I SA/Wa 1148/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. ze skargi A. B., E. O., T. M. i [...] Spółka Jawna z siedzibą w [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 340/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących A. B., E. O., T. M. i [...] Spółka Jawna z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 23 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 340/16, uwzględniającym skargę [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 13 marca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], ozn. hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy i stwierdził jednocześnie, że organ ten dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 17 stycznia 2018 r. Pismem z 26 marca 2018 r. [...] z siedzibą w[...], wezwali organ do wykonania wskazanego wyroku sądu z 23 września 2016 r. W skardze, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 maja 2018 r. na niewykonanie powyższego orzeczenia, orzekającego o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ, skarżący [...] Spółka Jawna z siedzibą w [...] wnieśli o: - stwierdzenie rażącej przewlekłości postępowania (art. 154 § 2 zd. 2 ppsa), - wymierzenie organowi grzywny w symbolicznej kwocie 100 zł (art. 154 § 1 ppsa), - przyznanie skarżącym sumy pieniężnej, rekompensującej imzwłokę organu w wypłacie odszdkowania za nieruchomość, w wysokości adekwatnej do wartości nieruchomości i długość zwoki organu (art. 154 § 7 w zw. z § 6 ppsa). Strona skarżąca uzasadniła, że Prezydent [...] nie zakończył postpowania w sprawie i nie wydał decyzji, pomimo upływu terminów, tj. wskazanego w kpa, wyznaczonego w postanowieniu Wojewody, wydanym na skutek złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, jak też określonego przez Sąd w wyroku z 2016 r. Stanu tego nie zmieniło też wystąpienie z pismem wzywającym do wykonania wyroku z 26 marca 2018 r. Odnosząc się do sumy pieniężnej skarżący podnieśli, że powinna ona choć częściowo zrekompensować spadkobiercom zwłokę organu w wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną działkę. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, czy w sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji oraz z uwagi na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 23 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 340/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 13 marca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, położoną w [...] przy ul.[...], ozn. hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził jednocześnie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi 17 stycznia 2018 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał 17 marca 2018 r. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a ww. skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc przede wszystkim pod uwagę okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna w wysokości 500 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 340/16, nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Co prawda niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadły uprzednio w sprawie wyrok orzekający o przewlekłym prowadzeniu postępowania, jak też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym oddalono skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, przy jednoczesnym uwzględnieniu charakteru sprawy odszkodowawczej, dotyczącej gruntu warszawskiego, w tym jej historycznego charakteru, konieczne stało się uznanie, że zaistniała w sprawie bezczynność, po zwrocie akt sprawy wraz z niewykonanym wyrokiem, nie miała charakteru kwalifikowanego. Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, podnieść należy, iż w ocenie Sądu jej przyznanie uzasadniają tylko szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony, wyrok nadal nie zostanie wykonany. Przy czym omawiany przepis stwarza jedynie możliwość przyznania takiej sumy. Jeśli zostanie ona przyznana to jej wysokość powinna jednak nastąpić z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy. Możliwość jej przyznania poza wskazanymi funkcjami ma też uzupełniająco znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swoistego rodzaju zryczałtowaną należność za opieszałość organu w wykonaniu wyroku sądowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, który Sąd w składzie orzekającym podziela, że ma ona zrekompensować stratę, jaka została poniesiona na skutek bezczynności organu (por. wyroki NSA z: 16 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2934/16; 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17, 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1161/16, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A skoro tak, to wniosek o jej przyznanie winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest bowiem w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Tymczasem w niniejszej sprawie tego rodzaju argumentacji skarga jest pozbawiona. Nie sposób bowiem poniesienia realnej krzywdy skutecznie wywieźć li tylko z samego faktu przedłużającego się postępowania. A to na ten aspekt kładli skarżący uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej. Reasumując, w ocenie Sądu sytuacja uzasadniająca przyznanie sumy pieniężnej nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a nałożona grzywna skłoni organ administracji do zakończenia sprawy i wydania orzeczenia rozstrzygającego wniosek. Jeszcze raz należy podkreślić, że w ocenie Sądu nałożona grzywna w zasądzonej wysokości spełni opisane uprzednio ustawowe cele i skłoni organ do wydania orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, na podstawie art. 151 tej ustawy. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.