razie zmiany przeznaczenia towarów lub usług i wykorzystania ich
do wykonywania czynności opodatkowanych.
Należy mieć na uwadze, że prawo do obniżenia podatku należnego o kwoty
podatku naliczonego w stanowi realizację podstawowej zasady konstrukcyjnej podatku
VAT - zasady neutralności. Warunkiem skorzystania z prawa do odliczenia jest związek
zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, co oznacza, że odliczenie
podatku naliczonego może nastąpić wyłącznie w warunkach wykonania czynności
opodatkowanych. Zasada neutralności wyklucza możliwość obniżenia kwoty podatku
należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są
wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich
wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług lub w ogóle
niepodlegających temu podatkowi.
TSUE w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie C-500/13 podkreślił,
że możliwość dokonania korekty odliczenia ma swoje uzasadnienie w zasadzie
neutralności podatku VAT. W orzeczeniu tym wskazał, że zasady dotyczące korekty
odliczeń stanowią istotny element systemu ustanowionego przez dyrektywę
2006/112/WE, bowiem służą one zapewnieniu rzetelności odliczeń, a tym samym
neutralności obciążenia podatkowego. Zdaniem Trybunału, przepisy art. 187 dyrektywy
2006/112/WE dotyczą korekty odliczeń w sytuacjach, gdy dobro inwestycyjne, którego
użycie nie daje prawa do odliczenia, zostaje następnie przeznaczone do celów
użytkowania dającego to prawo, zaś przewidziana w art. 91 ustawy o podatku od
towarów i usług regulacja normująca prawo do korekty podatku naliczonego stanowi
prawidłową transpozycję przepisów zawartych art. 187 Dyrektywy 2006/112/WE.
Prawidłowa wykładnia przepisów prawa krajowego winna uwzględniać również
przepis art. 167 Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym prawo do odliczenia
przysługuje w momencie, gdy podatek który podlega odliczeniu staje się wymagalny.
Regulacja art. 167 Dyrektywy 2006/112/WE, podobnie jak i przepis art. 86 ust. 1 ustawy
o podatku od towarów i usług, określają najwcześniejszy moment, od którego możliwe
jest skorzystanie z prawa do odliczenia, nie ograniczając jednak tego prawa podatnika
jedynie do tego najwcześniejszego momentu odliczenia. Z postanowienia TSUE w
sprawie C-500/13 wynika, że prawo do odliczenia nie powinno być przez państwa
członkowskie ograniczane czasowo. Kwestię dokonywania odliczeń w terminie
późniejszym regulują przepisy dotyczące korekty zawarte w art. 187 dyrektywy
2006/112/WE, wskazując w zdaniu drugim akapit 2, że korekta, o której mowa w
akapicie pierwszym, dokonywana jest z uwzględnieniem zmian w zakresie prawa do
odliczenia, które nastąpiły w kolejnych latach, w stosunku do prawa, które
obowiązywało w roku, w którym towary zostały nabyte, wytworzone lub w stosownych
przypadkach użyte po raz pierwszy.
Z powyższych względów, w sytuacji, gdy zmieniły się okoliczności mające wpływ
na odliczenie całości lub części podatku naliczonego, powstaje możliwość jego korekty.
Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego zostały
określone w art. 91 ustawy o podatku od towarów i usług. Przepis art. 91 ust. 7 tej
ustawy nakazuje stosowanie zasad określonych w art. 91 ust. 1-6 w przypadku, gdy
podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku
naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego
obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia
podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru. W przepisie tym,
poprzez proporcjonalne odliczanie podatku VAT naliczonego w drodze późniejszej
korekty realizowana jest zasada neutralności. Istotne znaczenie ma prawidłowa
wykładnia treści drugiej części tej jednostki redakcyjnej, która wskazuje, że we
wszystkich tych przypadkach, w których podatnik nie miał wcześniej prawa do
odliczenia kwoty podatku naliczonego, a następnie prawo to uzyskuje, obowiązany jest
do stosowania reguł związanych z rocznymi korektami podatku.
Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca przyznaje we wskazanym wyżej art. 91
ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług, prawo do odliczenia również w takim
przypadku, jak w niniejszej sprawie, tj. gdy zmiana w zakresie dysponowania prawem
do odliczenia podatku polega na pierwotnym wykorzystaniu dóbr inwestycyjnych do
czynności nie dających prawa do odliczenia podatku naliczonego, a następnie wykorzystaniu ich do czynności opodatkowanych VAT. Przez czynności nie dające
prawa do odliczenia należy rozumieć zarówno czynności niepodlegające
opodatkowaniu, jak i korzystające ze zwolnienia z tego podatku. Gdyby intencją
ustawodawcy było przyznanie podatnikowi prawa do zastosowania korekty wyłącznie w
przypadku zmiany polegającej na pierwotnym wykorzystaniu towarów i usług do
czynności zwolnionych z VAT na ich wykorzystanie do czynności opodatkowanych VAT,
wówczas nie posługiwałby się on tym szerszym pojęciem. Potwierdza to wyrok TSUE z
dnia 30 marca 2006 r. w sprawie C-184/04, zgodnie z którym art. 20 VI Dyrektywy
powinien być interpretowany w ten sposób, iż możliwość dokonania korekty, którą
przewiduje, dotyczy również sytuacji, w której dobro inwestycyjne pierwotnie było
przeznaczone na działalność zwolnioną od podatku, a odliczenia były od początku
całkowicie wyłączone i dopiero później, w okresie korekty, dobro to zostało
wykorzystane na cele działalności objętej podatkiem VAT.
Nie ma zatem podstaw, aby w niniejszej sprawie Gminie odmawiać prawa do
zmiany decyzji co do sposobu wykorzystania wytworzonego w ramach działalności
majątku przez pewien okres czasu do działalności nieopodatkowanej, a następnie do
opodatkowanej. Nawet wówczas, kiedy wytworzony majątek związany jest z realizacją
zadań własnych. W wyroku z dnia 16 września 2008 r. w sprawie C-288/07 TSUE
podkreślił, że celem prawodawcy wspólnotowego było ograniczenie zakresu stosowania
nieopodatkowania podmiotów prawa publicznego, tak aby była przestrzegana zasada
ogólna, ustanowiona w art. 2 pkt 1 oraz 4 ust. 1 i 2 VI dyrektywy, zgodnie z którą każdy
rodzaj działalności mającej charakter gospodarczy jest co do zasady opodatkowany
podatkiem VAT.
Możliwość dokonania korekty podatku naliczonego wynikającej ze zmiany
przeznaczenia towarów i usług z czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT, czy
też zwolnionych z VAT, do czynności podlegających VAT, o której mowa w art. 91
ustawy o podatku od towarów i usług, jest również uznawana w orzecznictwie sądów
administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny kierując postanowieniem z dnia 25
czerwca 2013 r. w sprawie I FSK 1135/12, pytanie prejudycjalne do TSUE, nie
kwestionował prawa jednostki samorządu terytorialnego do skorzystania z unormowań
zawartych w art. 91 ust. 7 i ust. 7a ustawy o podatku od towarów i usług, w przypadku
zmiany przeznaczenia dobra inwestycyjnego z wykonywania czynności niedających
prawa do odliczenia podatku naliczonego na czynności umożliwiające korzystanie z
tego prawa. Możliwość dokonania korekty podatku naliczonego w związku ze zmianą
przeznaczenia towarów i usług z czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT, czy
też zwolnionych z VAT, do czynności podlegających VAT, została również potwierdzona
w wyroku NSA z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I FSK 615/15, a ponadto w
orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (wyroki: WSA w Poznaniu w z
dnia 26 października 2012 r., sygn. akt I SA/Po 667/12 i z dnia 6 marca 2013 r., sygn.
akt I SA/Po 35/13; WSA w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Bd
752/13 i z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 388/14, WSA w Szczecinie z dnia
25 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/S z 153/15, WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego
2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1814/15, WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt
I SA/Gd 2/16, WSA w Łodzi z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 1413/15, WSA w
Białymstoku z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 991/15).
Wobec tego należy stwierdzić, że zaskarżona interpretacja indywidualna narusza
przepisy art. 86 ust. 1, art. 90 i art. 91 u.p.t.u., co skutkowało koniecznością jej
uchylenia.
Ponownie rozpoznając wniosek, organ interpretacyjny będzie zobowiązany
uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną odnoszącą się do możliwości odliczenia
podatku naliczonego i ocenić stanowisko Gminy przedstawione we wniosku
interpretacyjnym w kontekście zadanych pytań odnoszących się do wykładni przepisów
art. 86 ust. 1, art. 90 i art. 91 ustawy o podatku od towarów i usług
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie art. 146 § 1
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zaś zgodnie z art.
200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło