II SA/Rz 21/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie -skargę oddala- Przedmiotem skargi M. M. (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] października 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (organ I instancji) z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco: W piśmie z dnia 28 czerwca 2018 r. Prokurator Rejonowy w [...] zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego i skierowanie skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b), oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p.), organ I instancji skierował skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że Prokurator Rejonowy w [...] (Prokurator) wystąpił z wnioskiem o skierowanie skarżącego na w/w badania, ponieważ w toku prowadzonego postępowania uzyskano informację o tym, że skarżący leczy się psychiatrycznie co wpływa na jego sprawność psychofizyczną do kierowania pojazdem. Oznacza to, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę decyzji organu I instancji stanowią przepisy u.k.p. Przesłanki skierowania na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem zostały określone w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Przepis ten stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega m. in. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że celem tego przepisu jest zagwarantowanie bezpieczeństwa ruchu, przy równoczesnym zachowaniu praw podmiotowych osób, które na badania te są kierowane. Z tego powodu enumeratywnie wymieniono przypadki, gdy organ kieruje osobę na badania lekarskie przeprowadzane w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Jedną z takich przesłanek jest poddanie kierującego badaniom lekarskim na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., która zezwala na ingerencję organu administracji w postaci sprawdzenia stanu zdrowia kierującego. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Skierowanie na te badania następuje w formie decyzji administracyjnej; taka forma jest wprost przewidziana w ww. przepisie ustawy; ustawa używa określenia "wydaje", co jest równoznaczne z obowiązkiem wydania decyzji. Obowiązek organu administracji do wykonania tej czynności tj. wydania decyzji ma charakter ustawowy i organ pozbawiony jest możliwości zastosowania odmiennego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzut skarżącego, iż zapisy art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. nie dotyczą jego osoby, gdyż nie posiada uprawnienia na kierowanie tramwajem, a jest tylko kierowcą amatorem - jest niezasadny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazany przepis określa przypadki wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Decyzje te wydawane są wobec kierowców oraz osób posiadających pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Skarżący zalicza się do grupy kierowców - gdyż zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, kierowca to osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem. Skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, zatem przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. odnosi się do jego osoby. Zgodnie z jego brzmieniem, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowane przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "zastrzeżenia uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Taki sposób wykładni, prezentowany jest w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/GD 344/14, z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 346/14 czy też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt III SA/GD 595/14, (orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 156/11 podkreślono, że "warunkiem przesądzającym o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie jest uzyskanie wiarygodnych informacji o stanie zdrowia". Przepisy nie określają, co jest wiarygodną informacją. Musi ona jednak wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszenie sprawności organizmu kierującego pojazdem. Podstawą do wydania decyzji jest wiarygodna (przynajmniej uprawdopodobniona) informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Innymi słowy, z przepisu tego nie wynika obowiązek ustalenia niezdolności do kierowania pojazdami, lecz usunięcia uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 722/10). Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje stosowne orzeczenie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 624/10). Organ odwoławczy wskazał, że powyżej przytoczone rozstrzygnięcia Sądów i wykładnie przepisów wskazują na fakt, że organ I instancji rozpatrując konkretną sytuację jest zobligowany do oceny przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania na badania i musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W rozpatrywanej sprawie informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia organ I powziął na podstawie wniosku Prokuratora o wszczęcie postępowania w związku z pismem sporządzonym osobiście przez skarżącego. Z pisma tego wynikało, iż sam skarżący wskazuje, że bierze mocne leki, które go usypiają i jadąc samochodem może kogoś zabić - a jest kierowcą i dojeżdża do pracy. Prokuratur do swojego wniosku dołączył również informację z NFZ, że skarżący leczy się w Centrum Psychiatrii [...] w [...]