I OSK 1544/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 820/18 w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 820/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta Suwałki odmówił przyznania T. L. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną córką Z. L. W podstawie prawnej organ powołał m.in. art. 17 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466). W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawca nie spełnia wymaganych przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, gdyż od 1 maja 2017 r. świadczy usługi na podstawie umowy zlecenia dla [...]. Organ I instancji wywiódł, że tylko pozostawanie lub nie w zatrudnieniu jest przesłanką przyznania lub odmowy przyznania świadczenia, a umowa zlecenie jest jedną z form zatrudnienia - dowodzi o aktywności zawodowej, która uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego T. L. - ojcu sprawującemu opiekę nad dzieckiem Z. L. urodzoną [...], które orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Białymstoku zostało zaliczone do osób niepełnosprawnych na czas określony do dnia 7 marca 2027 r. łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podano, że z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji wynika, iż odwołujący się opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem, które wymaga stałej opieki, a jednocześnie nie zrezygnował z zatrudnienia, gdyż świadczył usługi na podstawie umowy zlecenia w [...] i z tego tytułu otrzymywał wynagrodzenie (co sam potwierdził w pismach do MOPR). Organ odwoławczy podniósł, że "umowa zlecenie" w art. 3 pkt 22 ustawy jest przez ustawodawcę zdefiniowana jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa. W ocenie Kolegium organ I instancji odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zastosował właściwą wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż z literalnego brzemienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca nie przewidział możliwości łączenia opieki nad dzieckiem z zatrudnieniem oraz pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Podniesiono, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Kolegium podniosło, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Organ odwoławczy podniósł, że decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową, lecz związaną, co oznacza, że organ jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania. Odnosząc się do modyfikacji wniosku w zakresie okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko od 15 maja 2018 r. do 22 sierpnia 2018 r. i rezygnacji w przyznania tego świadczenia od dnia 23 sierpnia 2018 r., organ odwoławczy uznał, że nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie. Wskazano, że w stanie faktycznym sprawy nie można przyznać wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego nawet na okres od dnia 15 maja 2018 r. do dnia 22 sierpnia 2018 r. ponieważ w tym okresie skarżący pozostawał w zatrudnieniu. Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącego co do wykładni art. 17 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów możliwe jest przyjęcie w drodze interpretacji, że rezygnacja z pracy zawodowej nie oznacza całkowitego pozbawienia opiekuna osoby niepełnosprawnej możliwości aktywności zawodowej, lecz pozwala na taką aktywność która w danym przypadku nie stoi na przeszkodzie w sprawowaniu opieki. Organ odwoławczy podniósł, że aktualnie przyjęta linia orzecznicza nie dopuszcza takiej możliwości na którą wskazuje skarżący. Jednolite stanowisko sądów administracyjnych wskazuje na bezwzględną potrzebę rezygnacji z zatrudnienia na rzecz opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym lub też pozostawania bez tego zatrudnienia jako przesłankę pozytywną otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył T. L., zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy przez uznanie, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki wykluczającej jakiekolwiek podejmowanie przez opiekuna czynności zarobkowych, nawet jeżeli ich zakres jest ograniczony i nie powodują one uszczerbku dla sprawowania opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę zwrócił uwagę, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. W ocenie Sądu z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Sąd podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Sąd podkreślił, że spełniona została jedna przesłanka pozytywna przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Trafnie natomiast organy uznały, że odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie przesłanki braku rezygnacji z zatrudnienia. Przy czym, w ocenie Sądu, o braku rezygnacji z zatrudnienia nie świadczy tylko fakt świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia zawartej z [...]. Na datę złożenia wniosku w dniu 29 maja 2018 r. skarżący świadczył usługi na podstawie ww. umowy zlecenia a nadto był członkiem Wojewódzkiej Komisji do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Olsztynie. Z oświadczenia samego wnioskodawcy zawartego w piśmie z dnia 6 lipca 2018 r. wynika, że od 15 do 31 maja 2018 r. świadczył na rzecz [...] usługi w wymiarze 7 godzin a w miesiącu czerwcu w wymiarze 78 godzin. Nadto wnioskodawca z dniem 1 stycznia 2018 r. został powołany na członka Wojewódzkiej Komisji do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Olsztynie. Okoliczność ta został pominięta przez organy prawdopodobnie na skutek treści pisma z dnia 25 czerwca 2018 r., stanowiącego odpowiedź na zapytanie czy powołanie na członka Komisji nastąpiło w oparciu o przepisy zawarte w Kodeksie pracy. W piśmie tym Kierownik Oddziału w Wydziału Zdrowia, działający z upoważnienia Wojewody, poinformował, że powołanie nie nastąpiło w oparciu o przepisy zawarte w Kodeksie Pracy ale w oparciu o art. 67e ust. 5 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r., poz. 