II SA/Bd 1310/18

WyrokWSA w Bydgoszczy2019-02-12

Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Joanna Janiszewska-Ziołek, Anna Klotz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w zakresie w jakim nakłada na właścicieli obowiązki wykraczające poza upoważnienie ustawowe lub formułuje je w sposób nieprecyzyjny, może zostać uznana za nieważną?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która w regulaminie utrzymania czystości i porządku nakłada na właścicieli obowiązki wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego lub formułuje je w sposób nieprecyzyjny, narusza prawo w stopniu istotnym i podlega stwierdzeniu nieważności. Dotyczy to przepisów dotyczących zapobiegania powstawaniu odpadów, zasad wyprowadzania psów, dozoru nad zwierzętami oraz wyznaczania obszarów deratyzacji.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Aleksandrowie Kujawskim zaskarżył uchwałę Rady Gminy Raciążek w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zarzucając jej sprzeczność z prawem w zakresie § 9, § 10 i § 12 załącznika. Zarzuty dotyczyły m.in. nakładania obowiązków wykraczających poza upoważnienie ustawowe, nieprecyzyjnego formułowania przepisów oraz naruszenia zasad techniki prawodawczej. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 9, § 10, § 12 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały Rady Gminy Raciążek.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim na uchwałę Rady Gminy Raciążek z dnia 12 marca 2013 r. nr XXIX/212/13 w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stwierdza nieważność § 9, § 10, § 12 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały. Prokurator Rejonowy w Aleksandrowie Kujawskim wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na uchwałę Rady Gminy Raciążek nr XXIX/122/2016 z 12 marca 2013 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Raciążek (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 9 kwietnia 2013 r., poz. 1521), zarzucając: 1) w § 9 ust. 1 i 2 załącznika do zaskarżonej uchwały rażące naruszenie art. 94 Konstytucji RP i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 994 ze zm. – "u.s.g.") oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1454) w zw. z § 115 w zw. z § 143 załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 283), 2) w § 10 załącznika do zaskarżonej uchwały rażące naruszenie art. 94 Konstytucji RP i art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z § 115 w zw. z § 143 załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej, 3) w § 12 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały rażące naruszenie art. 94 Konstytucji RP i art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z § 115 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej oraz W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 9 ust. 1 i 2, § 10 ust. 1 i § 12 ust.1 załącznika do zaskarżonej uchwały z uwagi na sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały w powyższym zakresie. Skarżący wskazał, że przedmiotowa uchwała stanowi akt prawa miejscowego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Prokurator zwrócił również uwagę na upoważnienie ustawowe wynikające z art. 40 ust. 1 u.s.g., z uwagi na które organ uchwałodawczy nie może regulować materii innej, niż wynikająca z upoważnienia, jak również w inny sposób, niż wynika to z upoważnienia. Nie może również powtarzać materii uregulowanej przepisami aktu wyższego rzędu. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów, skarżący wskazał, iż sformułowanie zawarte w § 9 ust. 1 pkt 1 i 2 załącznika do ww. uchwały dotyczące powinności zapobiegania przez właścicieli powstawania odpadów stanowi raczej sugestię określonego zachowania się, a niejasno określony zakaz bądź nakaz, co rodzi trudności w procesie interpretacji, a także jest sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej, a ponadto stanowi przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego, gdyż z żadnego punktu ust. 2 art. 4 ww. ustawy nie wynika, aby regulamin miał zawierać postanowienia w tym przedmiocie. W ocenie skarżącego, sformułowania zawarte w § 10 pkt 1 lit a załącznika do zaskarżonej uchwały nie uwzględniają indywidualnych cech każdego zwierzęcia, np. wieku, usposobienia, przebytych chorób i ewentualnych zaleceń lekarza weterynarza w tym zakresie. Skarżący zwrócił uwagę, że w orzecznictwie NSA wskazuje się, że generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby) może w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Ponadto jak wszelkie ograniczenia praw jednostki, także ograniczenia uprawnień właściciela psa bądź nałożenie na niego dodatkowych obowiązków, muszą być wprowadzane z poszanowaniem zasady proporcjonalności. Skarżący podkreślił, iż sposób postępowania ze zwierzęciem jest przedmiotem regulacji przepisami rangi ustawowej, gdyż art. 77 Kodeksu wykroczeń, przewiduje sankcję za niezachowanie zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, a z kolei art. 10a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt zabrania puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna, przy