VII SA/Wa 1328/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-07
Skład orzekający: Jadwiga Smołucha, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie był stroną postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowej, może skutecznie złożyć wniosek o wznowienie tego postępowania, powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.?Ratio decidendi
Wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowej może złożyć wyłącznie podmiot, który posiadał status strony w pierwotnym postępowaniu. Zgodnie z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie stroną jest wyłącznie inwestor. Ten przepis ma zastosowanie również w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania, o ile dotyczy ono pozwolenia na użytkowanie.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowej, powołując się na nowe okoliczności faktyczne. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) odmówił wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie był stroną pierwotnego postępowania, a zgodnie z art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie stroną jest wyłącznie inwestor. WSA w Warszawie oddalił skargę skarżącego, podzielając stanowisko GINB.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jadwiga Smołucha, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] marca 2018 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku P, D. (dalej: "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2018 r. znak [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB") z [...] listopada 2016 r. znak [...].
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z [...] listopada 2016 r. znak [...] [...] WINB udzielił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "spółka") pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą techniczną obejmującą linię kablową, złącze kontrolno-pomiarowe zk-sn, plac manewrowy i drogę wewnętrzną na działce o nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...] (kategorie obiektów: elektrownia wiatrowa - XXIX, place manewrowe - XXII, drogi i elementy dróg - IV, sieci elektroenergetyczne - XXVI). Jednocześnie w ww. decyzji, w oparciu o art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.; dalej: "p.b."), [...] WINB wskazał, że pozostałe do wykonania roboty budowlane związane z oddawaną do użytkowania elektrownią wiatrową wraz z infrastrukturą techniczną polegające na profilowaniu i humusowaniu terenu w otoczeniu obiektu elektrowni wiatrowej od strony dojazdu do obiektu i wokół obsypanej humusem stopy fundamentowej, wyrównaniu płaszczyzny placu manewrowego i uzupełnieniu kruszywem kamiennym powstałych ubytków, wyrównanie powierzchni płaszczyzny utwardzonego dojścia do obiektu, należy wykonać w terminie do dnia [...] grudnia 2016 r.
Przedmiotowa inwestycja została zrealizowana na podstawie decyzji Starosty [...] z [...] marca 2013 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę elektrowni wraz z ww. infrastrukturą. Następnie Starosta [...] decyzją z [...] października 2015 r. znak [...] przeniósł pozwolenie na budowę na rzecz spółki. W dalszej kolejności na wniosek spółki Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] zmienił swoją decyzję z [...]marca 2013 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę w zakresie wnioskowanych zmian, tj. zmiany turbiny wiatrowej oraz zmiany konstrukcji i wysokości wieży nośnej.
Od decyzji [...]WINB z [...] listopada 2016 r. odwołali się H. A. i A.D., ale GINB decyzją z [...] stycznia 2017 r. znak [...] umorzył postępowanie odwoławcze, podnosząc, iż nie posiadają oni statusu stron postępowania. Powyższą decyzję GINB zaskarżyła do tut. Sądu A. D.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 637/17, oddalił jej skargę (orzeczenie to jest nieprawomocne wobec wywiedzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA").
Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2016 r. znak [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji Starosty [...]: z [...] marca 2013 r. nr [...] oraz z [...] czerwca 2016 r. nr [...], przy czym GINB decyzją z [...] marca 2017 r. znak [...] uchylił rozstrzygnięcie Wojewody [...] i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku skargi spółki na ww. decyzję GINB, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1233/17, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie (orzeczenie to nie jest prawomocne; zostało zaskarżone skargą kasacyjną spółki i GINB).