. Ustalono również, że miał przepisaną receptę na lek Haloperidol, którą wykupił 7 kwietnia 2018 r. Z ulotki tego leku wynikało, że wpływa on na sprawność psychomotoryczną biorącego lek. Zdaniem Prokuratura, uzasadnia to konieczność poddania skarżącego badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, iż recepty nie zrealizował, a jeżeli wykupił - to leku nie użył, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja, jaka zapadła w niniejszej sprawie, służyć ma zweryfikowaniu zaistniałych wątpliwości co do posiadanych kwalifikacji zdrowotnych skarżącego do kierowania pojazdami. Reasumując, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ocenił przesłanki wydania przedmiotowej decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu, opierając się w tym względzie na dostatecznym materiale dowodowym, który nie musiał wykazywać jednoznacznie istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami, bo to jest powód podjętej w sprawie decyzji, a jedynie uprawdopodobnić występowanie zastrzeżeń, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. W ocenie organu odwoławczego, tego stanu rzeczy nie mogą też zmienić złożone w odwołaniu wyjaśnienia, gdyż zagadnienia obszernie w nich przedstawione nie wskazują okoliczności dla których należałoby zakwestionować wydaną decyzję przez organ I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W rozpoznawanej sprawie ma dać odpowiedź na pytanie czy z uwagi na stwierdzone u skarżącego zastrzeżenia co do stanu zdrowia, jest on w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. W ocenie organu odwoławczego, bez znaczenia pozostają też złożone przez skarżącego wyjaśnienia, że nie był karany za przewinienia drogowe. Podstawą skierowania na badania były bowiem uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, nie zaś naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego czy popełnienie wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, iż zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji kierującej na badania lekarskie ma charakter ustawowy i pozbawione jest możliwości zastosowanie przez ten organ odmiennego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję, skarżący wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący sformułował zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania przez organ I instancji, czynności podejmowanych przez Prokuratora, jak również dotyczące decyzji organu odwoławczego nr [...], którą zaskarżył odrębną skargą. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga jako oczywiście bezzasadna została oddalona. Skarżący w piśmie procesowym będącym skargą uczynił przedmiotem zaskarżenia dwie decyzje: 1) decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. o skierowaniu M. M. (brata skarżącego) na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii A i B; 2) decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania skarżącego (M. M.) na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skarga na decyzję pierwszą (decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]) została zarejestrowana pod sygn. II SA/Rz 22/19. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2019 r. WSA w Rzeszowie odrzucił powyższą skargę ze względu na brak legitymacji skarżącego do wniesienia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a.). Skarga na drugą decyzję (decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]) jest natomiast przedmiotem oceny w niniejszej sprawie. Sąd po dokonaniu pełnej (niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że powyższe decyzje są zgodne z prawem w zakresie wyznaczonym w art. 145 § 1 p.p.s.a. Kontrolowane organy uwzględniając żądanie prokuratora z dnia 28 czerwca 2018 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego i skierowanie skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, pierwotnie wydały wadliwą decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r., orzekając o skierowaniu na badania brata skarżącego – M. M. Powyższa decyzja została wzruszona decyzją z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Następnie organy wydały będące przedmiotem kontroli decyzje określające prawidłowo jej adresata – to jest skarżącego M. M. Decyzje zostały wydane na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p.) w związku z zaistnieniem uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego. Z akt sprawy (w tym dokumentów przekazanych przez prokuratora) wynika, że skarżący nie tylko jest osobą cierpiącą na poważne zaburzenia psychiczne i pozostającą w leczeniu specjalistycznym, lecz przede wszystkim – jak sam przyznał w piśmie skierowanym do Prokuratury Regionalnej w [...] – przyjmuje leki, które upośledzają jego zdolności psychomotoryczne. Jak wskazał sam skarżący, leki te "usypiają" go i jadając samochodem do pracy obawia się, że "może kogoś zabić". Powyższe twierdzenia skarżącego zostały pozytywnie zweryfikowane przez działającego w sprawie prokuratora, który na podstawie informacji uzyskanych z Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że skarżący korzysta z usług poradni zdrowia psychicznego, w której przepisano mu (co najmniej raz) lek upośledzający sprawność psychomotoryczną. Wobec powyższych ustaleń faktycznych należy przyjąć, że przesłanka z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. została niewątpliwie zrealizowana. Zastrzeżenia prokuratora oraz orzekających w sprawie organów są bowiem nie tylko uzasadnione w świetle uzyskanych informacji o stanie zdrowia skarżącego, lecz także są one na tyle poważne, że wykonanie kompetencji do skierowania skarżącego jako osoby posiadającej prawo jazdy na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami było obowiązkiem organów. Oczywiście powyższe uzasadnione i poważne zastrzeżenia bazują na określonym szacowaniu stopnia prawdopodobieństwa istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu stopień tego prawdopodobieństwa jest wysoki. Nie przesądza to oczywiście o pewności co do tego, że wyniki badań potwierdzą, że u skarżącego istnieją przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Jest natomiast konieczne przeprowadzenie lekarskich badań kontrolnych w celu usunięcia poważnych i uzasadnionych wątpliwości co do zdolności zdrowotnych skarżącego do prowadzenia pojazdów. Samo skierowanie na kontrolne badania lekarskie nie jest – co oczywiste – równoznaczne z pozbawieniem skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami. Kontrolowane organy prawidłowo zatem uwzględniły żądanie prokuratora i działając na podstawie art. 91 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 91 ust. 2 pkt 1 lit. a) oraz w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. orzekły z urzędu względem skarżącego jako kierowcy o skierowaniu na badania lekarskie o charakterze kontrolnym. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.