czym zgodnie z art. 10a ust. 4 zakaz ten nie dotyczy terenu prywatnego, jeżeli teren ten jest ogrodzony w sposób uniemożliwiający psu wyjście. W ocenie skarżącego błędne jest także uregulowanie w § 10 pkt 1 lit b ograniczające możliwość zwalania psów ze smyczy wyłącznie do terenu nieruchomości, gdy ta dodatkowo jest ogrodzona. Zapis ten stanowi przykład nieuprawnionego wyjścia poza zakres delegacji ustawowej, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 13 ustawy o utrzymaniu czystości porządku w gminach, gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności określają wymagania wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe w zakresie bezpieczeństwa i czystości w miejscach publicznych. Tym samym nakładanie dodatkowych wymagań dotyczących terenów prywatnych w przepisie rangi wykonawczej jest w ocenie skarżącego rażąco błędne Skarżący wskazał, że nie wiadomo także, na czym dokładnie miałoby polegać zapewnienie osobom utrzymującym zwierzęta domowe "stałego i skutecznego dozoru". Jest to określenie nieostre i niedookreślone, rodzące wątpliwości interpretacyjne. Odnosząc się do § 10 pkt 1 lit d załącznika do ww. uchwały Prokurator zauważył, że zanieczyszczanie drogi publicznej, także poprzez pozostawienie na niej odchodów zwierzęcia, stanowi wykroczenie z art. 91 Kodeksu wykroczeń, więc nieprawidłowe jest, aby przepis uchwały organu stanowiącego samorządu terytorialnego nakładał na osoby utrzymujące zwierzęta domowe dodatkowy obowiązek. Skarżący wskazał również, że sprzeczny z prawem jest § 12 ust. 1 załącznika do uchwały, wyznaczający obszar obowiązkowej deratyzacji. W art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy nałożono na radę gminy obowiązek wskazania w regulaminie konkretnych obszarów podlegających deratyzacji. W ocenie skarżącego określenie przyjęte w kwestionowanym przepisie jest zbyt ogólne i nie wynika z niego, o jaką dokładnie zabudowę chodzi. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Raciążek wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznaczone są przez przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 994 z zm.), dalej powoływana jako "u.s.g.". Zgodnie z art. 91 ust. 1 zdanie 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności aktu (np. uchwały) organu gminy. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (M. Stahl, Z. Kmieciak Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny., Samorząd Terytorialny 2001 r., z. 1-2, s. 101-102). Przy czym uchylenie badanej uchwały - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu jej nieważności. Zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94 (Dz. U. Nr 109, poz. 527) dotyczącą wykładni art. 101 ust. 1 u.s.g., skarga na uchwałę rady gminy jest dopuszczalna także, gdy uchwała taka została zmieniona lub uchylona, ale może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej zmianę lub uchylenie. Jak stwierdził bowiem Trybunał w uchwale z 14 lutego 1994 r. (K 10/93, OTK 1994, cz. I, poz. 7) przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Zakres czasowy obowiązywania prawa i jego stosowania nie pokrywają się ze sobą w przypadku uchylenia uchwały i stwierdzenia jej nieważności. Odmienne są bowiem skutki prawne uchylenia aktu i stwierdzenia jego nieważności. Uchylenie uchwały przez radę gminy oznacza jej wyeliminowanie ze skutkiem od daty uchylenia (ex nunc). Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje natomiast skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej ostatniej sytuacji uchwałę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Innymi słowy - stwierdzenie nieważności oznacza uznanie braku skuteczności stosowania aktu od chwili jego wydania. Ma to znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiej uchwały. Podjęcie przez Radę Gminy w Raciążku uchwały z dnia 29 października 2018 r. Nr XLIII/367/2018 w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Raciążek pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ podjęty akt nie wyeliminował zaskarżonej uchwały ze skutkiem ex tunc. Poza tym zaskarżone przepisy uchwały mogą stanowić przedmiot oceny zachowania ich adresatów mających miejsce przed utratą jej mocy. Objęta skargą do Sądu uchwała do czasu usunięcia jej z obrotu prawnego wywoływała skutki w obrocie prawnym. Przechodząc do oceny zaskarżonej uchwały wskazać należy, że skarga dotyczy § 9 ust. 1 i 2, § 10 i § 12 ust. 1 załącznika do uchwały Rady Gminy Raciążek z dnia 12 marca 2013 r. Nr XXIX/212/13 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Raciążek. Zaskarżony akt prawa miejscowego wydany został na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., poz. 1591 z późn. zm.), art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 z późn. zm.) – dalej jako: " u.c.p.g." Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy uregulowany został w art. 4 u.c.p.g. Jest on aktem prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie gminy, której rada go uchwaliła, w rozumieniu art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP. Sąd skontrolował zaskarżony przez Prokuratora § 9 Regulaminu, który reguluje zawarte w Rozdziale 4 załącznika do uchwały: "Inne wymagania wynikające z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami". W ust. 1 zaskarżonego przepisu postanowiono, że należy kierować się następującymi zasadami zmierzającymi do zapobiegania i minimalizacji powstawania odpadów komunalnych: 1) używania opakowań wielokrotnego użytku, 2) podejmowania działań zmierzających do odświeżania, renowacji i drobnych napraw używanych przedmiotów. W ust. 2 zalecono, aby odpady ulegające biodegradacji, w tym odpady zielone wytworzone na terenie nieruchomości zagospodarować we własnym zakresie i na własne potrzeby na kompostownikach na terenie posesji. W ocenie Sądu zarzut dotyczący § 9 ust. 1 i 2 Regulaminu należy uznać za zasadny. Powyższy przepis wykracza poza upoważnienie ustawowe. Przywołane zapisy mają wprawdzie walor edukacyjny i poszerzający świadomość właścicieli nieruchomości na temat ograniczenia powstawania odpadów komunalnych, niemniej jednak nałożenie takich obowiązków na właścicieli nieruchomości w regulaminie czystości i porządku w gminie nie ma podstaw prawnych. Organ stanowiący gminy nie może narzucać obywatelom jakie produkty (jak opakowane) powinni kupować, jakiego rodzaju toreb używać czy też co robić ze zużytymi rzeczami. Sąd podziela również stanowisko Prokuratora, że wskazane wyżej uregulowania nie znajdują podstawy prawnej w żadnym obowiązującym akcie prawnym rangi ustawowej i jako wydane bez wymaganej podstawy prawnej wymagają wyeliminowania z mocą wsteczną (ex tunc) poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w tym zakresie. Zarówno bowiem u.c.p.g. jak ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21) nie wskazują uprawnienia do wprowadzenia regulacji przyjętej w § 9 Regulaminu. Zadaniem norm prawnych jest wyznaczanie określonych zachowań, gdyż ich podstawowym celem jest skuteczne oddziaływanie na zachowania społeczne, mają zatem charakter dyrektywalny - nakazują/zakazują określone postępowania bądź wyznaczają określona sferę do swobodnej decyzji adresata ew. wskazują sposób powinnego zachowania, natomiast nie formułują życzeń, zaleceń czy sugestii określonych działań, jakkolwiek niejednokrotnie ich leksykalne sformułowanie może przybierać taką formę. Dekodowanie znaczenia wypowiedzi sformułowanych z użyciem wieloznacznego wyrażenia "zaleca się" rodzi trudności, a w konsekwencji prowadzi do niepożądanej wieloznaczności. Stanowi to także naruszenie Zasad techniki prawodawczej. Trzeba mieć na uwadze sankcjonowanie normatywnych wzorów zachowania wyrażonych w przepisach prawnych (por. wyrok 18 grudnia 2018 r. II SA/Bd 1086/18 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Prokurator zakwestionował w skardze § 10 ust. 1 załącznika do uchwały, który stanowi, że: "§ 10. Określa się następujące obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe: 1) w odniesieniu do psów: a) prowadzenie psa na uwięzi, a psa rasy uznawanej za agresywną lub w inny sposób zagrażający otoczeniu - również w nałożonym kagańcu, b) zwolnienie przez właściciela nieruchomości psów ze smyczy na terenie nieruchomości może mieć miejsce w sytuacji, gdy nieruchomość jest ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający samowolny dostęp osób trzecich, c) stały i skuteczny dozór, d) usuwanie zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta domowe w obiektach i na innych terenach przeznaczonych do użytku publicznego. Zasady utrzymania czystości i porządku dotyczące obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku, o których stanowi art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy były wielokrotnie przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skład obecnie orzekający podziela i uważa za swoje, stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1492/12, nawiązujące m.in. do art. 77 Kodeksu wykroczeń i komentarza tego przepisu autorstwa W. Kotowskiego. W myśl art. 77 Kodeksu wykroczeń dot. niezachowania ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia: "Kto nie zachowuje zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, podlega karze grzywny do 250 złotych albo karze nagany". W komentarzu do art. 77 kodeksu wykroczeń Wojciech Kotowski stwierdza m.in., że "chodzi o panowanie nad zwierzęciem w stopniu gwarantującym bezpieczeństwo publiczne. Spełnienie tego warunku w ramach zwykłych środków ostrożności nie wymaga np. spacerowania z psem znajdującym się na smyczy lub w kagańcu. Chodzi w szczególności o doskonałe poznanie psychiki psa i uzyskania bezwzględnego posłuszeństwa". Autor komentarza wskazuje przy tym, że prowadzenie na smyczy i w kagańcu psów niektórych ras także może nie zapewniać bezpieczeństwa. Nie może budzić wątpliwości to, że także niektóre psy, niebędące na liście 11 ras psów niebezpiecznych, wykazujące agresywność powinny być prowadzone na smyczy i w kagańcu. Zdaniem komentatora, trudno natomiast wymagać od właściciela używania kagańców wobec psów, które ze względu na swoją wagę i wielkość mogą być z łatwością trzymane na smyczy (zob. W. Kotowski, komentarz do art. 77 kodeksu wykroczeń, LEX/el 2009). W komentarzu do art. 77 kodeksu wykroczeń zwykłe środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia określa się jako tradycyjne, przyjęte zwyczajowo, naturalne dla danego gatunku zwierzęcia, dodatkowo uzależnione od jego cech osobniczych i ewentualnego, potencjalnego zagrożenia. Środki nakazane to środki, o jakich mowa w wielu ustawach, m.in. w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.jedn. Dz.U. z 2003 r., Nr 106, poz. 1002 ze zm.), czy w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 kwietnia 2003 r. w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne. W powołanej ustawie przez "humanitarne traktowanie zwierząt" rozumie się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby) może zatem w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Ponadto, jak wszelkie ograniczenia praw jednostki, także ograniczenia uprawnień właściciela psa bądź nałożenie na niego dodatkowych obowiązków, muszą być wprowadzane z poszanowaniem zasady proporcjonalności. W konsekwencji należy stwierdzić, że postanowienia Regulaminu czystości i porządku nie pozwalające na uwzględnienie specyficznych sytuacji i tym samym niekiedy nadmierne, w rezultacie prowadzące do sankcji karnych, mogą tę zasadę naruszać, tym bardziej, gdy nakazane Regulaminem środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia mogą być uznane za bardziej rygorystyczne niż środki przewidziane ustawami i innymi aktami prawa miejscowego. Tak więc treść § 10 Regulaminu wychodzi wyraźnie poza granicę upoważnienia ustawowego zawartego w ww. art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Za sprzeczny z ustawą Sąd uznaje obowiązek polegający na tym, że zwolnienia przez właściciela nieruchomości psów ze smyczy na terenie nieruchomości może mieć miejsce w sytuacji, gdy nieruchomość jest ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający samowolny dostęp osób trzecich. Obowiązek ten ogranicza prawo własności w zakresie decydującym o tym, kiedy na terenie prywatnej nieruchomości można zwolnić psa ze smyczy. Wadliwe okazały się również uregulowania zawarte w § 10 pkt 1 lit. c i d załącznika do uchwały, zobowiązujące właścicieli psów do sprawowania nad nimi w miejscach publicznych skutecznego i pełnego dozoru oraz usuwania zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta domowe w obiektach i na innych terenach przeznaczonych do użytku publicznego. Stwierdzić najpierw należy, że organ stanowiący gminy posłużył się tu niedookreślonym i budzącym wątpliwości co do zakresu zastosowania sformułowaniem "pełnego i skutecznego dozoru". Nie wiadomo do stosowania jakiego zakresu czynności według ww. organu obowiązany jest adresat komentowanej normy, po drugie zaś trudno wymagać od jego właściciela lub osoby zobowiązanej do dozoru, by w każdej sytuacji i warunkach była zdolna do pełnego i skutecznego dozoru nad zwierzęciem, a zwierzę to zawsze reagowało na każdą komendę. Co się zaś tyczy obowiązku usuwania zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta domowe w miejscach publicznych to również w sposób nieprecyzyjny formułuje on ten obowiązek względem adresata normy posługując się niedookreślonym pojęczeniem "zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta". Oczywistym jest, że poprzez nieczystości pozostawianych przez zwierzęta rozumieć można zarówno nieczystości stałe, jak i płynne, a ponadto nieczystości (zanieczyszczenia) pochodzenia nie tylko fizjologicznego, ale i każdego innego. Przy tak pojemnym sformułowaniu trudno wymagać od właściciela zwierzęcia, by usuwał on każde "zanieczyszczenie" pozostawione przez zwierzę – np. odchody płynne, fragmenty sierści, zawleczone resztki pokarmu. Sąd podziela zarzut dotyczący naruszenia przez § 12 ust. 1 Regulaminu, wyjścia przy jego uchwalaniu poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy. Regulamin w § 12 ust. 1 załącznika wyznaczył zabudowany obszar Gminy Raciążek jako obszar podlegający obowiązkowej deratyzacji. W ocenie Sądu Rada nie wyznaczyła w § 12 ust. 1 Regulaminu, w sposób wynikający z dyspozycji art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy, obszarów, podlegających obowiązkowej deratyzacji. Postanowienia § 12 ust. 1 Regulaminu, nie wypełniają dyspozycji art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy, do wyznaczenia obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji. "Wyznaczyć" to: "oznaczyć, odgraniczyć, wyróżnić za pomocą znaków, określić jakąś wielkość za pomocą obliczeń" (mały słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 1087). Tymczasem zaś, obowiązek zawarty w § 12 ust. 1 Regulaminu sformułowany został w sposób niedookreślony, niepozwalający na przyjęcie, że doszło do wyznaczenia obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy. Niewyznaczenie obszarów skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności § 12 ust. 2 Regulaminy wprowadzającego terminy przeprowadzenia deratyzacji. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części § 9, § 10, § 12 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło