II GSK 741/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 13/19 w sprawie ze skargi G.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 13/19, oddalił skargę G.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] października 2018 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. G.Z. zaskarżył ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260, ze zm., dalej: "p.r.d."), poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że cofnięcie uprawnień następuje automatycznie w przypadku wskazania nieprawidłowości w protokole kontroli; 3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 86a ust. 9 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221, ze zm.; dalej: "ustawa o VAT"), poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że do pojazdów samochodowych uznawanych za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej należą pojazdy typu pick-up tylko takie, które bezpośrednio za skrzynią ładunkową mają pojedynczą kabinę pasażerską, a tym samym ich oryginalna konstrukcja nie pozwala na posiadanie kolejnego rzędu siedzeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] października 2018 r., uznał, że cofnięcie skarżącemu uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów nie narusza prawa. Sąd zaakceptował ustalenia odnośnie do wydania przez skarżącego, po przeprowadzeniu dodatkowego badania technicznego samochodu marki Ford [...], zaświadczenia potwierdzającego spełnienie przez ten pojazd wymagań określonych w art. 86a ust. 9 pkt 1 ustawy o VAT. W ocenie WSA w sprawie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, a zebrany materiał dowodowy uzasadniał zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. Wydanie przez skarżącego zaświadczenia, o którym mowa w art. 86a ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT, w sytuacji, gdy badany pojazd nie spełniał warunków określonych w art. 86a ust. 9 pkt 1 ustawy o VAT (był to samochód ciężarowy z 5 miejscami siedzącymi, czyli wyposażony w dwa rzędy siedzeń zamiast jednego rzędu siedzeń, oddzielonego od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą) było niezgodne z przepisami i stanem faktycznym. W skardze kasacyjnej zostały podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. i art. 86a ust. 9 pkt 1 lit. b) ustawy o VAT oraz przepisów postępowania odnoszących się do obowiązków organów obejmujących zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Przystępując do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego, w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podane przez skarżącego, naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w skardze kasacyjnej nietrafnie zarzucono naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że uchybienia procesowe organów zaakceptowane przez WSA miały polegać na zaniechaniu przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków oraz przesłuchania skarżącego w charakterze strony. Według autora skargi kasacyjnej w sprawie należało przesłuchać autora anonimu informującego o nieprawidłowościach w trakcie badania technicznego pojazdu, właściciela samochodu marki Ford [...] oraz pracownika stacji diagnostycznej obecnego podczas badania tego samochodu, na okoliczności jego stanu technicznego, w szczególności spełnienia wymogów do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 86a ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT. Wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący nie kwestionował, że wykonał dodatkowe badanie techniczne samochodu marki Ford [...] oraz wydał zaświadczenie datowane na [...] września 2017 r. o pozytywnym wyniku badania, a także stwierdzające, że objęty badaniem pojazd odpowiada dodatkowym warunkom technicznym przewidzianym w art. 86a ust. 9 pkt 1 ustawy o VAT. Poddany badaniu samochodu jest pojazdem typu pick-up z czterodrzwiową kabiną pasażerską z dwoma rzędami siedzeń oraz znajdującą się za nią otwartą skrzynią ładunkową. Wobec tego już sama treść wydanego przez skarżącego zaświadczenia potwierdzającego, że samochód ten spełnia wymogi określone w art. 86a ust. 9 pkt 1 ustawy o VAT, tj. ma jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, z otwartą częścią przeznaczoną do przewozu ładunków, pozwalała na stwierdzenie, że jest ono niezgodne ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa. W tej sytuacji nie zachodziła potrzeba prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność rzeczywistego stanu pojazdu przedstawionego do badania. O ile nawet badany przez skarżącego samochód miałby zamontowany tylko jeden rząd siedzeń, to nie ulega wątpliwości, że fabrycznie został on wyprodukowany jako pojazd z dwoma rzędami siedzeń, a ta okoliczność ma w sprawie decydujące znaczenie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego bezsporne jest, że skarżący przeprowadził dodatkowe badanie techniczne samochodu marki Ford [...], a następnie wydał zaświadczenie potwierdzające, że pojazd spełnia wymagania określone w art. 86a ust. 9 pkt 1 ustawy o VAT, w sytuacji, gdy w sposób oczywisty nie były one spełnione. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. W tym stanie rzeczy zarzut błędnej wykładni art. 83 ust. 3 pkt 2 p.r.d. okazał się nietrafny. Powołany przepis stanowi, że starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Wadliwe zrozumienie powołanego przepisu przez Sąd pierwszej instancji miało polegać, zdaniem skarżącego, na przyjęciu, że cofnięcie uprawnień następuje automatycznie w przypadku wskazania nieprawidłowości w protokole kontroli. W nawiązaniu do tak sformułowanego zarzutu należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przedstawił przypisywanej mu przez skarżącego interpretacji omawianego przepisu. Sąd ten natomiast podniósł, że w razie ustalenia, że zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d., organ nie ma swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień. Wykonanie badań technicznych pojazdów sprzecznie z wymogami prawa i stanem faktycznym zawsze będzie rodziło po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień (s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Sąd pierwszej instancji nie przyjął więc, jak to sugeruje skarżący, że cofnięcie uprawnień następuje automatycznie w przypadku wskazania nieprawidłowości w protokole kontroli, lecz zauważył, że obowiązek cofnięcie diagnoście uprawnień aktualizuje się w przypadku stwierdzenia, w wyniku przeprowadzonej kontroli, że zaistniała jedna z okoliczności wymienionych w art. 84 ust. 3 p.r.d. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest także zarzut naruszenia art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. przez niewłaściwe zastosowanie. Podkreślenia wymaga, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów prawa materialnego zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (por. np. wyrok NSA z 2 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 5431/16). W rozpoznawanej sprawie żaden z tych warunków nie został spełniony. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie obaliła ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku ani też nie dowiodła ich wadliwości. W tym stanie rzeczy należało uznać, że przyjęty w sprawie stan faktyczny odpowiadał hipotezie normy wywodzonej z art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., a zatem powołany przepis zastosowano prawidłowo. Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za nietrafny zarzut dotyczący błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 86a ust. 9 pkt 1 lit. b) ustawy o VAT. Według strony wnoszącej skargę kasacyjną naruszenie to polegało na przyjęciu, że do pojazdów samochodowych uznawanych za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej należą pojazdy typu pick-up tylko takie, które bezpośrednio za skrzynią ładunkową mają pojedynczą kabinę pasażerską, a tym samym ich oryginalna konstrukcja nie pozwala na posiadanie kolejnego rzędu siedzeń. W tym miejscu należy przypomnieć, że wydawanie zaświadczenia na podstawie art. 86a ust. 10 ustawy o VAT, potwierdzającego, że konkretny pojazd spełnia wymagania dla pojazdów samochodowych określonych w art. 86a ust. 9 ustawy o VAT, jest niezbędne do wykazania, że jest on wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej, a w konsekwencji, że korzysta on z możliwości odliczenia podatku VAT. W związku z tym należy podkreślić, że stosownie do art. 86a ust. 4 pkt 2 ustawy o VAT pojazdy samochodowe są uznawane za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, jeżeli konstrukcja tych pojazdów wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne. Wspomniane pojazdy zostały określone w sposób bardziej szczegółowy w art. 86a ust. 9 ustawy o VAT. Z powołanych przepisów wynika, że klasyfikacja danego samochodu w kontekście odliczenia podatku VAT musi uwzględniać możliwość wykorzystania pojazdów do czynności innych niż działalność gospodarcza. Ustawodawca kładzie nacisk, by pojazd samochodowy uznany za wykorzystywany do działalności gospodarczej podatnika konstrukcyjnie nie był przystosowany do użycia w celach niezwiązanych z działalnością gospodarczą (art. 86a ust. 4 pkt 2 ustawy o VAT). Konsekwencją tego założenia jest przyjęcie, że w przypadku jednego rzędu siedzeń wyłączona zostaje możliwość korzystania z samochodu w innym celu, niż związany z działalnością gospodarczą podatnika (np. w celu prywatnym) lub taka możliwość zostaje istotnie ograniczona. Wobec tego, wbrew twierdzeniom skarżącego, diagnosta, wydając zaświadczenie stwierdzające, że pojazd samochodowy spełnia wymagania wymienione w art. 86a ust. 9 pkt 1 lit. b) ustawy o VAT, musi uwzględniać konstrukcję tych pojazdów, nie zaś stan, w jakim pojazd ten został przedstawiony do badania. Wymontowanie przed badaniem jednego z dwóch rzędów siedzeń nie daje podstawy do uznania, że konstrukcyjnie jest to pojazd wyposażony w kabinę pasażerską z jednym rzędem siedzeń. W rozpoznawanej sprawie konstrukcja pojazdu samochodowego badanego przez skarżącego w sposób oczywisty wskazywała na jego przystosowanie do zamontowania dwóch rzędów siedzeń, a wobec tego wydanie zaświadczenia potwierdzającego spełnienie przez ten pojazd wymagań określonych w art. 86a ust. 9 pkt 1 ustawy o VAT było niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.