1318 ze zm.). Zgodnie z definicja legalną zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy, zatrudnienie to między innymi wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy. Stosunek pracy jak wynika z przepisów Kodeksu Pracy może być nawiązany na podstawie umowy o pracę a także na podstawie powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę. Zgodnie z art. 68 § 1 Kodeksu pracy stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania w przypadkach określonych w odrębnych przepisach. Takim odrębnym przepisem jest art. 67e ust. 5 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, który skutkuje nawiązaniem stosunku pracy na podstawie powołania. Odnośnie pełnienia funkcji członka Komisji wnioskodawca w piśmie z dnia 6 lipca 2018 r. podał, że w maju i w czerwcu 2018 r. brał udział po jednym posiedzeniu Komisji a na lipiec nie ma zaplanowanych posiedzeń. Z powyższego wynika, że na datę złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne wnioskodawca nie spełniał przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, albowiem od stycznia 2018 r. wykonywał pracę na podstawie stosunku pracy nawiązanego na podstawie powołania jako członek Wojewódzkiej Komisji do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Olsztynie oraz świadczył usługi na podstawie umowy zlecenia na rzecz [...]. W ocenie Sądu bez znaczenia pozostaje przy tym to, że aktywność zawodowa skarżącego nie stoi na przeszkodzie w sprawowaniu opieki. Przesłanka rezygnacji z zatrudnienia oznacza bezwzględny zakaz wykonywania jakiejkolwiek pracy. W ocenie Sądu taka wykładnia ustawy o świadczeniach rodzinnych została dokonana z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady subsydiarności zgodnie z którą Państwo ma za zadanie jedynie wspierać rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych, a nie ją zastępować. Końcowo Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego celem rozstrzygnięcia czy obecnie obowiązujące normy prawa w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego pozostają w zgodzie z Konstytucją RP bowiem nie znaleziono podstaw do stwierdzenia niezgodności omawianej ustawy z Konstytucją RP. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. L., zarzucając naruszenia prawa materialnego, tj.: 1) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki wyklucza podejmowanie przez opiekuna jakichkolwiek czynności zarobkowych, nawet jeżeli ich zakres jest ograniczony i nie powodują one uszczerbku w sprawowaniu opieki; 2) art. 67e ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta w zw. z art. 22 § 1 Kodeksu pracy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że powołanie przez wojewodę członka wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych powoduje nawiązanie stosunku pracy, podczas gdy powołanie członka wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych nie powoduje nawiązania stosunku pracy z uwagi na brak cech stosunku pracy, tj. wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. Mając na uwadze powyższe, skarżący kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wniesiono o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem o: 1) zgodność art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w zakresie w jakim nie pozwala opiekunom korzystającym ze świadczenia pielęgnacyjnego na podejmowanie w ograniczonym zakresie zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej niepowodujących uszczerbku dla sprawowania opieki - z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 2 Konstytucji RP - poprzez ograniczenie wolności pracy przez opiekunów osób niepełnosprawnych uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności kobiet; 2) zgodność art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w zakresie w jakim nie pozwala małżonkowi częściowo rezygnującemu z podejmowania zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w celu wspólnego sprawowania opieki wraz z drugim małżonkiem, na uzyskiwanie świadczenia pielęgnacyjnego w części odpowiadającej rezygnacji z zatrudnienia oraz udziałowi w opiece - z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 69 oraz art. 18 Konstytucji RP. Ponadto w piśmie z dnia 9 maja 2019 r. skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. W skardze kasacyjnej podniesione zostały wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, brak zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania oznacza, że ustalenia faktyczne poczynione w sprawie są bezsporne, a na pewno nie zostały podważone. W pkt 1 zarzutów skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną jego wykładnię i uznanie, iż niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki wyklucza podejmowanie przez opiekuna jakichkolwiek czynności zarobkowych, nawet jeżeli ich zakres jest ograniczony i nie powodują one uszczerbku w sprawowaniu opieki. Odnosząc się do tego zarzutu należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Z użytego w art. 17 ust. 1 ustawy zwrotu "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" wynika, że ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w ust. 1 i 1a komentowanego przepisu pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Dokonując wykładni sformułowania "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy nadto mieć na uwadze ustawową definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy, zgodnie z którą "oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej". Z ustawowej definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wynikają dwa istotne wnioski: pierwszy to szerokie rozumienie tego pojęcia z punktu widzenia rodzajów stosunków prawnych na podstawie których może nastąpić zatrudnienie, czy też może być wykonywana inna praca zarobkowa, zaś drugi wniosek jaki się nasuwa to stwierdzenie, że ustawodawca spełnienia tej definicji nie połączył z żadnym zakresem, czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym, jak również spełnienie tej definicji jest niezależne nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Dlatego też dla ustalenia, czy spełniona została ustawowa przesłanka z art. 17 ust. 1, tj. niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, istotne jest czy osoba starająca się o świadczenie rodzinne nie pozostaje w zatrudnieniu lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej w rozumieniu definicji z art. 3 pkt 22 ustawy, czyli nie pozostaje w jednym ze stosunków prawnych wskazanych w art. 3 pkt 22. Stwierdzenie istnienia takiego stosunku prawnego, niezależnie od jego zakresu, powoduje, że przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy, tj. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie została spełniona. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 740/17 zajął następujące stanowisko: "Wyłącznie sam fakt pozostawania w stosunku zlecenia uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, bez względu na charakter tego zlecenia i na wysokość osiąganych z tego tytułu dochodów". Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11). Z art. 17 ust. 1 ww. ustawy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni (wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4023/18). Można zatem stwierdzić, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie dopuszcza możliwości pozostawania opiekuna w jakimkolwiek stosunku zatrudnienia, czy stosunku prawnym dotyczącym innej pracy zarobkowej. W konkluzji należy stwierdzić, że w obowiązującym stanie prawnym wykładania art. 17 ust. 1 ustawy dokonana przez organy administracji, a potwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest prawidłowa. Podnoszone zaś w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumenty wskazujące na celowość i zasadność przyjęcia takich rozwiązań, aby możliwe było otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy wykonywanie zatrudnienia, czy też wykonywanie innej pracy zarobkowej następuje w niewielkim rozmiarze, czy też z uwagi na charakter tej pracy można pogodzić to z opieką nad niepełnosprawną osobą, mogą stanowić tylko wnioski i uwagi o charakterze de lege ferenda adresowane do ustawodawcy, natomiast w stanie prawnym de lege lata nie mogą być uwzględnione, albowiem prowadziłyby do sytuacji sprzecznej z prawem. Dlatego też Naczelny Sad Administracyjny uznał, podobnie jak Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż brak jest podstaw prawnych do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Z kolei w pkt 2 zarzutów skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 67e ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzecznika praw pacjenta w zw. z art. 22 § 1 Kodeksu pracy – poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że powołanie przez wojewodę członka wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych powoduje nawiązanie stosunku pracy, podczas gdy takie powołanie nie powoduje nawiązania stosunku pracy z uwagi na brak cech stosunku pracy. Odnosząc się do tego zarzutu Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest zasadny, błędne jest bowiem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego polegające na przyjęciu, że powołanie przez wojewodę członka wojewódzkiej komisji do sprawa orzekania o zdarzeniach medycznych powoduje powstanie stosunku pracy. Do zakresu przedmiotowego działania komisji należy ustalanie odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku zdarzeń medycznych. Analiza przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r., a w szczególności art. 67e ust. 3 wskazuje, że w skład komisji wchodzi 16 członków, w tym: 8 członków musi posiadać wykształcenie w dziedzinie nauk medycznych i wykonywać zawód medyczny przez okres co najmniej 5 lat, 8 członków musi posiadać wykształcenie w dziedzinie nauk prawnych i przez okres 5 lat być zatrudnionym na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa. Art. 67e ust. 5 pkt 1 stanowi, że 14 członków powołuje wojewoda, przy czym: a) 4 członków stanowią osoby powołane spośród kandydatów zgłoszonych przez samorządy zawodowe wskazanych zawodów medycznych mających siedzibę na terenie województwa, b) 4 członków stanowią osoby powołane spośród kandydatów zgłoszonych samorząd zawodowy adwokatury oraz radców prawnych, mających siedzibę na terenie województwa, c) 6 członków stanowią osoby powołane spośród kandydatów zgłoszonych przez organizacje społeczne działające na terenie województwa na rzecz praw pacjenta; pkt 2 po jednym członku powołuje minister właściwy do spraw zdrowia i Rzecznik. W związku z podniesionym zarzutem istotna jest treść art. 67h ust. 1, zgodnie z którym, członkom składu orzekającego przysługuje: 1) wynagrodzenie w wysokości nieprzekraczającej 430 zł za udział w posiedzeniu; 2) zwrot kosztów przejazdu w wysokości i na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy; 3) zwolnienie od pracy w dniu posiedzenia komisji, bez zachowania prawa do wynagrodzenia. Z treści powołanego art. 67h ust. 1 ustawy w sposób jednoznaczny wynika, że powołanie na członka komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych nie powoduje powstania stosunku pracy. Tym samym odwołanie się w uzasadnieniu wyroku do treści art. 68 § 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania w przypadkach określonych w odrębnych przepisach i wskazanie, że takim odrębnym przepisem jest art. 67 e ust. 5 ustawy jest błędne, albowiem nie tylko na podstawie art. 67e ust. 5, ale również innych przepisów tej ustawy powołanie przez wojewodę członka wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych nie powoduje powstania stosunku pracy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżone orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.