Pismem z [...]października 2017 r. skarżący wystąpił do [...] WINB z wnioskiem o wznowienie "postępowań dotyczących pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowych położonych w miejscowościach [...] oraz [...]" w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na pojawienie się nowych okoliczności faktycznych, nieznanych organowi w dacie wydania decyzji. Skarżący we wniosku podkreślił, że obie elektrownie nie posiadają wysokości określonej w wydanych pozwoleniach na budowę, zostały usytuowane w innych miejscach niż określono to w dokumentacji budowlanej (elektrownia w [...] znajduje się 89 cm od miejsca określonego w projekcie budowlanym, zaś elektrownia w [...]znajduje się 69 cm od miejsca określonego w projekcie budowlanym), a nadto posiadają odchylenia od pionu, zostały zabudowane budowlami ziemnymi i posiadają stałe place manewrowe, które według projektów budowlanych miały być tymczasowe. W piśmie z [...] listopada 2017 r. skarżący wyjaśnił, iż o nowych okolicznościach dowiedział się [...] września 2017 r. kiedy to jego małżonka przekazała mu raport z kontroli inwestycji obejmującej budowę elektrowni wiatrowych w [...]i [...]. Wskazał również, że posiada interes prawny we wznowieniu postępowania, ponieważ jego nieruchomości (tj. działki o nr ewid. [...] i [...]) "podlegają ograniczeniom w zabudowie zgodnie z ustawą o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych".
Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. znak [...] [...] WINB odmówił skarżącemu wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowej zlokalizowanej w miejscowości [...], które zostało zakończone jego ostateczną decyzją z [...] listopada 2016 r. zmienioną decyzją z [...] stycznia 2017 r. Wniosek z [...] października 2017 r. o wznowienie postępowania w części dotyczącej pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowej w [...] organ wojewódzki rozpoznał odrębnie.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie [...] WINB z [...] grudnia 2017 r., GINB uchylił je postanowieniem z [...] lutego 2018 r. znak [...], uznając się za właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] października 2017 r. - jako organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, stosownie do art. 150 § 1 k.p.a.
Następnie postanowieniem z [...] lutego 2018 r. znak [...] GINB, na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a., odmówił skarżącemu wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] WINB z [...] listopada 2016 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia GINB wskazał, że w pierwszej kolejności w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania organ bada, czy zaistniały przesłanki przedmiotowe lub podmiotowe do odmowy wznowienia postępowania. Do tego etapu należy ustalenie, czy został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, czy podanie to opiera się na ustawowej przesłance wznowienia oraz czy pochodzi od osoby uprawnionej, tj. od strony postępowania. Skarżący nie był stroną postępowania zakończonego decyzją [...] WINB z [...] listopada 2016 r. Stroną tego postępowania była wyłącznie spółka. Według GINB, legitymację do występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie spornej elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą techniczną należy oceniać wyłącznie przez pryzmat art. 59 ust. 7 p.b. Skoro skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie kwestionowanej elektrowni wiatrowej z infrastrukturą techniczną, to nie może on skutecznie wnieść wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zatem z podaniem o wznowienie postępowania może wystąpić tylko strona, tj. osoba, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub, która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz mogła uczestniczyć jako strona.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GINB z [...] lutego 2018 r., organ ten nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku i powołanym na wstępie postanowieniem z [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia GINB podniósł, że bez znaczenia pozostają podnoszone przez skarżącego (we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) zarzuty dotyczące sposobu ustalania kręgu stron postępowania w postępowaniu nieważnościowym lub w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Nie znajdują tu również zastosowania cytowane przez skarżącego w powyższym zakresie orzeczenia sądowe, gdyż sposobu ustalenia katalogu stron nie przyjmuje się przez analogię z innego rodzaju postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wydaną w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie może złożyć tylko i wyłącznie podmiot, który był stroną tego postępowania, tj. postępowania w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie.
GINB wskazał też na szczególny charakter art. 59 ust. 7 p.b. względem ogólnej normy art. 28 k.p.a., który wyłącza z postępowania osoby niebędące inwestorem. Jednocześnie GINB zaakcentował, iż dotyczy to tylko sytuacji, w których decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest wydawana po zakończeniu budowy zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Natomiast nie znajduje to zastosowania sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem legalizacji samowoli budowlanej lub odstępstw od warunków pozwolenia zakończonych pozwoleniem na użytkowanie obiektu wydanym w wyniku postępowania legalizacyjnego.
W skardze na postanowienie GINB z [...] marca 2018 r. skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 147 k.p.a. w związku z art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 59 ust. 7 p.b. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że podmiotem uprawnionym do żądania wznowienia postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest tylko ten podmiot, który posiadał status strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na użytkowanie i że skoro skarżący nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] listopada 2016 r. znak [...] przez [...] WINB, to nie posiada legitymacji czynnej do żądania wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie, podczas gdy:
a) żaden przepis kodeksu postępowania administracyjnego i prawa budowlanego nie statuuje powyższej zasady,
b) orzecznictwo sądowe i poglądy doktryny są w powyższej sprawie rozbieżne i brak jest utrwalonego poglądu w tym zakresie, a wręcz przeciwnie - dopuszczalne są sytuacje, w których żądanie wznowienia określonego postępowania może być złożone przed podmiot, który nie był stroną takiego postępowania,
c) przyjęcie poglądu prezentowanego przez organ prowadziłoby w istocie do wypaczenia instytucji wznowienia postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie - skoro bowiem zdaniem organu stroną postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie może być wyłącznie inwestor, to w konsekwencji tylko on byłby uprawniony do wnoszenia wniosku o wznowienie postępowania - taka zaś sytuacja stanowiłaby oczywiste uniemożliwienie innym podmiotom ochrony swych interesów;
2. art. 59 ust. 7 p.b. w związku z art. 28 k.p.a. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że krąg stron w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w niniejszej sprawie ogranicza się wyłącznie do inwestora i nie może zostać poszerzony o inne podmioty z uwagi na fakt, że w sposób ostateczny nie wyeliminowano z obrotu decyzji budowlanej oraz z uwagi na fakt, że wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie było poprzedzone prowadzeniem postępowania legalizacyjnego lub postępowania wywołanego istotnym odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego, podczas gdy:
a) stwierdzenie odstępstw od warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego może nastąpić także w toku obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a p.b., koniecznej do przeprowadzenia przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę i nie musi być w tym celu prowadzone żadne odrębne postępowanie - wręcz przeciwnie, obowiązkowa kontrola prowadzona jest m.in. w celu określenia, czy nie doszło do wykonania inwestycji w sposób odstępujący od decyzji budowlanej,
b) skarżący w niniejszej sprawie uprawdopodobnił, że wybudowana elektrownia wiatrowa jest niezgodna z zatwierdzonym projektem budowlanym i wydaną decyzją budowlaną, zwłaszcza w tak kluczowym aspekcie, jak jej wysokość - wybudowana elektrownia posiada wysokość 79,3 metra, a więc jest o 20,7 metra niższa niż wysokość określona w decyzji budowlanej zamiennej i o 27,7 metra niż w decyzji budowlanej pierwotnej, co dowodzi nie tylko tego, że odstępstwa te mogą być stwierdzone w każdy inny sposób, a nie tylko w toku specjalnie w tym celu wszczętego odrębnego postępowania, ale i tego, że inwestycję zrealizowano z odstępstwami; należy również mieć na względzie, że w sprawie niniejszej zamienna decyzja budowlana nie zatwierdzała zamiennego projektu budowlanego, co z kolei oznacza, że inwestycja była realizowana w oparciu o pierwotny projekt budowlany - tym samym również w tym kontekście należy stwierdzić, iż inwestycja nie została zrealizowana w sposób uzasadniający zastosowanie art. 59 ust. 7 p.b., mamy bowiem do czynienia w istocie z samowolą budowlaną,
c) art. 59 ust. 7 p.b. winien mieć zastosowanie tylko w takiej sytuacji faktycznej i prawnej, w której pozwolenie na użytkowanie ma być udzielone inwestorowi, który uzyskał pozwolenie na budowę, decyzja ta jest wciąż w obrocie, a inwestor zrealizował obiekt budowlany zgodnie z zatwierdzonym projektem - jak zaś wskazano w pkt b) inwestycja nie została zrealizowana zgodnie z zatwierdzonym projektem, zaś stwierdzenie tej okoliczności nie wymagało przeprowadzenia żadnego dodatkowego postępowania, a jedynie rzetelnej kontroli w oparciu o przepis art. 59a p.b.,
