V SA/Wa 1806/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. M. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (dalej: "Dyrektor Oddziału ARiMR" lub "organ") z [...] września 2018 r., nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. [...] w W. (dalej:"Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym: Skarżąca zwróciła się do Biura Powiatowego ARiMR W. [...] w W. z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił Stronie przyznania wnioskowanych płatności. Przesyłka zawierająca decyzję została doręczona [...] czerwca 2018 r. dorosłemu domownikowi – matce Skarżącej – E. M.. W piśmie z [...] lipca 2018 r. Strona zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2018 r. We wniosku wyjaśniła, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję doręczona została jej matce, która nie przekazała przesyłki Skarżącej ani też pełnomocnikowi Strony – G. M.. Postanowieniem z [...] września 2018 r. Dyrektor Oddziału ARiMR odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ, powołując treść art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) - dalej: "k.p.a." wskazał przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu, a następnie ocenił, że zawarte we wniosku wyjaśnienia nie potwierdzają braku winy działającego w imieniu Skarżącej pełnomocnika. Wskazano, że decyzja została doręczona prawidłowo – w trybie art. 43 k.p.a. – dorosłemu domownikowi, tj. matce Skarżącej – E. M.. Powołując treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 18 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Bk 159/13 organ zauważył, że w przypadku gdy osoba, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego, nie powiadomiła adresata o decyzji, to zaniechanie tej osoby wywołuje skutki dla adresata rozstrzygnięcia i nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez adresata nastąpiło bez jego winy. Skarżąca nie zgodziła się z postanowieniem i wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zwróciła się o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Postanowieniu zarzuciła naruszenie: art. 40 § 2 w zw. z art. 32 i art. 33 k.p.a. wobec braku uwzględnienia przez organ okoliczności działania Strony przez pełnomocnika poprzez brak doręczenia pełnomocnikowi decyzji, art. 58 k.p.a. wobec jego błędnego zastosowania poprzez odmówienie Stronie przywrócenia terminu złożenia odwołania w okolicznościach, w których Strona spełniała przesłanki do przywrócenia terminu, art. 107 § 3 k.p.a. w wyniku niespełnienia przesłanek określonych w tymże przepisie w odniesieniu do elementów składowych uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ponieważ decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2018 r. nie została doręczona ustanowionemu w sprawie "jedynemu i wyłącznemu" pełnomocnikowi. Zarzuciła, że doręczenie pisma osobie nie będącej pełnomocnikiem, choćby to był członek rodziny pełnomocnika, nie może być uznane za doręczenie zgodne z art. 40 § 2 k.p.a. Ponadto wskazała, że przesłanką zastosowania doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. jest nieobecność adresata podczas gdy – w dacie doręczenia – pełnomocnik Skarżącej był obecny w domu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Według art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl), odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (vide wyrok NSA z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06 oraz B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 331). Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości fakt uchybienia przez Skarżącą terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Niesporna jest też między stronami okoliczność, że odbiór postanowienia pokwitowała matka Skarżącej w dniu [...] czerwca 2018 r., która – jak podnosi Skarżąca – nie przekazała przesyłki ani Stronie, ani też jej pełnomocnikowi G. M. (mieszkającemu pod tym samym adresem). W ocenie Sądu rozpoznające wniosek o przywrócenie terminu organy trafnie uznały, iż fakt nie przekazania przez domownika ww. przesyłki nie stanowi wystarczającej przesłanki do przywrócenia terminu. W tym miejscu podkreślić należy, że stosownie do treści art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. wystarczające jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Pełnomocnik Skarżącej (jej ojciec) zamieszkuje pod tym samym adresem co Strona, ale i osoba, która odebrała korespondencję (matka Skarżącej). Wszystkie wskazane osoby mieszczą się w kategorii domowników. Skuteczne doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w opisanym wcześniej rozumieniu, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym, co do zasady, zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Analizując treść art. 43 k.p.a. brak jest podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, że zobowiązuje się oddać pismo adresatowi (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 września 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 522/17). Tryb doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a., oparty jest na założeniu, że to adresata obciążają skutki działania osoby, której przesyłkę doręczono tak, jakby została ona podjęta bezpośrednio przez stronę. Niewywiązanie się z obowiązku oddania przesyłki zawierającej rozstrzygnięcie jego adresatowi przez osobę, której doręczono rozstrzygnięcie zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego, jest traktowane tak samo jak adresata postanowienia lub decyzji (vide wyrok NSA z 12 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2506/16). Okoliczność, że matka Skarżące, której wręczono korespondencję, miała nie oddać niezwłocznie pisma adresatowi nie uprawdopodabnia braku winy Strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak już wyżej wskazano, zaniedbanie domownika w tym zakresie obciąża działającą przez pełnomocnika Skarżącą. Należy również zgodzić się z organem, że Skarżąca powinna była podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie jej spraw, zwłaszcza tak zorganizować sposób doręczania przesyłek administracyjnych i sądowych, aby podczas nieobecności w domu jej interesy nie doznały uszczerbku. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia art. 40 § 2 w zw. z art. 32 i art. 33 k.p.a., bowiem przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została zaadresowana do pełnomocnika Skarżącej – G. M.. Nie sposób zatem uznać, że organ nie uwzględnił, że Skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika. Natomiast fakt ustanowienia pełnomocnika nie wyklucza możliwości doręczenia adresowanej do niego przesyłki, dorosłemu domownikowi adresata – w trybie art. 43 k.p.a. Reasumując, należało uznać, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów, zaś zaskarżone postanowienie znajduje oparcie w powołanych w jego sentencji normach prawa. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a.