II OW 195/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Szczecineckiego z 19 października 2018 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Szczecineckim a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Koszalinie – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie zalewania działki rolnej postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w Koszalinie – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie. Pismem z 19 października 2018 r. Starosta Szczecinecki wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarząd Zlewni w Koszalinie jako organu właściwego do załatwienia sprawy zalewania działki rolnej nr 54/4, obręb Chłapowo, gmina Barwice. W uzasadnieniu wniosku Starosta Szczecinecki wyjaśnił, że pismem z 27 października 2017 r. W.A. (dalej jako "wnioskodawca") wniósł do Starosty Szczecineckiego o "wpłynięcie na użytkownika działek" nr [...]/1 i [...]/2, który posiadając staw rybny, utrzymuje w nim bardzo wysokie stany wód. Powoduje to zalewanie działki nr [...]/4, będącej własnością wnioskodawcy. Starosta Szczecinecki wskazał, że postępowanie toczyło się na podstawie art. 64b ustawy z 18 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne z 2001 r."). Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne"). Na skutek tego, Starosta Szczecinecki utracił właściwość do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, a tym samym i innych decyzji wydawanych przez organ właściwy do wydawania pozwolenia wodnoprawnego. W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Zarządu Zlewni w Koszalinie wniósł o wskazanie Starosty Szczecineckiego jako organu właściwego w sprawie. Dyrektor Zarządu Zlewni wskazał, że Starosta Szczecinecki nie wszczął postępowania zgodnie z art. 61 § 3 i 4 k.p.a. chociaż prowadził czynności procesowe ustalając stronę postępowania (właściciela urządzenia wodnego) oraz sprawdzając na tym terenie ewidencję urządzeń melioracji wodnych. Dyrektor Zarządu Zlewni w Koszalinie powołał się na art. 545 ust 5 Prawa wodnego, który w jego ocenie uzasadnia właściwość Starosty Szczecineckiego w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wnioskodawca wystąpił o wydanie decyzji jeszcze podczas poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne z 2001 r., a więc to jej przepisy prawa materialnego znajdą zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15). Z tego też powodu w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska wyrażonego w powołanym przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Koszalinie postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2018 r. II OW 24/18. Stosownie do art. 64b Prawa wodnego z 2001 r., w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 64b Prawa wodnego z 2001 r., ma wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji stawu rybnego na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego. Staw rybny jest urządzeniem wodnym, którego wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Przede wszystkim organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie, jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a), c) i d)). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale żaden z tych przypadków nie dotyczy realizacji przedmiotowego stawu rybnego. We wszystkich innych przypadkach organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 397 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) Prawa wodnego z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla stawu rybnego objętego wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 64b Prawa wodnego z 2001 r. jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, a więc w tym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w Koszalinie. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 64b Prawa wodnego z 2001 r. posługuje się pojęciem "organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego" tylko na potrzeby ustalenia właściwości organu mającego rozstrzygnąć sprawę w trybie tego przepisu i nie uzależnia możliwości zastosowania tego przepisu od tego, czy pozwolenie wodnoprawne dla danego urządzenia wodnego zostało wydane. Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.