d) inwestycja budowlana, której dotyczy niniejsza sprawa, została zakończona i oddana do użytku pomimo tego, że w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w obrocie funkcjonowało postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji budowlanych, w konsekwencji czego trudno określić działania inwestora mianem legalnych, a tylko do takich sytuacji prawnych i faktycznych stosuje się ograniczony krąg stron zgodnie z art. 59 ust. 7 p.b.,
e) art. 59 ust. 7 p.b. winien mieć zastosowanie tylko w takiej sytuacji faktycznej i prawnej, w której pozwolenie na użytkowanie ma być udzielone inwestorowi, który uzyskał pozwolenie na budowę, decyzja ta jest wciąż w obrocie, a inwestor zrealizował obiekt budowlany zgodnie z zatwierdzonym projektem - decyzja budowlana, której wykonalność została wstrzymana, z punktu formalnego wciąż jest w obrocie, niemniej skoro jest niewykonalna, to trudno uznać, aby można było w oparciu o nią nie tylko skończyć realizację inwestycji, ale i przystąpić do jej użytkowania; dodatkowo, decyzja taka jest w obrocie tylko w znaczeniu formalnym, niemniej w znaczeniu materialnym rozumianym jako możliwość wykonywania praw nadanych taką decyzją, decyzja ta nie funkcjonuje w obrocie,
f) ratio legis art. 59 ust. 7 p.b. nakazuje ograniczenie kręgu stron tylko do takich sytuacji prawnych i faktycznych, w których postępowanie inwestora jest legalne, tzn. znajduje oparcie w funkcjonujących w obrocie i wykonalnych rozstrzygnięciach organów administracji oraz nie jest z nimi sprzeczne,
g) w orzecznictwie podkreśla się, że art. 59 ust. 7 p.b. winien być wyłączony od zastosowania w przypadkach kwestionowania decyzji budowlanej, przy czym orzecznictwo nie precyzuje pojęcia "kwestionowania", w związku z czym pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie sytuacje, w których zgodność decyzji budowlanej z prawem jest poddawana w wątpliwość (czasowo lub ostatecznie) niesubiektywnie przez podmiot zainteresowany, ale ta wątpliwość (stwierdzenie) jest wyrażona w stosownym rozstrzygnięciu (decyzji lub postanowieniu) władnego organu administracji państwowej lub samorządowej;
3. art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia prawnego skarżonego postanowienia, przy czym wadliwość tego uzasadnienia objawia się brakiem wyjaśnienia podstawy prawnej zapadłego rozstrzygnięcia - organ bowiem uzasadnienie w tym zakresie ograniczył li tylko do przytoczenia dwóch rozstrzygnięć sądów administracyjnych z zastrzeżeniem, że organ popiera wyrażone w tych judykatach stanowisko, bez jednoczesnego odniesienia się do poglądów przeciwnych i bez wyjaśnienia z jakich względów, dysponując niejednolitymi poglądami doktryny i orzecznictwa w zakresie tożsamości stron w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym, przychylił się do stanowiska, zgodnie z którym legitymację do składania wniosku o wznowienie postępowania mają tylko te podmioty, które posiadały status strony w postępowaniu zwykłym, zaś wada w tym zakresie narusza zasadę przekonywania.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie, że działanie organu nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Ponadto skarżący wniósł na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") o przeprowadzenie dowodu z decyzji GINB z [...] marca 2017 r. znak [...] oraz pisma GINB z [...] listopada 2017 r. na okoliczność: (i) zakresu odstępstw wybudowanej elektrowni wiatrowej w stosunku do projektu budowlanego i decyzji budowlanej, (ii) zaniechań organów nadzoru w zakresie rzetelnego zbadania wybudowanej elektrowni wiatrowej w ramach kontroli przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, (iii) interesu prawnego skarżącego do występowania w niniejszej sprawie i stwierdzenia tego interesu przez GINB (iv) zaniechań organów nadzoru po stwierdzeniu odstępstw wybudowanej elektrowni wiatrowej od projektu budowlanego i decyzji budowlanej. Jednocześnie skarżący wskazał, iż przeprowadzenie tych dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, a nadto nie spowoduje nadmiernego przedłużenia niniejszego postępowania.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest postanowienie GINB z [...] marca 2018 r., o którym mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zatem stosownie do treści tego przepisu oraz art. 120 p.p.s.a. sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przy rozpatrywaniu skargi Sąd uwzględnił dokumenty zgłoszone przez skarżącego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie podnieść należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, ale wyłącznie w wypadku, jeżeli wznawiane postępowanie było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową, wymienioną wyczerpująco w art. 145 § 1 pkt. 1 – 8 k.p.a.
Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2). Natomiast w myśl art. 149 § 1 i § 3 k.p.a. wznowienie postępowania lub odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia.
Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie kwestie formalne dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a k.p.a., czy został złożony przez stronę postępowania oraz z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a. Jeżeli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, to organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
We wniosku o wznowienie postępowania (nadanym w urzędzie pocztowym [...] października 2017 r.) skarżący powołał się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiący, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W tym kontekście podał, że o nowych okolicznościach dowiedział się[...] września 2017 r., gdy małżonka przekazała mu raport z kontroli inwestycji polegających na budowie elektrowni wiatrowych w [...] i [...]. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy wniosek został oparty na ustawowej przesłance wznowienia postępowania, jak również został złożony z zachowaniem ustawowego miesięcznego terminu.
Badając trzecią przesłankę wznowienia postępowania – legitymację skarżącego do złożenia omawianego wniosku, prawidłowo organ za punkt wyjścia przy ustalaniu kręgu stron postępowania wznowieniowego przyjął przedmiot rozstrzygnięcia pierwotnego. Skoro kwestionowana w niniejszej sprawie - w trybie wznowienia postępowania - decyzja dotyczy pozwolenia na użytkowanie, to dla prawidłowego ustalenia stron tego postępowania wznowieniowego należało wyjaśnić, czy decydujące znaczenie w tym względzie ma art. 59 ust. 7 p.b. stanowiący unormowanie szczególne względem art. 28 k.p.a.
Przepis art. 59 ust. 7 p.b. reguluje kwestię strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie i zawęża krąg podmiotów jedynie do inwestora. W ocenie Sądu, przepis ten ma zastosowanie nie tylko w postępowaniu zwykłym w przedmiocie wydania pozwolenia na użytkowanie, ale w każdym postępowaniu, w tym - prowadzonym w trybie wznowienia postępowania, o ile to postępowanie dotyczy pozwolenia na użytkowanie. Za zastosowaniem wskazanego przepisu również w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie przemawia bowiem sposób jego sformułowania. Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") m. in. w wyroku z 14 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II OSK 146/10, Lex nr 597292), w którym to na tle art. 59 ust. 7 p.b. stwierdził, że użyty w tym przepisie zwrot "w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie" ma szeroki zakres pojęciowy i należy uznać, że nie jest on tożsamy z wąsko ujętym sformułowaniem "postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie". Zatem "sprawa pozwolenia na użytkowanie" oznacza również sprawę prowadzoną w ramach postępowania nadzwyczajnego.
Dalej dostrzec należy (na co także słusznie zwrócił uwagę GINB), iż zgodnie z orzecznictwem NSA zawężenie podmiotowe wynikające z art. 59 ust. 7 p.b. może mieć zastosowanie tylko w stanie prawnym i faktycznym, w którym inwestor uprzednio uzyskał pozwolenie na budowę, a następnie realizuje proces budowlany zgodnie z pozwoleniem. Proceduralne zawężenie kręgu podmiotów na etapie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie do jednej tylko strony (inwestora) jest skutkiem i wynikiem legalnego postępowania inwestora, który przystępując do użytkowania obiektu ma wykazać wykonanie inwestycji zgodnie z pozwoleniem. Zupełnie inna przedmiotowo, a także podmiotowo sytuacja ma miejsce, kiedy decyzja o zezwoleniu na użytkowanie obiektu jest efektem niezgodnego z prawem zachowania się inwestora. Stosowanie powyższego przepisu art. 59 ust. 7 p.b. jest tym samym wyłączone w przypadku, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie zapadła na skutek legalizacji samowoli budowlanej lub w postępowaniu wywołanym istotnym odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego (vide wyrok NSA z 29 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2010/09, Lex nr 838818). Przy czym, w orzecznictwie przyjmuje się, że w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania o pozwolenie na użytkowanie jest inwestycja, co do której wyeliminowaniu uległa decyzja o pozwoleniu na budowę, przepis art. 59 ust. 7 p.b. również nie ma zastosowania. W takiej sytuacji, nie można bowiem przyjąć, że budowa została zrealizowana w oparciu o pozostające w obrocie prawnym pozwolenie na budowę, a tylko wówczas zastosowanie ma przepis art. 59 ust. 7 p.b. W sytuacji natomiast, gdy przepis ten nie podlega zastosowaniu, organy winny zastosować art. 28 k.p.a. (tak NSA w wyrokach z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2088/12, Lex nr 1497903 oraz z 6 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1858/11, Lex nr 1358428).
Zatem omawiany przepis art. 59 ust. 7 p.b. znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydawana jest po zakończeniu budowy, realizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. W innym przypadku legitymacja skargowa strony winna być oceniana na zasadach ogólnych uregulowanych w k.p.a.
W niniejszej sprawie pozwolenie na użytkowanie spornej elektrowni wiatrowej nie zostało wydane w toku postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Przedmiotową inwestycję zrealizowano na podstawie decyzji Starosty [...] z [...]marca 2013 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę elektrowni wraz z ww. infrastrukturą, która (decyzją Starosty [...] z [...] października 2015 r. znak [...]) została przeniesiona na spółkę. Następnie Starosta [...] decyzją z [...]czerwca 2016 r. nr [...] zmienił swoją decyzję z [...] marca 2013 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę w zakresie wnioskowanych zmian, tj. zmiany turbiny wiatrowej oraz zmiany konstrukcji i wysokości wieży nośnej.
Wprawdzie Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2016 r. znak [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji Starosty [...]z [...] marca 2013 r. nr [...] oraz z [...] czerwca 2016 r. nr [...], przy czym GINB decyzją z [...] marca 2017 r. znak [...] uchylił rozstrzygnięcie Wojewody [...] i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1233/17, uchylił decyzję GINB z [...] marca 2017 r., lecz orzeczenie to nie jest prawomocne, ponieważ zostało zaskarżone skargami kasacyjnymi. W konsekwencji dotychczas nie doszło do skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji udzielającej pozwolenia na budowę kwestionowanej inwestycji. Prawidłowo zatem, na obecnym etapie sprawy, GINB zastosował art. 59 ust. 7 p.b., zgodnie z którym stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor, odnosząc go trybu nadzwyczajnego jakim jest wznowienie postępowania. Decyzja z [...] listopada 2016 r. o pozwoleniu na użytkowanie spornej elektrowni została wydana po zakończeniu budowy zrealizowanej w oparciu o funkcjonujące w obrocie prawnym pozwolenie na budowę. Tak więc należało przyjąć, iż krąg stron postępowania jest ograniczony jedynie do inwestora. Zaznaczyć też wypada, że postępowanie naprawcze, w ramach którego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. znak [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie spornej elektrowni, zostało zakończone decyzją [...] WINB z [...] sierpnia 2016 r. znak [...] o umorzeniu postępowania.
Sąd nie podziela zarzutów i argumentacji skargi. Wobec braku jednej z formalnych podstaw wznowienia postępowania, prawidłowo ocenionej przez GINB w aspekcie art. 59 ust. 7 p.b., nie sposób uwzględnić okoliczności dotyczących interesu prawnego, których skarżący upatruje m.in. w immisjach (art. 144 Kodeksu cywilnego), spadku wartości nieruchomości sąsiadujących z elektrownią, oddziaływaniu obiektu oraz w zapisach ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 961).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło